آیا همسویی با اسرائیل در شکست انتخاباتی رئیس‌جمهور صربستان نقش داشت؟
صادرات گسترده تسلیحات بلگراد به تل‌آویو در میانه جنگ غزه، در کنار فساد داخلی، به شکست تاریخی ائتلاف حاکم صربستان در برابر جنبش دانشجویی دامن زد.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «آیا همسویی با اسرائیل در شکست انتخاباتی رئیس‌جمهور صربستان نقش داشت؟» به قلم ایدلیر لیکا (Idlir Lika) در خبرگزاری آناتولی (Anadolu Agency) منتشر شده است. این یادداشت بررسی می‌کند که چگونه همکاری‌های نظامی و تسلیحاتی دولت الکساندر ووچیچ با اسرائیل در جریان نسل‌کشی غزه، با مطالبات داخلی برای شفافیت و حاکمیت قانون پیوند خورد و در پیروزی قاطع مخالفان نقش‌آفرینی کرد. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
شکست الکساندر ووچیچ در انتخابات زودهنگام پارلمانی ۲۵ اکتبر صربستان، به ۱۴ سال سلطه حزب ترقی‌خواه صربستان پایان داد. در این انتخابات، جنبش مخالفان به رهبری دانشجویان با نام «فهرست دانشجویی» توانست با کسب ۵۳ درصد آرا در برابر ۳۹ درصد آرای ائتلاف ووچیچ، پیروزی قاطعی به دست آورد. اگرچه این نتیجه پیش از هر چیز واکنشی به فساد، سوءمدیریت داخلی و تسخیر نهادهای دولتی بود که پس از فروریختن سایبان ایستگاه راه‌آهن نووی ساد در نوامبر ۲۰۲۴ و جان‌باختن ۱۶ نفر به جنبشی سراسری تبدیل شد، اما همسویی نزدیک ووچیچ با اسرائیل در جریان نسل‌کشی غزه نیز بعد سیاسی حساسی به نارضایتی‌های عمومی بخشید.
صربستان به شکل سنتی روابط دوستانه‌ای با فلسطین داشت، اما در دوران ووچیچ و به‌ویژه پس از اکتبر ۲۰۲۳، همکاری‌های نظامی و راهبردی نزدیکی با اسرائیل برقرار کرد. بر اساس تحقیقات شبکه گزارشگری تحقیقی بالکان و روزنامه هاآرتص، صادرات تسلیحات صربستان به اسرائیل از حدود ۱.۴ میلیون یورو در سال ۲۰۲۳ به ۴۲.۳ میلیون یورو در سال ۲۰۲۴ رسید و در سال ۲۰۲۵ به ۱۳۲ میلیون دلار افزایش یافت. علاوه بر این، ووچیچ در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ و تنها هشت روز پس از انحلال پارلمان، کارخانه مشترک مونتاژ پهپادهای رزمی را میان شرکت اسرائیلی البیت سیستمز و شرکت دولتی یوگوایمپورت در بلگراد افتتاح کرد.
داده‌های افکارسنجی نشان می‌دهد که این سیاست با دیدگاه جامعه صربستان در تضاد بوده است. نظرسنجی آوریل ۲۰۲۶ موسسه «اندیشه سیاسی نوین صربستان» نشان داد که حدود ۵۷ درصد شهروندان این کشور از فلسطین حمایت می‌کنند و تنها ۵ درصد حامی اسرائیل هستند؛ رقمی که در میان حامیان اپوزیسیون به ۷۴ درصد حمایت از فلسطین می‌رسید. همچنین «فهرست دانشجویی» در مانیفست رسمی خود صراحتاً اعلام کرد که صربستان دیگر در تلاش سیستماتیک اسرائیل برای نابودی مردم فلسطین در نوار غزه شریک نخواهد شد.
برای معترضان صرب، سیاست خارجی از آن جهت اهمیت یافت که بازتابی از نبود شفافیت و پاسخ‌گویی در داخل کشور بود. ووچیچ گمان می‌کرد افتتاح کارخانه پهپادی با اسرائیل در آستانه انتخابات به‌عنوان دستاوردی اقتصادی و فناورانه دیده خواهد شد، اما پنهان‌کاری در معاملات تسلیحاتی با اسرائیل، خشم عمومی از فساد و بی‌قانونی را تشدید کرد. اکنون نحوه مدیریت روابط با اسرائیل، آزمونی مهم برای دولت جدید صربستان خواهد بود تا نشان دهد آیا وعده تغییر سیاسی و دموکراتیزاسیون، به سیاست خارجی این کشور نیز امتداد می‌یابد یا خیر./ منبع