جنگ یمن؛ بحرانی فراتر از عربستان برای کل خلیج فارس

تشدید حملات انصارالله و پیشروی در باب‌المندب، محدودیت گزینه‌های نظامی ریاض و آسیب‌پذیری ساختاری کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را آشکار کرده است.

به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «جنگ یمن؛ بحرانی فراتر از عربستان برای کل خلیج فارس» به قلم صنم وکیل (Sanam Vakil) و فارع المسلمی (Farea Al-Muslimi) در چتم هاوس (Chatham House) منتشر شده است. نویسندگان استدلال می‌کنند که ازسرگیری درگیری‌های تمام‌عیار در یمن و حملات به زیرساخت‌های عربستان نشان می‌دهد ریاض نه به تنهایی توان پیروزی نظامی دارد و نه می‌تواند حل بحران را به بازیگران خارجی واگذار کند. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.

درگیری‌های یمن در هفته‌های اخیر بار دیگر به سطح یک جنگ تمام‌عیار بازگشته است. حملات موشکی و پهپادی انصارالله به فرودگاه‌های ریاض، ابها و دمام دست‌کم ۲۰ کشته و صدها زخمی برجای گذاشته و تأسیسات نفتی عربستان را نیز هدف قرار داده است. هم‌زمان، عملیات تهاجمی انصارالله در اطراف تنگه راهبردی باب‌المندب نشان می‌دهد که بیش از یک دهه پس از مداخله نظامی ائتلاف به رهبری عربستان در سال ۲۰۱۵، انصارالله نه‌تنها تضعیف نشده، بلکه جایگاه خود را تثبیت کرده و دولت به رسمیت شناخته شده یمن همچنان دچار چنددستگی است.

ریاض که از زمان آتش‌بس آوریل ۲۰۲۲ به‌دنبال خروج نظامی از یمن بود، اکنون با گزینه‌هایی دشوار و پرهزینه روبه‌رو است. بازگشت به کارزار هوایی و عملیات زمینی، عربستان را دوباره وارد جنگی فرسایشی می‌کند، زیرا انصارالله آموخته است که حتی با حملات محدود می‌تواند هزینه‌های سنگین اقتصادی و سیاسی تحمیل کند و برتری نظامی متعارف ریاض را خنثی سازد. در مقابل، سیاست مهار نیز کارساز نبوده و دوره آرامش نسبی پس از ۲۰۲۲ صرفاً به انصارالله فرصت داد کنترل ارضی و توان نظامی خود را تقویت کند. مسیر مذاکره نیز با مانعی اساسی روبه‌رو است، چرا که انصارالله خود را پیروز میدان می‌داند و انگیزه‌ای برای امتیازدهی ندارد.

عربستان همچنین نمی‌تواند مهار این بحران را به خارج برون‌سپاری کند. آمریکا که پس از آتش‌بس دوجانبه مه ۲۰۲۵ با انصارالله، اکنون با چشم‌انداز رویارویی دوباره با ایران روبه‌رو است، تمایلی به گشودن جبهه‌ای جدید در یمن ندارد. پیمان دفاعی اخیر عربستان با ترکیه و پاکستان نیز هرچند ممکن است توان بازدارندگی و پدافندی ریاض را تقویت کند، راه‌حلی برای تهدید انصارالله یا شکاف‌های سیاسی داخل یمن ارائه نمی‌دهد.

از این‌رو، بحران یمن باید به‌عنوان یک چالش امنیتی جمعی برای کل شورای همکاری خلیج فارس نگریسته شود. آسیب‌پذیری در برابر موشک‌ها و پهپادها محدود به عربستان نیست و برنامه‌های تنوع‌بخشی اقتصادی کشورهای خلیج فارس که به امنیت هوانوردی، لجستیک، گردشگری و سرمایه‌گذاری وابسته‌اند، همگی در معرض تهدید قرار دارند. علاوه بر این، با توجه به اختلال در تنگه هرمز، مسیرهای ترانزیت زمینی عربستان به شریان حیاتی تأمین کالا برای همسایگان تبدیل شده و ناامنی در این مسیرها کل منطقه را متأثر می‌کند.

شکل‌گیری راهبرد مشترک خلیج فارس نیازمند پایان دادن به رقابت‌های مخرب عربستان و امارات در جنوب یمن، بازنگری ابوظبی در حمایت از جدایی‌طلبان جنوب و تجدیدنظر ریاض در اتکای صرف به حزب اصلاح است. همچنین حمایت مالی باید به‌جای شورای ریاستی ناکارآمد و دچار فساد، مستقیماً به تقویت دولت و کابینه اختصاص یابد و با مشارکت قطر و نقش میانجی‌گرانه عمان، چارچوبی سیاسی برای یک یمن واحد اما تمرکززدایی‌شده با مشارکت همه گروه‌ها از جمله انصارالله شکل گیرد./ منبع