پنج مسئله و بررسی‌ کارشناسانه در مورد وضعیت دولت نتانیاهو

نخست‌وزیر اسرائیل با چالش‌های داخلی و خارجی بی‌سابقه‌ای مواجه است. در داخل، او باید ائتلافی شکننده را در میان شکاف‌های اجتماعی ناشی از جنگ غزه و بازگشت مناقشات سیاسی پیش از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حفظ کند. در خارج، دولت او به دلیل رفتارش در جنگ غزه با انتقادات بین‌المللی فزاینده و اختلافات علنی با واشنگتن روبه‌روست. گزارش‌های اخیر حاکی از پذیرش مشروط طرح آتش‌بس جدید آمریکا توسط نتانیاهو است.

۱. وضعیت کنونی سیاست اسرائیل: فضای عمومی اسرائیل ملتهب است و چالش‌های داخلی و خارجی ثبات ائتلاف نتانیاهو را تهدید می‌کند. دولت او پس از ۷ اکتبر با موفقیت نسبی حماس و حزب‌الله را تحت فشار قرار داد، اما تصمیم‌گیری‌های استراتژیک درباره غزه و ایران شکاف‌هایی در ائتلاف ایجاد کرده است. اختلاف با دولت آمریکا و تهدید احزاب افراطی-مذهبی به خروج از ائتلاف در صورت رد معافیت سربازی، به همراه آغاز بازپرسی در پرونده‌های فساد نتانیاهو، احتمال انتخابات زودهنگام را افزایش داده است.

۲. مقایسه شکاف‌های کنونی با پیش از ۷ اکتبر: حملات ۷ اکتبر مناقشات داخلی به‌ویژه درباره اصلاحات قضایی را موقتاً کنار زد و تمرکز را به دفاع ملی و بازسازی معطوف کرد. جامعه مدنی خلاءهای حکومتی را پر کرد، اما با عادی شدن بحران‌ها، اختلافات پیشین با شدت بازگشته‌اند. تلاش‌های دولت برای محدود کردن اختیارات دادگاه‌ها و کنترل انتصابات ارشد، شکاف‌ها را عمیق‌تر کرده است. پس از ۱۸ ماه جنگ، خط تقسیم بین کسانی که در جنگ مشارکت داشته‌اند (مانند نیروهای ذخیره) و کسانی که از خدمت فرار کرده‌اند، برجسته شده و می‌تواند در انتخابات آینده تعیین‌کننده باشد.

۳. پیامدها برای دولت نتانیاهو: نتانیاهو برای حفظ ائتلاف که گزینه جایگزینی برای اعضای آن وجود ندارد، در تلاش است تا خواسته‌های شرکای خود را برآورده کند. او راه‌حل‌هایی که به بقای حماس در غزه یا مشارکت آن در توزیع کمک‌های بشردوستانه منجر شود، رد کرده و از لایحه‌ای برای معافیت سربازی حمایت می‌کند. اما این اقدامات با فشارهای بین‌المللی، از جمله احکام دیوان کیفری بین‌المللی، تهدید تحریم‌ها از سوی بریتانیا، فرانسه و کانادا، و بازنگری توافق اتحادیه اروپا با اسرائیل پیچیده شده است. این فشارها ممکن است هزینه‌ای غیرقابل‌تحمل برای اسرائیل ایجاد کند و نتانیاهو را به تغییر مسیر وادارد.

۴. تأثیر بر روابط آمریکا و اسرائیل: انتقادات بین‌المللی وابستگی اسرائیل به آمریکا را که بخش عمده حمایت دیپلماتیک و نظامی را فراهم می‌کند، افزایش داده است. اما مذاکرات فرستاده آمریکا با حماس و ایران، پایان خصومت آمریکا با حوثی‌ها بدون در نظر گرفتن اسرائیل، و حمایت آمریکا از رژیم جدید سوریه، نگرانی‌هایی در اورشلیم ایجاد کرده است. نتانیاهو نمایندگان خود را برای مذاکره با مقامات آمریکایی فرستاده، اما تفاوت‌های آشکار در رویکردها ممکن است به شکافی گسترده‌تر در روابط دوجانبه منجر شود؛ به‌ویژه در مقطع حساسی که اسرائیل به حمایت واشنگتن نیاز دارد.

۵. تأثیر بر آینده جنگ: آمریکا در این سناریو دست بالا را دارد. اگر فرستاده آمریکا توافقی با حماس ارائه دهد که انتظارات حداقلی رئیس ‌جمهور آمریکا را برآورده کند، نتانیاهو چاره‌ای جز پذیرش آن و متقاعد کردن ائتلافش نخواهد داشت. گزینه دیگر، مخالفت با کاخ سفید است که می‌تواند اسرائیل را مانند اوکراین و آفریقای جنوبی در موضع ضعف قرار دهد و آسیب‌پذیری آن را به جهان نشان دهد. درباره ایران، رئیس‌ جمهور آمریکا حمله اسرائیل را در شرایط کنونی که مذاکرات در جریان است، «نامناسب» خوانده است. اما اگر اسرائیل احساس کند ایران به سلاح هسته‌ای نزدیک شده، احتمال حمله منتفی نیست. چنین اقدامی می‌تواند به گسست فاجعه‌بار با آمریکا منجر شود؛ به‌ویژه در زمانی که اسرائیل به حمایت واشنگتن وابسته است./ منبع