بدون راه‌حل غزه، عادی‌سازی روابط با اسرائیل همچنان دور از دسترس است

بواز بیسموت، رئیس کمیته امور خارجی و دفاع کنست، در بازدید از شهرک‌ها و پست‌های نظارتی کرانه باختری اظهار داشت که اعمال حاکمیت بر این منطقه از عادی‌سازی روابط با جهان عرب مهم‌تر است و این امر به‌زودی با پیروزی در جنگ محقق خواهد شد. این دیدگاه، گرچه با اطمینان بیان شده است، اما نشان‌دهنده چالش‌های عادی‌سازی روابط اسرائیل با کشورهای عربی، به‌ویژه عربستان است. اعمال حاکمیت به‌معنای انتقال از قوانین نظامی به قوانین عادی اسرائیل است، نه الحاق کامل که همچنان دور از دسترس است. اقدامات در غزه، مانند اعتراضات صدها هزار اسرائیلی برای توافق گروگان‌ها و آتش‌بس، واکنش‌هایی در کرانه باختری به‌دنبال دارد که بر پیمان ابراهیم و دیپلماسی اسرائیل تأثیر می‌گذارد. کشورهای غربی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد از تشکیل کشور فلسطین حمایت می‌کنند و آمریکا بر پاسخ انسانی تأکید دارد؛ در حالی که ارتش اسرائیل با کمبود نیروهای ذخیره برای عملیات جدید مواجه است.

در واکنش، احزاب راست‌گرای مذهبی صهیونیست همچون حزب «اُتسما یِهودیت» تهدید به خروج از ائتلاف نتانیاهو کرده‌اند، زیرا او قانون خدمت وظیفه حریدی‌ها را تعدیل کرده و این برای احزاب شاس و یهودیت توراتی متحد کافی نیست. نتانیاهو برای کاهش فشار، عملیات دیوار آهنین را به شهرهایی مانند طولکرم گسترش داده، بن‌گویر در کوه معبد دعا کرده و سه هزار و ۴۰۱ واحد مسکونی جدید در منطقه E1 نزدیک معاله ادومیم تأیید شده است. بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی و دفاع اسرائیل، این اقدامات را ضربه‌ای به ایده دولت فلسطین می‌داند. این تحولات، عادی‌سازی با عربستان را دشوارتر کرده، زیرا پیش از جنگ، عربستان خواستار تعهد اسرائیل به مذاکره با فلسطینی‌ها بود، اما جنگ این فضا را محدود کرده است. عربستان و فرانسه در کنفرانسی در سازمان ملل متحد، اعلامیه نیویورک را منتشر کردند که خواستار فرآیند زمانی مشخص برای حل مسائل نهایی و کنترل تشکیلات خودگردان بر غزه است. این شرایط برای دولت راست‌گرای اسرائیل غیرقابل‌قبول است و عادی‌سازی را دور از دسترس می‌کند.

دولت ترامپ در ابتدا به دیدار نتانیاهو و محمدبن‌سلمان امیدوار بود، اما این دیدار به تعویق افتاد. گزارش‌ها از احتمال سفر ولیعهد عربستان در نوامبر ۲۰۲۵ خبر می‌دهند، اما عادی‌سازی روابط دیگر اولویت نیست، زیرا خواسته‌های عربستان برای پیمان دفاعی و همکاری هسته‌ای در کوتاه‌مدت قابل‌تحقق نیست. سرمایه‌گذاری شش‌صد میلیارد دلاری عربستان در اجلاس ماه می در ریاض کافی نیست، مگر اینکه با رویداد چندجانبه‌ای همراه شود. آمریکا می‌تواند با همکاری در هوش مصنوعی و تولید نیمه‌رسانا، مانند هاب ملی نیمه‌رسانای عربستان، انگیزه‌ای ایجاد کند. این همکاری می‌تواند ابتکار I2U2 (اسرائیل، هند، امارات، آمریکا) را احیا کند، اما بدون پایان ناگهانی جنگ غزه، عادی‌سازی روابط احتمالاً بار دیگر به‌تعویق خواهد افتاد./ منبع