دیدار رهبران اروپایی در کپنهاگ چه نکاتی در مورد امنیت اروپا فاش می‌کند؟

در تاریخ اول و دوم اکتبر ۲۰۲۵، رهبران اروپایی در کپنهاگ برای دو نشست مهم گرد هم آمدند: یکی نشست غیررسمی شورای اروپا و دیگری نشست جامعه سیاسی اروپا. این نشست‌ها به ابتکار امانوئل ماکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، برگزار شد و کشورهای اتحادیه اروپا، کشورهای نامزد مانند اوکراین و مولداوی و شرکای غیرعضو مانند انگلیس و نروژ را شامل می‌شد. این نشست‌ها در شرایطی برگزار شد که تنها چند روز قبل، کپنهاگ مجبور به تعطیلی فرودگاه اصلی خود به دلیل پرواز پهپادها بر فراز آن شد که  احتمالاً از سمت روسیه شلیک شده بودند.

در این نشست‌ها، تهدیدات ناشی از جنگ کنونی روسیه علیه اوکراین، تجاوزات مشکوک پهپادها به حریم هوایی لهستان و رومانی، و نقض مکرر حریم هوایی استونی توسط جنگنده‌های روسی در کانون توجه قرار داشت. رهبران اتحادیه اروپا در تلاش بودند تا راه‌هایی برای دفاع از آسمان‌های اروپا و جلوگیری از تشدید تنش‌ها توسط روسیه پیدا کنند.

حضور پهپادهای مشکوک روسی در حریم هوایی ناتو و اتحادیه اروپا به‌عنوان یک مشکل بزرگ برای رهبران اروپایی مطرح شد. زمانی که نوزده پهپاد وارد حریم هوایی لهستان شدند، ناتو برای مقابله با آن‌ها جنگنده‌های اف-۳۵ هلند و اف-۱۶ لهستان را به‌کار گرفت. این عملیات با موفقیت انجام شد، اما هزینه‌های زیادی به همراه داشت؛ هر موشک شلیک‌شده توسط جنگنده‌های ناتو نزدیک به نیم میلیون یورو هزینه داشت، در حالی که پهپادهای نابودشده تنها چند هزار یورو ارزش داشتند. این عدم تعادل اقتصادی نشان‌دهنده یک مشکل راهبردی است که روسیه به‌خوبی می‌تواند از آن بهره‌برداری کند.

علاوه بر ساخت سیستم‌های دفاعی، اروپا باید به‌طور واقع‌بینانه رزمایش تمرینی انجام دهد، از جمله انجام تمرین‌های بزرگ‌مقیاس علیه حملات پهپادی که هنوز برای متحدان ناتو نادر است. بدون داشتن سامانه پدافند هوایی جامع و مقرون‌به‌صرفه، اروپا ممکن است هم از ذخایر نظامی خود و هم از بودجه‌های خود بکاهد و در مواجهه با روسیه، به خواسته‌های مسکو تن دهد.

در پاسخ به این تهدیدات، اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، طرحی را برای ایجاد یک دیوار پهپادی پیشنهاد کرد؛ شبکه‌ای سراسری از سیستم‌های شناسایی، ردیابی و انهدام که در سراسر کشورهای اتحادیه اروپا قابل همکاری باشد. این طرح با حمایت گسترده کشورهای عضو روبه‌رو شد، اما دفاع همچنان عمدتاً خارج از ماموریت اصلی اتحادیه اروپا باقی می‌ماند، جایی که نقش اتحادیه محدود به سیاست صنعتی و تأمین مالی دفاعی خاص است.

در کنار این اقدامات، ناتو باید امنیت حریم هوایی کشورهای عضو خود را به‌عنوان اولویتی غیرقابل مذاکره معرفی کند. لهستان و سوئد اعلام کرده‌اند که آماده‌اند هرگونه هواپیمای روسی که وارد حریم هوایی آن‌ها شود را رهگیری کنند. با این حال، مأموریت پلیسی هوایی دریای بالتیک همچنان تحت شرایط صلح‌آمیز اجرا می‌شود که استفاده از نیروی نظامی را تنها در شرایط دفاعی محدود می‌کند. بازنگری دقیق‌تر در این چارچوب می‌تواند اعتبار و اطمینان بیشتری برای کشورهای عضو فراهم کند.

در نهایت، کشورهای اروپایی باید ظرفیت‌های خود را برای مقابله با تهدیدات به‌طور مؤثرتر توسعه دهند و به‌ویژه سیستم‌هایی را که تهدیدات را امکان‌پذیر می‌سازند، هدف قرار دهند. ترکیب پدافند هوایی لایه‌ای با چنین اقداماتی می‌تواند به اروپا کمک کند تا به سوی یک راهبرد بازدارندگی متوازن و جامع حرکت کند که بر ثبات و آمادگی تأکید دارد.

نشست جامعه سیاسی اروپا که پس از نشست غیررسمی اتحادیه اروپا برگزار شد، به جز نمادگرایی نتایج دیگری نداشت، اما این نمادگرایی همچنان دارای اهمیت سیاسی است. حضور مایا ساندو، رئیس‌جمهور مولداوی و ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین یادآور این بود که چه چیزی در خطر است: مقابله با برنامه‌های اصلاح‌طلبانه و تهاجمی روسیه. با این حال، زمان در حال اتمام است. هر پهپادی که آسمان‌های اروپا را طی می‌کند، نه‌تنها آزمونی برای دفاع‌، بلکه آزمونی برای اراده سیاسی است. تأخیر بیشتر می‌تواند اعتبار اروپا را زیر سؤال ببرد و نیاز به اقدام فوری و هماهنگ را نشان می‌دهد./ منبع