آیا آلمان می‌تواند خود را به ‌عنوان غول نظامی اروپا معرفی کند؟

در پی کاهش تعهدات نظامی آمریکا نسبت به ناتو و دفاع اروپا که در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ شدت گرفت، رهبران اروپایی با شوک و نگرانی مواجه شدند. در فوریه ۲۰۲۳، وزیر دفاع آمریکا و معاون رئیس‌جمهور در اجلاس‌های مهم، با صراحت از اروپا خواستند تا سهم بیشتری در دفاع از خود بر عهده بگیرد. این پیام، موج جدیدی از واکنش‌ها را در اروپا به‌ ویژه در آلمان برانگیخت.

فردریش مرز، صدراعظم جدید آلمان، به ‌صراحت اعلام کرد قصد دارد نیروهای مسلح آلمان (بوندس‌ور) را به قوی‌ترین نیروی نظامی اروپا تبدیل کند. او در پارلمان آلمان تأکید کرد که چنین هدفی با توجه به جمعیت و قدرت اقتصادی آلمان کاملاً مناسب است و متحدان و شرکای اروپایی نیز انتظار چنین نقشی را از این کشور دارند. برای حمایت از این هدف، مرز اصلاحاتی را در قانون اساسی آلمان پیش برد تا محدودیت بودجه دفاعی که به‌عنوان «ترمز بدهی» شناخته می‌شود، افزایش یابد و بودجه نظامی به شکل مؤثرتری تقویت شود.

این تغییرات قدمی مهم در راستای مدرنیزه کردن بوندس‌ور است که سال‌ها از نظر تجهیزاتی و نیروی انسانی با مشکلات جدی مواجه بوده است. با وجود وعده‌های اولاف شولتس، صدراعظم پیشین، مبنی بر نقطه عطفی تاریخی در سیاست دفاعی آلمان پس از تهاجم روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ و تخصیص بودجه ویژه ۱۰۰ میلیارد یورویی، بوندس‌ور همچنان از کمبود بودجه، تجهیزات ناکارآمد و کمبود نیروی انسانی رنج می‌برد.

بسیاری از تجهیزات نظامی آلمان قدیمی شده‌اند؛ هواپیماهای تاندو، خودروهای زرهی ماردر و حتی برخی تسلیحات پایه که در تمرین‌ها به جای اسلحه استفاده می‌شدند، نمونه‌هایی از این وضعیت هستند. در سال‌های گذشته، وزیر دفاع وقت آلمان به‌ صراحت اذعان کرده بود که بخش قابل توجهی از هواپیماهای جنگنده نیروی هوایی آلمان آماده عملیات نیستند.

تاریخچه‌ای همواره حساس در روابط آلمان با ناتو وجود دارد؛ از جمله نقل قولی از ژنرال لرد ایسمی، نخستین دبیرکل ناتو، که می‌گوید ناتو برای «دور نگه داشتن روس‌ها، نگه داشتن آمریکایی‌ها و پایین نگه داشتن آلمان‌ها» ساخته شده است. اما اکنون ضرورت دور نگه داشتن روسیه همچنان پابرجاست، حضور آمریکا در دفاع اروپا کاهش یافته و آلمان به سمت افزایش قدرت نظامی خود پیش می‌رود.

یکی از چالش‌های عمده بوندس‌ور، جذب نیروی انسانی است. نیروی فعلی حدود ۱۸۰ هزار نفر است، اما انتظار می‌رود ظرف چند سال آینده به بیش از ۲۰۰ هزار نفر برسد تا بتواند وظایف تعیین‌شده را بر عهده گیرد. کمبود در تخصص‌های مختلف نظامی وجود دارد و بوندس‌ور هنوز نتوانسته برنامه‌ای کارآمد برای جذب و نگهداشت جوانان ارائه کند. خدمت نظام اجباری که تا سال ۲۰۱۱ در آلمان برقرار بود، حذف شده اما وزیر دفاع فعلی، بوریس پیستوریوس، قصد دارد سیستمی معرفی کند که جوانان ۱۸ ساله را در خصوص تمایل و آمادگی برای خدمت نظامی ارزیابی کند. این خدمت همچنان داوطلبانه خواهد بود اما احتمال بازگشت خدمت اجباری نیز در صورت ناکافی بودن جذب نیروی داوطلب مطرح شده است.

از دیدگاه واشنگتن، این اقدامات قابل قبول و حتی مورد حمایت است، اما بازسازی توان نظامی آلمان مستلزم خرید تجهیزات جدید است و در این زمینه تغییرات سیاست ترامپ در کاهش تمایل آمریکا به تامین تجهیزات دفاعی اروپا تأثیرگذار بوده است. هم ‌اکنون در ناتو و اتحادیه اروپا بحث جدی بر سر تقویت صنایع دفاعی داخلی و کاهش وابستگی به تجهیزات آمریکایی جریان دارد.

با این حال، وضعیت خرید تسلیحات توسط آلمان از آمریکا به شکل گسترده نیست. بوندس‌ور به سفارش ۳۵ فروند هواپیمای جنگنده F-35A لایتنینگ، ۶۰ هلیکوپتر CH-47F چینوک و همکاری شرکت راینمتال با لاکهید مارتین در پروژه موشکی اشاره کرده است. سایر کشورهای اروپایی مانند ایتالیا، دانمارک، هلند، نروژ، بلژیک و لهستان نیز مشتریان عمده محصولات دفاعی آمریکا به ویژه هواپیمای F-35 هستند و برخی دیگر مانند فنلاند، جمهوری چک، یونان و رومانی در انتظار سفارش هستند.

ترامپ به عنوان فردی که به شدت روی معامله‌ها تأکید داشت، در واقع با شخصیت و شیوه خود چندان سازگار با مصالحه و تعادل لازم برای توافقات نظامی نبود. با این وجود، اراده صدراعظم مرز برای احیای نقش آلمان به عنوان قدرتی نظامی در اروپا ممکن است باعث شود اروپا به دفاع از خود بیشتر اهمیت دهد، همان هدفی که ترامپ سال‌ها دنبال می‌کرد.

نتیجه نهایی ممکن است کاهش خرید تجهیزات نظامی اروپا از شرکت‌های بزرگ آمریکایی باشد که از این تغییرات باید استقبال و تطبیق یابند./ منبع