سیگنال‌های هشداردهنده‌ای که در اسرائیل دیدم

پس از سفر یک‌هفته‌ای به اسرائیل، نشانه‌هایی از تغییر در افکار عمومی دیدم که از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بی‌سابقه بود. هرچند هنوز نمی‌توان آن را جنبش ضدجنگ گسترده نامید، زیرا بازگشت گروگان‌های اسرائیلی پیش‌نیاز آن است، اما نارضایتی از ادامه جنگ غزه در میان گروه‌های چپ، میانه و حتی برخی راست‌گرایان افزایش یافته است. ایهود اولمرت -نخست‌وزیر پیشین- در یادداشتش در نشریه هاآرتص، جنگ را «بی‌هدف، بدون برنامه و جنایتکارانه» خواند و گفت اسرائیل مرتکب جنایات جنگی شده است. آمیت هالوی، از حزب لیکود نتانیاهو، اجرای جنگ را ناکارآمد دانست و در مصاحبه با یدیعوت آحارونوت آن را «فریب» نامید. او پس از رأی مخالف به تمدید اختیارات دولت برای فراخوان سربازان ذخیره، از کمیته دفاعی کنست اخراج شد. یائیر گولان، رهبر دموکرات‌ها، هشدار داد که اسرائیل در خطر انزوای جهانی مانند آفریقای جنوبی دوران آپارتاید است و خواستار آتش‌بس، بازگشت گروگان‌ها و استقرار نیروی بین‌المللی در غزه شد. او معتقد است با پایان جنگ، گزارش‌های خبرنگاران بین‌المللی از ویرانی‌های غزه، جایگاه جهانی اسرائیل را به شدت تضعیف خواهد کرد.

نتانیاهو، تحت فشار ائتلاف ملی‌گرای مذهبی خود، اصرار دارد با بمباران، حماس را وادار به آزادی حدود ۲۰ گروگان زنده کند، اما این رویکرد به کشتار غیرنظامیان غزه‌ای منجر شده است. عاموس هارل، تحلیلگر هاآرتص، توضیح داد که حملات هوایی برای ترور رهبران حماس که اغلب در کمپ‌های دارای چادرهای شلوغ هستند، تلفات غیرنظامی گسترده‌ای به همراه دارد. فرسایش اجتماعی در اسرائیل، از جمله افزایش خودکشی‌ها، فروپاشی خانواده‌ها و ورشکستگی کسب‌وکارها، به مخالفت با جنگ دامن زده است. لوسی آهارش، مجری اسرائیلی-عرب، تعریف کرد که پسر چهارساله‌اش آژیر یادبود سالانه را با آژیر حمله اشتباه گرفت و وحشت‌زده به اتاق امن پناه برد. این نشان می‌دهد که جنگ بیش از حد طولانی شده و حتی کودکان را تحت تأثیر قرار داده است.

در غزه، نارضایتی از حماس در حال افزایش است. نظرسنجی مرکز فلسطینی سیاست و تحقیقات در رام‌الله نشان داد که ۴۸ درصد از مردم غزه از تظاهرات ضد حماس حمایت می‌کنند، هرچند اعتراض علنی خطرناک است. حماس با حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳، غیرنظامیان غزه را قربانی کرد تا همدردی جهانی را به خود معطوف دارد؛ در حالی که رهبرانش در تونل‌ها یا خارج از غزه پنهان شدند. این گروه اصرار دارد که بدون خروج کامل اسرائیل و آتش‌بس نامحدود، گروگان‌ها را آزاد نمی‌کند؛ هدفی که عملاً غزه را به وضعیت پیش از جنگ بازمی‌گرداند، اما با هزینه ویرانی کامل و مرگ ده‌ها هزار نفر. این استراتژی حماس را به‌عنوان رهبری غیرعقلانی در تاریخ ثبت خواهد کرد، زیرا نه‌تنها غزه را نابود کرد، بلکه شبکه مقاومت تحت حمایت ایران، از جمله حزب‌الله در لبنان و سوریه را تضعیف کرد و نفوذ ایران در منطقه را کاهش داد.

عملیات نظامی نتانیاهو راه را برای عادی‌سازی روابط با لبنان، سوریه، عراق و تشکیلات خودگردان فلسطین از طریق پیمان ابراهیم باز کرده است. اما او، به دلیل وابستگی به راست‌گرایان افراطی، از پیشبرد راه‌حل دو کشوری امتناع می‌کند و صلح با عربستان سعودی را فدای حفظ قدرت خود کرده است. عاوروم بورگ، رئیس پیشین کنست، معتقد است که نتانیاهو بازیچه ملی‌گرایان مذهبی است که جنگ غزه را جنگی دینی می‌دانند و به قوانین بین‌المللی بی‌اعتنا هستند. او شکاف اصلی اسرائیل را بین «قبیله یهودی» و «قبیله دموکراتیک» می‌داند، که گروه اول در حال غلبه است. این روند، همراه با شباهت‌های رویکرد نتانیاهو و دونالد ترامپ در تضعیف نهادهای دموکراتیک، اسرائیل و آمریکا را در معرض بحران قرار داده است. هر دو رهبر متهم به سست کردن پایه‌های قانونی برای منافع شخصی یا سیاسی‌اند. سال ۲۰۲۶، با انتخابات سراسری در اسرائیل و میان‌دوره‌ای در آمریکا، برای آینده دموکراسی در هر دو کشور تعیین‌کننده خواهد بود و حامیان دموکراسی باید برای کسب قدرت سازمان‌دهی کنند. منبع