ناتو به مسیر واقع‌گرایانه برای رسیدن به ۵ درصد بودجه دفاعی تا سال ۲۰۳۵ نیاز دارد

رهبران ناتو پس از سال‌ها فشار و مطالبه از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در نشست لاهه توافق کردند هدف قبلی ۲ درصد را کنار گذاشته و تا سال ۲۰۳۵ سهم بودجه دفاعی را به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی برسانند. این تصمیم واکنشی اساسی به تهدیدات امنیتی جدید، به‌ویژه حمله نظامی روسیه به اوکراین، تثبیت همکاری چین و روسیه، افزایش روابط نظامی ایران و کره شمالی با روسیه و نگرانی از گسترش نفوذ پکن و مسکو در عرصه جهانی بود. رهبران ناتو معتقدند بدون این افزایش بودجه، ائتلاف قادر به پاسخگویی به تهدیدهای فزاینده جدید نخواهد بود.

توافق جدید، اگرچه تاریخی و نماد وحدت سیاسی است، اما برای موفقیت نیازمند مسیر اجرای تدریجی و برنامه‌ریزی گام‌به‌گام است. بنا بر آمار مؤسسه اقتصاد بین‌الملل پیترسون، بودجه دفاعی ناتو در سال ۲۰۲۳ حدود ۱.۲۸ تریلیون دلار بود، و در صورت تحقق سقف ۵ درصد باید به ۲.۴۳ تریلیون دلار برسد، یعنی نیاز به افزایش ۱.۱۵ تریلیون دلاری. این روند چنانچه به‌صورت جهشی و در مدت کوتاه اجرایی شود، با توجه به محدودیت‌های اقتصادی و فشارهای سیاسی داخلی کشورها، با شکست روبرو خواهد شد. بنابراین، باید روند افزایش تدریجی سالانه اتخاذ شود تا عبور از ۲ به ۵ درصد منجر به شوک سیاسی یا شکست برنامه نشود؛ هر سال افزایش ۱۱۵ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۵ می‌تواند بودجه دفاعی را به ۶.۳ تریلیون دلار در دهه آتی برساند و نیازهای فوری و بلندمدت را پوشش دهد.

رهبران ناتو توافق کردند سهم ۳.۵ درصد از بودجه صرف نیازهای دفاعی و تسلیحاتی و ۱.۵ درصد برای زیرساخت‌ها، آمادگی مدنی، فناوری، امنیت سایبری و حمایت از اوکراین باشد. کشورهای اروپایی با تغییر قوانین مالی مانند شکستن محدودیت سقف بدهی در آلمان، تلاش دارند منابع تازه‌ای برای دفاع تعریف کنند.

چالش‌ها و ریسک‌ها در افزایش بودجه دفاعی ۵ درصدی عمدتا به ظرفیت جذب مالی در صنایع نظامی، رقابت با سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی و اجتماعی، و احتمال تاخیر یا بازگشت سیاسی برخی دولت‌ها بازمی‌گردد. تنها پنج کشور فعلاً به سطح مورد نظر رسیده‌اند. موفقیت نهایی بستگی به هدایت و پیگیری مستمر دولت آمریکا و تقسیم هزینه‌ها متناسب با سهم اقتصاد هر کشور دارد؛ سهم آمریکا تا ۳۷ درصد کل بودجه تخمین زده می‌شود.

در مجموع، باید به ضرورت اتخاذ مسیر واقع‌گرایانه و تدریجی برای تقویت مداوم دفاع جمعی ناتو، جلوگیری از شوک، و تامین مالی پایدار توجه کرد تا ناتو بتواند همزمان با تهدیدات جدید و پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک پاسخگو باشد و قدرت بازدارندگی غرب در برابر ائتلاف اقتدارگرایان حفظ شود./ منبع