چرا پالایشگاه حیفا به عنوان هدف حمله ایران انتخاب شد؟

در پی حملات موشکی اخیر ایران به سرزمین‌های اشغالی، پالایشگاه حیفا به عنوان یکی از اهداف اصلی مورد اصابت قرار گرفت. منابع رسمی اسرائیلی تأیید کرده‌اند که خطوط انتقال و لوله‌های این پالایشگاه آسیب دیده‌اند. اهمیت این پالایشگاه در اقتصاد اسرائیل به گونه‌ای است که پاسخ به حملات اخیر به زیرساخت‌های انرژی ایران از جمله پالایشگاه گازی فجر جم و فاز چهاردهم پارس جنوبی، از دلایل انتخاب آن به عنوان هدف عنوان شده است.

اسرائیل برای تأمین انرژی مورد نیاز خود به واردات نفت وابستگی زیادی دارد و نفت مصرفی را عمدتاً از کشورهای جمهوری آذربایجان، قزاقستان و گابون تأمین می‌کند. با این حال، قابلیت پالایشی این کشور بر دو واحد حیفا و اشدود در شمال و جنوب متمرکز است. بر اساس آمارهای رسمی، مجموع ظرفیت پالایشی اسرائیل ۳۰۰ هزار بشکه در روز است که ۱۹۷ هزار بشکه آن متعلق به پالایشگاه حیفا می‌باشد.

در کنار واردات نفت خام، فرآورده‌های نفتی مورد نیاز اسرائیل نیز بخشی از طریق همین دو پالایشگاه حیفا و اشدود تولید و توزیع می‌شود. این تأسیسات علاوه بر تأمین انرژی، نقشی اساسی در اقتصاد، صنعت و تجارت دارند و دسترسی به دو بندر تجاری، اهمیت آن‌ها را بیش از پیش افزایش داده است. حیفا با تمرکز شرکت‌های فناوری بین‌المللی خود، نقش سیلیکون‌ولی اسرائیل را ایفا می‌کند و قطب اصلی صنعتی و فناورانه شمال به شمار می‌رود.

در نیمه نخست سال ۲۰۲۵، پالایشگاه حیفا با ۷۸ درصد ظرفیت، یعنی روزانه ۱۵۵ هزار بشکه نفت، فعال بوده است. بنا به آمارها، حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد از سوخت مصرفی اسرائیل از طریق فرآورده‌های این پالایشگاه تأمین می‌شود و شبکه سوخت‌رسانی نظامی و غیرنظامی این کشور عمدتاً به آن وابسته است. حیفا به طور دقیق حدود ۴۰ درصد بنزین و ۶۰ درصد گازوئیل اسرائیل را تولید می‌کند.

از منظر تأمین سوخت نیروهای نظامی، این پالایشگاه با ارتش اسرائیل قرارداد مستقیم دارد و هم‌زمان مهم‌ترین حلقه اتصال در زنجیره تأمین سوخت صنایع مختلف کشور است. برای نمونه، خوراک مجتمع اولفین کارمل که تنها تأمین‌کننده مواد اولیه پلاستیکی در اسرائیل محسوب می‌شود، از طریق خط لوله و توسط پالایشگاه حیفا فراهم می‌شود.

تحلیل‌ها نشان می‌دهد هدف‌گیری این پالایشگاه توسط ایران بیشتر ماهیت پیامی دارد و بیانگر تمایز میان حمله به زیرساخت‌های حیاتی و رساندن هشدار جدی به طرف مقابل است. با این وجود، اگر آسیب گسترده‌تر شود و تولید این پالایشگاه متوقف گردد، پیامدهای سنگین اقتصادی از جمله به‌هم خوردن چرخه توزیع سوخت عمومی و نظامی، ایجاد وقفه در فعالیت واحدهای صنعتی حیفا و افزایش قابل توجه ریسک اقتصادی و مالی برای کل منطقه شمالی و صنعتی اسرائیل، اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

بر اساس این ارزیابی، وقوع بحران در چرخه انرژی و صنایع حیفا می‌تواند تأثیر دامنه‌داری بر اقتصاد اسرائیل داشته باشد؛ چرا که نه تنها تأمین سوخت با مشکل جدی مواجه می‌شود، بلکه سایر واحدهای اصلی صنعت و فناوری نیز تحت‌تأثیر قرار می‌گیرند. ریسک افزایش‌یافته فعالیت اقتصادی و صنعتی، فشار بر تامین مالی و نیاز به واردات اضافی سوخت در شرایط جنگی، از اصلی‌ترین تبعات توقف فعالیت پالایشگاه حیفا تلقی می‌شود. در مجموع، اهمیت استراتژیک این تأسیسات در هم‌پیوندیبا اقتصاد و امنیت اسرائیل، موجب انتخاب آن به عنوان هدف در تنش اخیر شده است./ منبع