جنگ روسیه و اوکراین وارد مرحله جدیدی شده است

ورود دونالد ترامپ به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵ با امیدواری کرملین همراه بود که وی بتواند جنگ را به‌سرعت پایان دهد و تفرقه‌ای عمیق بین اروپا و آمریکا ایجاد کند، اما تلاش‌های دیپلماتیک از جمله نشست آلاسکا در آگوست ۲۰۲۵ نتوانست این خواسته‌ها را برآورده سازد. آمریکا به‌رغم عقب‌نشینی در خواست آتش‌بس فوری و کاهش تهدید تحریم‌ها، همچنان حمایت تسلیحاتی از اوکراین را ادامه می‌دهد و برخوردهای تند نخستین بار علیه پوتین نیز توسط ترامپ صورت گرفته است.

اروپا نیز به افزایش فشارها و توان نظامی خود ادامه می‌دهد و در اجلاس ناتو ژوئن ۲۰۲۵، کشورهای عضو متعهد به صرف ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی خود برای دفاع تا سال ۲۰۳۵ شدند. اتحادیه اروپا تحریم‌های متعددی علیه روسیه وضع کرده و درصدد تصویب یک وام ۱۴۰ میلیارد یورویی به اوکراین است که از منابع مسدود شده بانک مرکزی روسیه تأمین خواهد شد تا امکان ادامه جنگ برای چند سال فراهم شود.

چین نیز بیش از پیش به‌سمت روسیه متمایل شده و یکی از مهم‌ترین حمایت‌های اقتصادی، توافق بر سر خط لوله گاز «قدرت سیبری ۲» است که ظرفیت صادرات گاز روسیه به چین را بیش از دو برابر خواهد کرد.

اما شرایط داخلی روسیه وخیم است؛ اقتصاد در اثر جنگ و تحریم‌ها به‌شدت آسیب دیده، نرخ بهره واقعی بالاترین در جهان است، بازار کار با کمبود نیرو مواجه است و اقتصاد غیرنظامی در رکود به‌سر می‌برد. دولت روسیه به حداکثر ظرفیت تولید دفاعی رسیده و آسیب‌های نیروگاه‌های نفتی اوکراین نیز زندگی روزمره روس‌ها را دچار اختلال کرده است. این وضعیت باعث افزایش نگرانی‌ها و نگرش‌های منفی حتی در میان نزدیکان پوتین شده است.

در نتیجه، روسیه با از دست دادن فرصت درازمدت و مواجهه با افزایش توان نظامی اروپا، به شیوه‌ای پرریسک‌تر و تهاجمی‌تر وارد عمل شده است. حملات گسترده پهپادی و موشکی به شهرهای اوکراین با هدف فرسایش مقاومت و تضعیف روحیه مردم و انجام عملیات خرابکارانه در خاک اروپا نمونه‌هایی از این وضعیت است. روسیه تلاش می‌کند با این رفتارها، اتحادیه اروپا را دچار تردید و تفرقه کند، اما در صورتی که اروپا هزینه‌های غیرقابل تحملی را متحمل نکند، این روند تنها به تشدید تنش‌ها منجر خواهد شد.

بنابراین، این مرحله جدید جنگ نشان‌دهنده تغییر معادلات است که روسیه اکنون در تنگنا قرار گرفته و تلاش می‌کند قبل از اینکه پنجره پیروزی برایش بسته شود، با شدت و ریسک بیشتر شرایط را تغییر دهد. این روند واکنش قاطع اروپا را می‌طلبد تا از تشدید تنش‌ها و مواجهه با بحران‌های بزرگ‌تر جلوگیری شود./ منبع