اروپا از کابوس تجاری ترامپ جان سالم به در برد

از زمان اعلام تعرفه‌های «روز آزادی» توسط دونالد ترامپ در ماه آوریل، روابط تجاری میان آمریکا و اتحادیه اروپا با بحران مواجه شد. اروپا میان تلاش برای جلب رضایت آمریکا و تهدید به اقدامات متقابل در نوسان بود، اما در نهایت در روز ۲۷ جولای توافقی مقدماتی میان طرفین حاصل شد. در زمین گلف ترامپ در اسکاتلند، او و اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، چهارچوب این توافق را اعلام کردند. اتحادیه اروپا با دادن امتیازاتی محدود، موفق شد رضایت ترامپ را جلب کند و در عین‌ حال از آسیب اقتصادی گسترده جلوگیری کند.

بر اساس این توافق، سه محور اصلی تعیین شده است: نخست، اعمال تعرفه پانزده درصدی بر اغلب صادرات اروپایی به آمریکا، از جمله خودروها؛ دوم، فهرستی از کالاهایی که مشمول تعرفه صفر خواهند بود، مانند تجهیزات ساخت تراشه، هواپیما، برخی مواد شیمیایی و مواد خام؛ و سوم، تعهد اتحادیه اروپا به خرید انرژی و تراشه‌های هوش مصنوعی آمریکایی و سرمایه‌گذاری شش‌صد میلیارد دلاری در ایالات متحده.

پذیرش تعرفه پانزده درصدی از سوی اروپا مهم‌ترین امتیاز این توافق است. این میزان تعرفه بیش از ۹ برابر نرخ‌هایی است که پیش از بازگشت ترامپ به قدرت برقرار بود. در ماه‌های اخیر ترامپ تهدید کرده بود که ممکن است تعرفه‌هایی بین بیست تا پنجاه درصد بر کالاهای اروپایی وضع کند. مذاکره‌کنندگان اروپایی با الهام از توافق اخیر آمریکا با ژاپن، توانستند نرخ تعرفه بر خودروهای ساخت خارج را از ۲۵ درصد به پانزده درصد کاهش دهند.

این کاهش، به‌ویژه برای خودروسازان اروپایی که پیش‌تر با فشار زیادی مواجه بودند، نوعی تسکین به‌ حساب می‌آید. هرچند پیامدی غیرمنتظره آن است که خودروسازان ژاپنی و اروپایی که خودرو به آمریکا صادر می‌کنند ممکن است کم‌تر از شرکت‌هایی که در خاک آمریکا تولید دارند و باید بابت قطعات و فولاد تعرفه بپردازند، آسیب ببینند. براساس برآوردهای اولیه موسسه کیل، تولید صنعتی آلمان در کوتاه‌مدت حدود ۰.۱۵ درصد کاهش می‌یابد، در حالی‌ که فرانسه و ایتالیا تقریبا بی‌تاثیر باقی می‌مانند.

فهرست کالاهای معاف از تعرفه، پیروزی کوچکی برای اتحادیه اروپا محسوب می‌شود. این اتحادیه در دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ تلاش کرده بود تا به تجارت بدون تعرفه دست یابد، اما موفق نشده بود. در حال حاضر این فهرست شامل اقلامی است که آمریکا به‌شدت به آن‌ها نیاز دارد، مانند تجهیزات ساخت تراشه. این فهرست همچنین می‌تواند بستری برای افزودن اقلام جدید به‌ درخواست شرکت‌های آمریکایی باشد. برخلاف برخی گمانه‌زنی‌ها، در متن توافق هیچ اشاره‌ای به تعهد اروپا برای کنارگذاشتن چین از زنجیره تامین نشده است.

در بخش تعهدات خرید، اتحادیه اروپا پذیرفته است که در سه سال آینده ۷۵۰ میلیارد دلار انرژی از آمریکا وارد کند. طبق گفته فون‌درلاین، این رقم بر مبنای محاسبات داخلی اتحادیه اروپا دست‌یافتنی است. توافق جدید حتی می‌تواند اهرم فشاری برای کشورهایی در اتحادیه باشد که هنوز وابستگی به نفت و گاز روسیه را کنار نگذاشته‌اند. در ماه ژوئن، اتحادیه اروپا حدود دو میلیارد مترمکعب گاز طبیعی مایع از روسیه وارد کرد که تقریبا معادل یک‌چهارم وارداتش از آمریکاست. در نتیجه، فشار آمریکا ممکن است باعث کاهش واردات سوخت‌های فسیلی از روسیه شود، که به سود اروپا خواهد بود.

تعهدات سرمایه‌گذاری اروپا در آمریکا در متن توافق مبهم است. عدد کلی شش‌صد میلیارد دلار ذکر شده، اما دوره زمانی تحقق آن مشخص نیست. در سال‌های اخیر کشورهای اتحادیه اروپا، به‌ همراه انگلیس و سوئیس، سالانه حدود دویست میلیارد دلار در آمریکا سرمایه‌گذاری کرده‌اند. ترامپ خواستار آن است که این سرمایه‌گذاری‌ها افزون بر برنامه‌های موجود شرکت‌ها باشد، اما مشخص نیست که این وعده‌ها تا چه حد به واقعیت خواهد پیوست.

هرچند توافق اخیر موجب تثبیت موقت بزرگ‌ترین رابطه تجاری جهان شده، اما ابهام‌هایی همچنان پابرجاست. این توافق هنوز نیازمند تایید نهایی رهبران کشورهای اروپایی است. همچنین فهرست کالاهای معاف از تعرفه ممکن است با قوانین سازمان تجارت جهانی مغایرت داشته باشد. ترامپ نیز همچنان می‌تواند در برخی حوزه‌ها مانند دارو تعرفه‌های جدید وضع کند. تحقیقات در مورد واردات دارو در جریان است که ممکن است به تعرفه‌هایی منجر شود که به کشورهایی مانند دانمارک و ایرلند آسیب برساند. در نهایت، تضمینی وجود ندارد که رئیس‌جمهور آمریکا بار دیگر به تهدیدات تجاری متوسل نشود. اروپا فعلا به صلحی موقت دست یافته، اما اشتیاق ترامپ به تعرفه‌گذاری حد و مرزی نمی‌شناسد./ منبع