خلع سلاح حزب‌الله: ثبات برای لبنان یا منفعت برای اسرائیل؟

دولت لبنان با حمایت ایالات متحده، طرحی را برای جمع‌آوری سلاح‌های گروه‌های مسلح، از جمله حزب‌الله، تصویب کرده است. این تصمیم که به‌عنوان گامی به‌سوی حاکمیت ملی معرفی شده، یکی از حساس‌ترین مسائل لبنان را باز کرده است. تلاش‌های پیشین برای خلع سلاح حزب‌الله از سال ۲۰۰۰، به‌ویژه پس از «انقلاب سرو» در سال ۲۰۰۵، جنگ اسرائیل-حزب‌الله در سال ۲۰۰۶ و توافق دوحه در سال ۲۰۰۸، به‌دلیل نادیده‌گرفتن توان نظامی، مشروعیت سیاسی و جایگاه اجتماعی حزب‌الله ناکام مانده‌اند. حزب‌الله این تصمیم را گناهی از سوی کابینه خوانده و اعلام کرده تا زمانی که اسرائیل در لبنان حضور نظامی دارد یا تجاوزاتی انجام می‌دهد، خلع سلاح را نمی‌پذیرد. محمود کوماتی، معاون شورای سیاسی حزب‌الله، این اقدام را تحقیرآمیز و تسلیم در برابر اسرائیل و آمریکا دانسته است.

حزب‌الله، گروهی شبه‌نظامی با نفوذ سیاسی و اجتماعی در لبنان، از حمایت شیعیان برخوردار است و خدمات اجتماعی ارائه می‌دهد. این گروه با همراهی جنبش امل، تمام کرسی‌های مجلس شیعیان را در اختیار دارد، سیزده کرسی در مجلس و سه کرسی در کابینه لبنان را کنترل می‌کند و نقش مهمی در تشکیل دولت‌های ائتلافی دارد. خلع سلاح شتاب‌زده ممکن است به‌جای وحدت ملی، شیعیان را پشت سر حزب‌الله و امل متحد کند و کشور را دچار تفرقه سازد.

حزب‌الله در سال ۱۹۸۲ با حمایت سپاه پاسداران ایران برای مقابله با نیروهای اسرائیلی در لبنان تشکیل شد. برخلاف دیگر شبه‌نظامیان، این گروه پس از جنگ تسلیحات خود را حفظ کرد و در سال ۲۰۰۰ مدعی شد که باعث خروج اسرائیل از لبنان شده است. در سال ۲۰۰۶، حزب‌الله هزاران راکت به شمال اسرائیل شلیک کرد که به آتش‌بس و عقب‌نشینی منجر شد. این گروه سلاح‌های خود را آخرین سنگر در برابر اسرائیل می‌داند و تأکید دارد تا زمانی که اسرائیل مزارع شبعا و پنج‌تپه در جنوب لبنان را اشغال کرده و حملات هوایی روزانه انجام می‌دهد، از تسلیحات خود دست نخواهد کشید.

منتقدان طرح آمریکا-اسرائیل معتقدند خلع سلاح یک‌جانبه حزب‌الله به‌نفع اسرائیل است و لبنان را در برابر تجاوزات آسیب‌پذیر می‌کند. حزب‌الله هشدار داده که این تصمیم لبنان را بدون بازدارندگی در برابر دشمن اسرائیلی قرار می‌دهد. ارتش لبنان، به‌دلیل تجهیزات ناکافی، قادر به جلوگیری از حملات هوایی اسرائیل نیست و بدون بازدارندگی حزب‌الله، بیروت آسیب‌پذیرتر خواهد شد. میشل عون، رئیس‌جمهور لبنان، و نواف سلام، نخست‌وزیر این کشور، بر حق دولت در انحصار سلاح تأکید دارند، اما هنوز جزئیات را تصویب نکرده‌اند. جنبش امل هشدار داده که شتاب در این امر ممکن است به بحران داخلی منجر شود. تحلیلگران معتقدند فشار برای خلع سلاح، بدون توجه به پایگاه مردمی حزب‌الله و نقش اسرائیل، اقدامی یک‌جانبه و ناکارآمد است و می‌تواند به درگیری داخلی یا جنگ با اسرائیل منجر شود. حزب‌الله تأکید دارد تا زمانی که تهدیدات اسرائیل پابرجاست، سلاح‌های خود را کنار نخواهد گذاشت./ منبع