مخالفت آمریکا با مالکی و دو راهی سخت چارچوب هماهنگی
پیام ترامپ، آرایش سیاسی شیعیان عراق را وارد مرحلهای تازه کرد.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «مخالفت آمریکا با مالکی و دو راهی سخت چارچوب هماهنگی» به قلم سیدرضا قزوینی غرابی و منتشر شده در اندیشکده تهران، به بررسی پیام آمریکا درباره مخالفت با نخستوزیری نوری المالکی و پیامدهای آن بر توازن نیروها، انسجام چارچوب هماهنگی شیعیان و فرآیند سیاسی عراق میپردازد و نشان میدهد این موضع، تصمیمگیری سیاسی در بغداد را میان فشار خارجی و ملاحظات داخلی در وضعیتی پیچیده قرار داده است. در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
پیام کوتاه دونالد ترامپ در هفتم بهمنماه ۱۴۰۴ برابر با ۲۷ ژانویه، درباره احتمال بازگشت نوری المالکی به نخستوزیری عراق، فضای سیاسی این کشور را بهشدت تحت تأثیر قرار داد. در این پیام تأکید شده بود که در صورت انتخاب مالکی، آمریکا کمکهای خود به عراق را متوقف خواهد کرد و نبود این حمایت، مانع شکوفایی و آزادی عراق میشود. این موضعگیری تنها چند روز پس از اعلام رسمی نامزدی مالکی از سوی چارچوب هماهنگی شیعیان منتشر شد و روند انتخابات و نتایج آن را در هالهای از ابهام فرو برد.
نامزدی مالکی در شرایطی شکل گرفت که محمد شیاع السودانی بهسود او کنار رفته بود، اما این انتخاب بدون اجماع کامل در چارچوب هماهنگی و با رأیگیری اکثریتی انجام شد. قیس خزعلی، عمار حکیم و حیدر العبادی با این نامزدی مخالفت کردند و مانع اجماع شدند. در میان نیروهای اهل سنت نیز جریانهای تقدم و سیاده موضع منفی اتخاذ کردند. در مقابل، زلمای خلیلزاد سفیر پیشین آمریکا در عراق، این انتخاب را عامل شکلگیری دولتی قوی و باتجربه دانست و سخنگوی ائتلاف دولت قانون هرگونه وتوی آمریکا را رد کرد.
با این حال، پیام ترامپ موجب خرسندی مخالفان مالکی شد و به عاملی برای تشدید فشارهای سیاسی بدل گشت. برخی چهرهها در چارچوب هماهنگی از این موضع استقبال کردند و از وجود گزینههای جایگزین سخن گفتند. همزمان، گمانههایی درباره نقشآفرینی جریانهای داخلی و خارجی در شکلگیری این پیام مطرح شد. نزدیکی مالکی به ایران، اجرای سیاستهای تهران در عراق و مواضع سناتور لیندسی گراهام درباره ناسازگاری بازگشت مالکی با منافع آمریکا، از جمله دلایل مطرحشده برای این مخالفت بود.
در این فضا، پیام ترامپ به ابزاری برای مخالفان داخلی، برخی کشورهای منطقه و جریانهای ضدایرانی در آمریکا تبدیل شد تا استمرار نامزدی مالکی را پرهزینه و خطرناک جلوه دهند. در برابر این فشارها، مفاهیمی چون ضرورت راهحل عقلانی، مسئولیتپذیری و تقدم منافع ملی در ادبیات سیاسی رایج شد. مالکی با وجود این شرایط، بر عدم کنارهگیری تأکید کرد و اعلام داشت که آمریکا در انتخاب نخستوزیر دخالتی ندارد و توئیت ترامپ مشکوک است.
بخشی از نیروهای شیعی، مخالفت علنی آمریکا را تضعیف استقلال عراق دانستند و تسلیمشدن در برابر آن را لطمهای به جایگاه چارچوب هماهنگی ارزیابی کردند. در مقابل، برخی دیگر از احتمال تشدید فشارهای خارجی ابراز نگرانی کردند. در همین راستا، دو راهحل مطرح شد: پس گرفتن رسمی نامزدی مالکی از سوی چارچوب هماهنگی یا رأی نیاوردن کابینه او در مجلس. همزمان، تأخیر در انتخاب رئیسجمهور نیز به این چالش گره خورد.
آخرین تحول، پیام شفاهی وزارت خارجه آمریکا به سفیر عراق در واشنگتن بود که شامل هشدار درباره تحریمها و ترسیم معیارهای همکاری با دولت آینده عراق، از جمله خلع سلاح گروههای نزدیک به ایران و شکلدهی شراکت پایدار با آمریکا، اعلام شد. این پیام فشارها بر چارچوب هماهنگی را افزایش داد و شکافهای درونی آن را برجستهتر کرد. وضعیت کنونی، این چارچوب را میان اصرار بر نامزدی مالکی یا پذیرش تغییر، در موقعیتی حساس و تعیینکننده قرار داده است./ منبع
