ژنرال سابق؛ تهدیدی برای پایان دوران نتانیاهو
گادی آیزنکوت می‌کوشد با ائتلافی فراگیر، نتانیاهو را کنار بزند و اعتماد عمومی را احیا کند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «ژنرال سابق؛ تهدیدی برای پایان دوران نتانیاهو» به قلم اریک کورتلسا (Eric Cortellessa) در تایم (TIME) منتشر شده است. این مطلب رقابت انتخاباتی در اسرائیل را در بستر پیامدهای حمله ۷ اکتبر، جنگ غزه، بحران اعتماد عمومی و انزوای بین‌المللی بررسی می‌کند و بر تلاش گادی آیزنکوت برای تشکیل ائتلافی فراگیر، بازسازی نهادهای دموکراتیک و تغییر مسیر امنیتی و سیاسی اسرائیل تمرکز دارد. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ به یکی از جدی‌ترین رقبای بنیامین نتانیاهو تبدیل شده است. رقابت این دو تنها بر سر تصاحب قدرت نیست، بلکه آزمونی برای آینده سیاسی و اجتماعی اسرائیل پس از نزدیک به سه سال جنگ، تلفات گسترده، اختلافات داخلی و کاهش اعتبار بین‌المللی این کشور محسوب می‌شود. نظرسنجی‌ها از رقابتی نزدیک حکایت دارند و توانایی مخالفان برای تشکیل ائتلافی با اکثریت پارلمانی، عامل تعیین‌کننده نتیجه خواهد بود.
آیزنکوت علاوه بر سابقه نظامی، با تجربه شخصی فقدان و سوگواری شناخته می‌شود. پسرش، گال، در دسامبر ۲۰۲۳ در جریان جنگ غزه کشته شد؛ رویدادی که با تجربه هزاران خانواده اسرائیلی در این جنگ پیوند خورده است. او با وجود این فقدان، به فعالیت سیاسی ادامه داده و تلاش می‌کند خود را چهره‌ای معرفی کند که قادر است شکاف‌های جامعه اسرائیل را کاهش دهد. اعتبار شخصی، سابقه حرفه‌ای و ارتباط با طیف‌های مختلف سیاسی، مهم‌ترین سرمایه‌های او در رقابت با نتانیاهو به شمار می‌روند.
حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و ناکامی نهادهای امنیتی اسرائیل در جلوگیری از آن، نقطه عطفی در این رقابت است. آیزنکوت در روزهای نخست جنگ به کابینه جنگی پیوست و با گسترش فوری درگیری به جبهه لبنان مخالفت کرد؛ زیرا معتقد بود تمرکز نظامی باید ابتدا بر مقابله با حماس در جنوب باشد. او همچنین آزادی گروگان‌ها را بر ادامه عملیات گسترده نظامی مقدم می‌دانست و بر این باور بود که توافق برای بازگرداندن آنان باید پیش از تشدید جنگ دنبال شود. با این حال، نتانیاهو مسیر دیگری را انتخاب کرد و عملیات زمینی و بمباران گسترده غزه ادامه یافت؛ جنگی که بنا بر آمار وزارت بهداشت غزه، بیش از ۷۰ هزار فلسطینی را به کام مرگ کشانده است.
اختلاف بر سر اهداف جنگ و نبود راهبرد روشن برای پایان آن، به گسست سیاسی آیزنکوت از نتانیاهو انجامید. آیزنکوت معتقد بود قدرت نظامی بدون چشم‌انداز دیپلماتیک نمی‌تواند پیروزی پایدار ایجاد کند و نگرانی داشت که اولویت‌دادن به بقای سیاسی دولت، آزادی گروگان‌ها و پاسخ‌گویی درباره شکست امنیتی را به حاشیه براند. او در ژوئن ۲۰۲۴ از دولت اضطراری کناره‌گیری کرد. در ادامه، عملیات نظامی اسرائیل علیه حماس، حزب‌الله و ایران گسترش یافت، اما دستاوردهای نظامی نتوانستند هزینه‌های انسانی جنگ غزه یا بحران سیاسی و دیپلماتیک را برطرف کنند. توافق آتش‌بس و تبادل گروگان‌ها در اکتبر ۲۰۲۵ نیز تحت فشار دونالد ترامپ حاصل شد.
برنامه سیاسی آیزنکوت بر بازسازی اعتماد عمومی، تقویت امنیت، حفظ ماهیت یهودی و دموکراتیک اسرائیل و ترمیم روابط خارجی استوار است. او وعده داده است شهرک‌های غیرقانونی در کرانه باختری را برچیند، با شهرک‌نشینان افراطیِ خشونت‌ورز مقابله کند، خدمت ملی را گسترش دهد و کمیسیون رسمی تحقیق درباره شکست ۷ اکتبر و تصمیم‌های دهه پیش از آن تشکیل دهد. پیشنهاد تشکیل این کمیسیون در ۱۴ روز نخست دولت احتمالی، پاسخی به مطالبه پاسخ‌گویی درباره مسئولیت سیاسی و امنیتی آن فاجعه است.
با این حال، رویکرد او در مسئله فلسطین محدودیت‌های مهمی دارد. آیزنکوت با تشکیل کشور مستقل فلسطینی مخالفت می‌کند، اما نسبت به خطر تداوم کنترل دائمی اسرائیل بر میلیون‌ها فلسطینی هشدار می‌دهد. او نوعی جداسازی در کرانه باختری، افزایش مسئولیت تشکیلات خودگردان فلسطین و اجرای طرح صلح ۲۰بندی ترامپ در غزه را ترجیح می‌دهد؛ طرحی که مسیر مشروطی برای تشکیل کشور فلسطینی در نظر می‌گیرد. او همچنین کاهش تدریجی وابستگی اسرائیل به کمک نظامی آمریکا طی پنج تا ده سال را ضروری می‌داند.
چالش اصلی آیزنکوت، تبدیل محبوبیت و اعتبار شخصی به اکثریت پارلمانی است. نظام انتخاباتی چندحزبی اسرائیل تشکیل دولت باثبات را دشوار می‌کند و همکاری با احزاب عربی نیز با موانع سیاسی روبه‌روست. در نهایت، انتخابات مشخص خواهد کرد که آیا جامعه اسرائیل آماده فاصله‌گرفتن از سیاست مبتنی بر محاصره دائمی و تقابل با جهان است یا تداوم رهبری نتانیاهو را ترجیح می‌دهد. نتیجه این رقابت بر آینده دموکراسی اسرائیل، روابط آن با آمریکا و امکان کاهش تنش با فلسطینیان اثر خواهد گذاشت./ منبع