استرالیا چگونه به بازیگری ضد ایران تبدیل شده است؟

استرالیا نخستین کشور عضو سازمان ملل بود که در سال ۱۹۴۷ به طرح تقسیم فلسطین و ایجاد دو دولت رأی مثبت داد و تا امروز نیز به‌طور رسمی از راه‌حل دو دولتی حمایت کرده است. با این حال، از دهه ۲۰۱۰ میلادی، روابط استرالیا و اسرائیل به‌ویژه در حوزه‌های اقتصادی، دفاعی و فناوری گسترش یافته و همکاری‌های نزدیک‌تری میان دو طرف شکل گرفته است. در سال‌های اخیر، با وجود بروز نوسان‌هایی در مناسبات کانبرا و تل‌آویو که عمدتاً به مواضع استرالیا در قبال فلسطین بازمی‌گردد، همکاری‌های راهبردی دو طرف همچنان ادامه یافته و پیامدهایی برای روابط استرالیا با ایران ایجاد کرده است.

در دهه گذشته، استرالیا و اسرائیل چندین تفاهم‌نامه در زمینه همکاری‌های دفاعی، امنیتی و فناوری منعقد کرده‌اند و کانبرا دفتر تجارت و دفاع خود را در قدس افتتاح کرده است. ارزش مبادلات تجاری و خدماتی دو کشور حدود ۱٫۳ تا ۱٫۴ میلیارد دلار استرالیا برآورد شده و حجم سرمایه‌گذاری اسرائیل در استرالیا به ۵٫۵ میلیارد دلار رسیده است. مهم‌ترین بعد این روابط، همکاری دفاعی است؛ به‌گونه‌ای که در سال ۲۰۲۵ وزارت دفاع استرالیا قراردادی به ارزش حدود بیست میلیون دلار برای خرید سیستم حفاظتی «آیرون فیست» از شرکت البت سیستمز امضا کرد. همچنین دولت استرالیا ده‌ها مجوز صادرات نظامی به مقصد اسرائیل صادر کرده است. محرمانه‌ماندن یادداشت تفاهم دفاعی سال ۲۰۱۷ به درخواست تل‌آویو نیز شفافیت سیاست‌های دفاعی استرالیا را با تردید مواجه کرده است.

در ماه آگوست ۲۰۲۵، اعلام تصمیم استرالیا برای به‌رسمیت‌شناختن کشور فلسطین در مجمع عمومی سازمان ملل، روابط دیپلماتیک این کشور با اسرائیل را وارد مرحله‌ای بحرانی کرد. واکنش تند بنیامین نتانیاهو، لغو روادید یک عضو کنست اسرائیل از سوی استرالیا و اقدام متقابل تل‌آویو در لغو روادید دیپلمات‌های استرالیایی در کرانه باختری، نشانه‌هایی از این تنش بود. با وجود این، این موضع‌گیری‌ها بیشتر به‌عنوان اهرم فشار دیپلماتیک تلقی می‌شود، زیرا استرالیا همکاری‌های دفاعی خود با اسرائیل را حفظ کرده است.

روابط استرالیا و ایران پیش از انقلاب اسلامی گسترده بود و حجم تجارت دو کشور در برخی سال‌ها به نزدیک یک میلیارد دلار می‌رسید و شمار قابل توجهی از دانشجویان ایرانی در استرالیا تحصیل می‌کردند. پس از انقلاب و تشدید تحریم‌های آمریکا، مناسبات دو کشور به حوزه‌های کنسولی و آموزشی محدود شد. اوج تیرگی روابط در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ رقم خورد؛ زمانی که سازمان امنیت داخلی استرالیا، ایران و سپاه پاسداران را به نقش‌آفرینی در حوادث ضدیهودی در سیدنی و ملبورن متهم کرد. در پی این اتهامات، سفیر ایران اخراج شد، سپاه پاسداران در فهرست حامیان دولتی تروریسم قرار گرفت و سفارت استرالیا در تهران تعطیل شد.

قطع روابط دیپلماتیک و بسته‌شدن کانال‌های گفت‌وگو، فرصت‌های علمی و تجاری گذشته را محدود کرد و بر جامعه ایرانیان مقیم استرالیا تأثیر گذاشت. این سیاست‌ها در چارچوب تأثیرپذیری استرالیا از فشارهای آمریکا و اسرائیل و تلاش کانبرا برای تعدیل انتقادات خود از سیاست‌های اسرائیل در غزه و کرانه باختری از طریق اتخاذ مواضع سخت‌گیرانه‌تر علیه ایران قابل ارزیابی است./ منبع