طرح صلح دونالد ترامپ برای غزه از کدام مرحله می‌گذرد؟

طرح ترامپ با تمرکز بر دستیابی فوری به آتش‌بس، آزادی اسرای اسرائیلی، خلع سلاح حماس و استقرار یک هیئت تکنوکرات غیرسیاسی فلسطینی تحت نظارت «شورای صلح» بین‌المللی به ریاست شخص ترامپ ارائه شده است. این هیئت قرار است مسئول اداره موقت غزه و نظارت بر بازسازی زیرساخت‌هایی مانند تجهیزات آبی، بیمارستان‌ها و شبکه توزیع غذا باشد. کمک‌های انسانی فوری به میزان مشابه با دوره آتش‌بس پیشین در ژانویه ۲۰۲۵ تضمین شده و تعداد زیادی از اسرای فلسطینی نیز در مقابله با آزادسازی اسرای اسرائیلی قرار می‌گیرند.

پاسخ کشورهای عربی و برخی کشورهای مهم مسلمان مانند ترکیه، پاکستان و اندونزی به این طرح مثبت بوده و از تلاش‌ها برای پایان جنگ استقبال کردند. همچنین حماس وعده داده اسیران اسرائیلی باقی‌مانده را آزاد کند و حاکمیت غزه را به هیئت مستقل تکنوکرات بسپارد، ولی هنوز با خلع سلاح کامل مخالفت دارد. ترامپ برای پذیرش توافق ضرب‌الاجل تعیین کرده و تهدید به نابودی کامل حماس در صورت رد طرح کرده است.

با این حال، طرح ترامپ بیش از حد گسترده و بلندپروازانه است و سعی دارد هم‌زمان بحران مدیریت، امنیت، کمک‌های انسانی، بازسازی و توسعه اقتصادی را حل کند. در حالی که نیاز فوری غزه توقف خشونت، آزادی اسرای فلسطینی، رسیدگی به قحطی و فروپاشی خدمات بهداشتی است. تا وقتی این مشکلات اصلی برطرف نشود، گفت‌وگو درباره بازسازی و توسعه طولانی‌مدت بی‌فایده خواهد بود. همچنین، عدم حضور فلسطینیان در شورای صلح و نقشی که برای تشکیلات خودگردان قائل نیست از اشکالات مهم طرح است. عدم توجه به پیوند غزه با کرانه باختری و حقوق تعیین سرنوشت فلسطینیان به عنوان یک مشکل اساسی برجسته شده است.

اجرای موفق این طرح نیازمند سال‌ها دیپلماسی فعال، گفت‌وگوهای سخت با تمامی طرف‌ها و هماهنگی دقیق با کشورهایی چون اردن و مصر است تا از سوءاستفاده احتمالی از کمک‌ها جلوگیری شود و واشنگتن بتواند به‌عنوان میانجی مطمئن باقی بماند. طرح ترامپ در عین حال که دارای بخش‌هایی است که می‌تواند به پایان بحران کمک کند، دارای کمبودها و چالش‌‌هایی است که در صورت رسیدگی‌نشدن، صلح پایدار را با خطر مواجه می‌سازد.

نکته پایانی اینکه بهتر است طرح‌های مرتبط به دو پروژه مجزا تقسیم شوند؛ یکی جهت پایان دادن فوری به جنگ، بازگرداندن اسرا و تثبیت امنیت در غزه، و دیگری برنامه‌ای بلندمدت برای بازسازی و توسعه اقتصادی. مشارکت بیشتر فلسطینیان در این روند ضروری است تا دولت بعد از حماس بتواند مشروعیت داخلی خود را از ابتدا کسب نماید. مردم فلسطین، اسرائیل و جامعه جهانی همگی خواستار پایان سریع جنگ و ایجاد صلح پایدار هستند که این طرح، اگر اصلاح شود، می‌تواند گامی در آن مسیر باشد./ منبع