افول نفوذ آمریکا و گسترش نقش امنیتی چین در غرب آسیا

چین با بهره‌گیری از فرسایش موقعیت آمریکا در پی تنش با ایران، حضور نظامی و دیپلماتیک خود را در غرب آسیا گسترش می‌دهد.

به گزارش اطلس دیپلماسی، مقاله‌ای با عنوان «افول نفوذ آمریکا و گسترش نقش امنیتی چین در خاورمیانه» به قلم سابینا صدیقی (Sabena Siddiqui) در نیو عرب (The New Arab) منتشر شده است. این مقاله نشان می‌دهد که پکن در واکنش به پیامدهای جنگ میان آمریکا و ایران و با هدف حفاظت از منافع اقتصادی و انرژی خود، الگویی محتاطانه اما رو به گسترش از همکاری‌های نظامی و تسلیحاتی را در غرب آسیا در پیش گرفته است. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.

رزمایش مشترک «عقاب‌های تمدن ۲۰۲۶» میان چین و مصر نمونه‌ای بارز از تحول راهبردی پکن در غرب آسیا به شمار می‌رود. در این رزمایش، نیروی هوایی چین برای نخستین بار جنگنده‌های جی-۱۶، هواپیماهای سوخت‌رسان وای‌وای-۲۰ای و آواکس‌های کی‌جی-۵۰۰ را در مسافتی بیش از ۶ هزار کیلومتر به پرواز درآورد تا در تمرین‌های رزمی مشترک با جنگنده‌های رافال مصر شرکت کنند. این عملیات اگرچه به معنای قصد پکن برای ورود به نبردهای منطقه‌ای نیست، اما توانایی ارتش چین را در پشتیبانی از نیروها و تجهیزات خود در فواصل دوردست به نمایش می‌گذارد.

چین علاوه بر مأموریت‌های دریایی مداوم در خلیج عدن و رزمایش‌های مشترک با ایران، روسیه و امارات، نفوذ امنیتی خود را به‌صورت غیرمستقیم از طریق پاکستان نیز تقویت کرده است. اسلام‌آباد با انعقاد توافقنامه‌های دفاعی با عربستان، ترکیه و کویت، مسیر استقرار تجهیزات پیشرفته ساخت چین نظیر سامانه‌های پدافندی اچ‌کیو-۹ و جنگنده‌های جی‌اف-۱۷ را در منطقه هموار ساخته است. بدین ترتیب، فناوری‌های نظامی پکن بدون نیاز به مداخله مستقیم، وارد ساختارهای امنیتی خلیج فارس می‌شوند.

با وجود این تحرکات، نقش‌آفرینی امنیتی پکن با محدودیت‌های بنیادین روبه‌روست. چین به جز پایگاه پشتیبانی خود در جیبوتی، فاقد شبکه پایگاهی و پیمان‌های دفاعی مشابه ایالات متحده در غرب آسیا است و تمایلی برای تعهدات امنیتی الزام‌آور ندارد. افزون بر این، پکن روابط راهبردی متوازنی با بازیگران مختلف از جمله تهران، ریاض، قاهره، ابوظبی و تل‌آویو حفظ کرده است و هرگونه اقدام آن ماهیتی غیرتقابلی و مبتنی بر موازنه خواهد داشت.

موضع چین در قبال درگیری‌های منطقه‌ای با پیچیدگی‌هایی همراه است؛ پکن از یک‌سو خواستار تنش‌زدایی برای تضمین امنیت جریان انرژی و مسیرهای تجاری است و از سوی دیگر، با اتهامات واشنگتن مبنی بر تأمین قطعات تسلیحاتی برای ایران روبه‌رو شده است. بااین‌حال، پکن استراتژی خود را «مشارکت امنیتی گزینشی و مهارشده» تعریف می‌کند؛ راهبردی که با هدف حفاظت از سرمایه‌گذاری‌ها و بدون تلاش برای تبدیل‌شدن به پلیس جدید منطقه، از خلأ ناشی از فرسایش نفوذ آمریکا بهره می‌برد./ منبع