آیا اروپا آماده پذیرفتن ناتوی بدون آمریکا است؟

کنفرانس امنیتی مونیخ ۲۰۲۶ یک سؤال اساسی را بی‌پاسخ گذاشت: آیا اروپا واقعاً آماده است تا مسئولیت حمایت از اوکراین را تا بیرون راندن نیروهای روسی از خاکش بر عهده بگیرد؟ پیام کنفرانس امسال، مانند سال گذشته، این بود که اروپا باید دست از کمک‌خواهی از آمریکا بردارد و بر پایان دادن به جنگ روسیه در اوکراین تمرکز کند. اطمینان مارکو روبیو مبنی بر اینکه ایالات متحده از ناتو خارج نخواهد شد، از تنش کنفرانس کاست، اما این تأکید نیز وجود داشت که آمریکا به نقش سابق خود به‌عنوان محافظ اصلی اروپا باز نخواهد گشت و جنگ روسیه علیه اوکراین همچنان مسئولیت اروپاست.

به نظر می‌رسد شوک وارد شده از سوی ترامپ در سال ۲۰۲۵ یک زنگ بیدارباش ضروری بود که اروپا را به عمل واداشت. این تغییر غیرقابل انکار است و اروپا از واکنش صرف به رویدادها، به سمت ایجاد یک وضعیت بازدارندگی بادوام‌تر و تحت رهبری اروپا حرکت کرده است. هزینه‌های دفاعی افزایش چشمگیری داشته؛ تنها در سال ۲۰۲۴، ۲۴ درصد در اروپای شرقی و ۱۴ درصد در اروپای مرکزی و غربی افزایش یافته است. آلمان در مسیر رسیدن به ۳.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی برای دفاع تا سال ۲۰۲۹ قرار دارد و لهستان سرمایه‌گذاری سنگینی در زمینه زرهی، توپخانه و پدافند هوایی انجام می‌دهد. این حرکت با تأمین مالی اتحادیه اروپا پشتیبانی می‌شود و دیگر یک لفاظی نیست، بلکه یک تسلیح مجدد در مقیاس بزرگ است.

رویکرد قدیمی «فقط به موقع» جای خود را به مدل «برای شرایط اضطراری» داده است: قراردادهای بلندمدت، ذخایر بزرگ‌تر مهمات و زنجیره‌های تأمین قوی‌تر. استقرار نیروها در جناح شرقی از سطح گردان به تیپ افزایش یافته و با عضویت فنلاند و سوئد در ناتو، توجه به قطب شمال و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی دریایی گسترش یافته است. مهم‌تر از همه، تغییر در ذهنیت است. اروپا از فرضیات زمان صلح به سمت برنامه‌ریزی بازدارندگی بلندمدت حرکت می‌کند. این تغییر روانی ممکن است مهم‌تر از هر بودجه‌ای باشد.

این به معنای پایدارتر شدن حمایت از اوکراین، تقویت بازدارندگی در برابر تشدید تنش بیشتر از سوی روسیه و تأکید بر این است که امنیت اوکراین بخشی از محاسبات راهبردی بلندمدت اروپاست. مسیر پیش رو، یک ستون اروپایی قوی‌تر در ناتو است که توسط قدرت استراتژیک آمریکا پشتیبانی می‌شود، اما چالش فوری برای اروپا این است که بعید است مذاکرات صلح به پایان جنگ منجر شود. در این مرحله، مسئولیت بر دوش اروپا خواهد افتاد: پذیرش مسئولیت حمایت از اوکراین در جنگ علیه روسیه. کنفرانس مونیخ پاسخی به این سؤال نداد که آیا اروپایی‌ها برای این کار به اندازه کافی قوی و مصمم هستند یا خیر./ منبع