پشت پرده نقشآفرینی مصریها
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «پشت پرده نقشآفرینی مصریها» که در دیپلماسی ایرانی منتشر شده، به بررسی ابعاد تازه تلاشهای قاهره برای ایفای نقش میانجی میان تهران، آژانس بینالمللی انرژی اتمی و آمریکا میپردازد. ایده مرکزی این گزارش بر این نکته استوار است که مصر با وجود تمایل برای بازسازی جایگاه دیپلماتیک خود در غربآسیا، بهدلیل محدودیتهای ساختاری، رقابت منطقهای و بیاعتمادی حاکم بر مذاکرات هستهای، با چشمانداز موفقیت اندکی روبهرو است. در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
وزارت امور خارجه مصر اعلام کرد، بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه این کشور، در تماسهایی جداگانه با سیدعباس عراقچی، رافائل گروسی و استیو ویتکاف درباره آخرین تحولات پرونده هستهای ایران گفتوگو کرده است. این تماسها بخشی از تلاشهای قاهره برای حمایت از امنیت منطقه و تداوم گفتوگوها پس از توافق قاهره میان ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در روز نهم ماه سپتامبر گذشته عنوان شده است. محور این رایزنیها تأکید بر ادامه تلاشها برای کاهش تنش، ایجاد اعتماد و زمینهسازی جهت ازسرگیری مذاکرات میان ایران و آمریکا بود. منابع مصری این اقدامات را ادامه روند فعالشدن دوباره قاهره در پروندههای منطقهای میدانند تا مصر بتواند بار دیگر نقش خود را در دیپلماسی غربآسیا احیا کند. پس از تجربه نقش تسهیلگر در توافق قاهره که به بازگشت بازرسان آژانس به برخی سایتهای هستهای ایران انجامید، مصر اکنون در پی تقویت موقعیت خود در میان میانجیهای منطقهای است. قاهره با اتکا به موفقیت نسبی در مدیریت بحران غزه، بهویژه در نشست شرمالشیخ، اعتمادبهنفس سیاسی تازهای یافته و درصدد بهرهبرداری از آن برای ورود به سایر پروندههای حساس از جمله پرونده هستهای ایران است.
در ماههای گذشته، مصر تلاش کرده در کنار عمان، قطر و عربستان جایگاه مستقل خود را در معادلات منطقهای تثبیت کند و با استفاده از روابط متوازن با غرب، ایران و کشورهای عربی، چهرهای از یک میانجی معتدل و قابل اعتماد ارائه دهد که بتواند نقش حلقه اتصال میان طرفهای درگیر را برعهده گیرد. بااینحال، این کشور بیش از ظرفیت عملی برای پیشبرد نقش میانجیگری، بهدنبال بازسازی وجهه خود در عرصه بینالمللی است. بحرانهای اقتصادی داخلی، چالشهای امنیتی در مرزهای غربی و جنوبی و رقابت با بازیگرانی چون دوحه و مسقط، محدودیتهایی برای قاهره پدید آورده که ورود به پرونده پیچیده ایران و آژانس را هم ابزار و هم ریسک تبدیل کرده است. تلاطم سیاسی ناشی از بازگشت قطعنامههای شورای امنیت علیه تهران و متوقفشدن اجرای توافق قاهره، امیدها برای احیای مذاکرات را کمرنگ کرده است. ایران بدون لغو فشارهای خارجی، مذاکره را بیثمر میداند و طرفهای غربی نیز تمایلی به ارائه مشوقهای جدید ندارند و به استفاده از ابزار فشار ادامه میدهند. در چنین شرایطی، تأثیر میانجیهایی همچون مصر کاهش یافته و توانایی آن برای ارائه تضمینهای عملی به طرفین محدود است. قاهره اکنون بیشتر بهعنوان کانال ارتباطی نرم شناخته میشود تا بازیگری مؤثر در روند احیای دیپلماسی. تداوم فضای بیاعتمادی میان ایران و آژانس و افزایش فشارهای غربی، تلاشهای مصر را کماثر کرده و تا زمانی که شرایط بینالمللی برای مصالحه فراهم نشود، هیچ میانجی منطقهای از جمله مصر، قادر به گشودن این گره سیاسی نخواهد بود. در نتیجه، تماسهای اخیر بدر عبدالعاطی بیش از آنکه نشانه تغییر واقعی در مسیر پرونده هستهای ایران باشد، بازتابدهنده تلاش قاهره برای احیای نقش تاریخی خود در دیپلماسی غربآسیا است، تلاشی که در کوتاهمدت نتیجه ملموسی برای روند گفتوگوها ندارد و بیشتر بهعنوان کوشش نمادین مصر برای بازگشت به صحنه میانجیگری منطقهای ارزیابی میشود./ منبع
