چگونه چرخش ایران به ناسیونالیسم بر سیاست‌گذاری آمریکا تأثیر می‌گذارد

پس از ۲۴ روز غیبت و عدم حضور در بین عموم مردم، که دوازده روز آن در بحبوحه جنگ با اسرائیل بود، آیت‌الله خامنه‌ای در روز ۵ جولای در مراسم عاشورا، روز مقدس شیعیان، در یک سالن عزاداری در جمع محدودی از افراد ظاهر شد. برخلاف سخنرانی‌های پیشین در جمع‌های بزرگ، او سخن نگفت و حضورش کم‌رنگ بود، که با سخنرانی سال ۲۰۰۵ وی که رهبران آمریکا را به دلیل غیبت پس از ۱۱ سپتامبر تمسخر کرده بود، در تضاد است. در آن زمان، آیت‌الله خامنه‌ای گفته بود در صورت تجربه‌ای تلخ، خود لباس رزم می‌پوشد، اما این موضوع در بحران اخیر دیده نشد و شایعاتی درباره سلامت او مطرح شد.

او در جریان جنگ ایران با اسرائیل، سه سخنرانی ضبط‌شده در روزهای ۱۳، ۱۸ و ۲۶ ژوئن پخش کرد که با سخنرانی‌های پیش از جنگ تفاوت داشت. در سخنرانی ۲۶ ژوئن، او خسته به نظر می‌رسید. وی در این سخنرانی، در اولین روز محرم، هیچ اشاره‌ای به این ماه مقدس نداشت و بیست بار به «ملت» و «ایران» اشاره کرد. به‌علاوه، تنها یک بار به اسلام اشاره نمود و به‌جای «الله»، از واژه پارسی «پروردگار» استفاده کرد. او از «سلام» و «درود» به‌عنوان سلام‌های اسلامی و پیشااسلامی استفاده کرد و بر تمدن باستانی ایران تأکید کرد، ادعا نمود ثروت فرهنگی ایران صدها برابر آمریکا است و هیچ اشاره‌ای به اسلام نکرد. این برخلاف دیدگاه سنتی روحانیون ایران است که گذشته پیشااسلامی را دوران جاهلیت می‌دانند.

در مراسم روز عاشورا، آیت‌الله خامنه‌ای از مداح معروف، محمود کریمی، خواست ترانه میهنی «ای ایران» را اجرا کند، که با تغییراتی اسلامی شد، اما نشان‌دهنده گرایش ناسیونالیستی او بود. این ترانه، شبیه سرود پیشاانقلابی «ای ایران»، در تجمعات ضداسرائیلی در میدان آزادی و مقابل رسانه‌های دولتی پخش شد. این چرخش ناسیونالیستی، که در رسانه‌های نظام بازتاب یافت و تصاویر قهرمانان شاهنامه را با موشک نشان داد، اصل ولایت فقیه را کم‌رنگ نموده و پرسش‌هایی درباره آینده این جایگاه ایجاد کرده است. قدرت نظام از روحانیون به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منتقل شده و برخی عناصر سپاه به قدرت ملی بیش از ارزش‌های انقلابی علاقه‌مندند. این تغییر بر سیاست آمریکا تأثیر می‌گذارد.

دولت ترامپ باید رویکرد خود را بر ذهنیت ناسیونالیستی پارسی تنظیم کند، نه هویت اسلامی ادعایی. تهران احتمالاً به فتواهای گذشته درباره ممنوعیت تسلیحات هسته‌ای بی‌توجه خواهد بود و تصمیم‌گیری‌اش بر دفاع ملی متمرکز می‌شود، که ممکن است برنامه هسته‌ای را تسریع کند. آیت‌الله خامنه‌ای در سخنرانی روز ۲۶ ژوئن ادعای تسلیم ایران توسط ترامپ را نشانه قصد آمریکا برای شکست «کشور بزرگ ایران» و توهین به مردمش دانست. برای جلب ایرانیانی که عاشق کشورند اما از نظام متنفرند، آمریکا باید جزئیات دقیقی درباره همکاری با جمهوری اسلامی در صورت توافق جدید ارائه دهد. این شامل بازگشت ایران به تجارت، امور مالی، سرمایه‌گذاری و سفر عادی است، که نیازمند کاهش فساد، توقف بازداشت خودسرانه خارجی‌ها و افزایش شفافیت در این کشور است. مذاکرات درباره امنیت منطقه‌ای، با کاهش تهدیدات جمهوری اسلامی علیه همسایگان، می‌تواند به امنیت ایران منجر شود./ منبع