چپ اسرائیل و نیاز به بازپس‌گیری زبان یهودی برای شکست نتانیاهو

در هفته‌های اخیر، یائیر گولان، رئیس حزب دموکرات‌ها که بسیاری از چپ‌گرایان اسرائیلی به او امید بسته‌اند، بار دیگر با انتقاد شدید از دولت بنیامین نتانیاهو به دلیل نحوه مدیریت جنگ در غزه، جنجال‌آفرینی کرد. او در اظهارنظری بحث‌برانگیز گفت کشوری عاقل «کشتن کودکان را به عنوان تفریح انجام نمی‌دهد»، هرچند بعداً این گفته را پس گرفت. چند روز پس از آن، با واکنش به قتل دو کارمند سفارت اسرائیل در واشنگتن، گولان دولت نتانیو را متهم به تشدید یهودستیزی و تنفر از اسرائیل کرد و این امر به انزوای بی‌سابقه یهودیان در جهان انجامیده است.

واکنش‌های گسترده و محکومیت‌ها در پی این اظهارات، گولان را به شخصیت منفوری تبدیل کرد که بحث جدی درباره جنگ را بی‌اهمیت جلوه داد. وزیر دفاع اعلام کرد گولان اجازه نخواهد داشت در ارتش ذخیره داوطلب شود یا یونیفورم نظامی بپوشد. مشکل اساسی چپ اسرائیل نه در ایده‌ها، بلکه در ناتوانی در انتقال مؤثر ارزش‌های خود به جامعه است؛ به‌ویژه در استفاده از زبانی که با عموم مردم هم‌صدا باشد.

این ناکامی در بیان به زبان یهودی، که زبان جامعه عمدتاً مذهبی اسرائیل است، به وضوح دیده می‌شود. به گفته داده‌های رسمی در سال ۲۰۲۲، بیش از ۵۸ درصد یهودیان اسرائیل خود را از طیف یهودیان ارتدکس تا سنتی می‌دانند و بر اساس نظرسنجی‌ها، ۸۰ درصد آنان به وجود خدا ایمان دارند. نتانیاهو این واقعیت را خوب درک کرده و در سخنرانی‌ها و حضورهای رسمی، اغلب با استفاده از نمادهای مذهبی و زبان مرتبط، حمایت خود را جلب می‌کند. مثلاً در آغاز جنگ، حماس را با واژه «عام‌الک» که اشاره‌ای به دشمنان تاریخی قوم یهود است، توصیف کرد.

گرچه در تاریخ چپ اسرائیل نمونه‌هایی از فعالان مذهبی دیده شده است، اما در دو دهه اخیر چپ نتوانسته ارتباط موثر و پایداری با بخش‌های مذهبی جامعه برقرار کند و به زبان و مفاهیم یهودی مسلط شود. نتایج ضعیف انتخابات ۲۰۲۲، که در آن حزب کارگر فقط چهار کرسی کسب کرد و حزب مرئت حذف شد، نشان‌دهنده این ضعف است.

بازپس‌گیری زبان یهودی یعنی نقد مرگ بی‌گناهان غزه تنها به‌عنوان لکه‌ای اخلاقی بر ارتش یا تهدیدی به حیثیت اسرائیل محدود نشود، بلکه به عنوان خیانتی به میراث ابراهیم، پدر مشترک یهودیان، مطرح شود. در متون مذهبی، ابراهیم در گفتگو با خداوند از نابودی شهر گناهکار سدوم بازمی‌دارد و از حق قضاوت عادلانه سخن می‌گوید.

حقوق جنگ در سنت یهودی قرن‌ها قبل اصولی را برای اخلاقی‌کردن جنگ‌ها تعیین کرده است؛ از جمله ممنوعیت محاصره‌ای که موجب گرسنگی، تشنگی و مرگ به دلیل بیماری شود و الزام به اجازه خروج غیرنظامیان از محاصره. این مفاهیم می‌توانند زبان چپ برای نقد سیاست‌های دولت باشند و در جامعه گسترده اسرائیلی اثرگذار واقع شوند.

البته تمام متون کلاسیک یهودی قابل تطابق کامل با استانداردهای مدرن جنگ نیستند، ولی چپ به اندازه کافی وارد این بحث نشده و این فضا را به تفاسیر افراطی سپرده است. بسیاری از اسرائیلی‌ها نسبت به اصلاح نوار غزه و زندگی مسالمت‌آمیز در کنار آن ناامیدند، اما روایت‌های مذهبی مثل داستان پیامبر یونس که از ماموریت خدا برای اصلاح مردم نینوه گریزان بود، یادآور ضرورت بازگشت به زبان و مفاهیم دینی است.

برای پیشرفت و رشد چپ اسرائیل، ضروری است دامنه واژگان سیاسی خود را به گفتمان یهودیت گسترش دهد و ارتباط خود را با بخش مذهبی و سنتی جامعه تقویت کند./منبع