چالشهای روابط آمریکا و برزیل در دوران ترامپ
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «چالشهای روابط آمریکا و برزیل در دوران ترامپ» منتشرشده در اندیشکده تهران، به بررسی تشدید اختلافات دو کشور در پی سیاستهای تعرفهای دولت ترامپ، ارتباط آن با رقابت آمریکا و چین و پیامدهای احتمالی بر موضع ژئوپلیتیکی برزیل در آمریکای لاتین میپردازد. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
برزیل از جمله کشورهایی است که بازگشت دونالد ترامپ به ریاستجمهوری آمریکا، تأثیر منفی بر روابط واشنگتن با برازیلیا داشته است. حملات لفظی کاخ سفید به مقامات برزیلی و تشدید تنشهای تعرفهای، نشانه آشکار وخامت شرایط روابط دو طرف است. برزیل پیشتر در سیاست خارجی خود میان شرق و غرب توازن برقرار میکرد، اما اکنون احتمال دارد فاصله بیشتری از غرب بگیرد.
در روز دوم ماه آوریل سال ۲۰۲۵، ترامپ روزی را که «روز آزادسازی» نامید، با اعمال تعرفه ۱۰درصدی بر همه کالاهای وارداتی از برزیل آغاز کرد. این اقدام در ماه جولای با فرمان اجرایی دیگری تکمیل شد که تعرفهها را به ۵۰ درصد افزایش داد. برزیل در واکنش، قانونی تصویب کرد که دولت را مجاز به پاسخدهی تعرفهای علیه آمریکا میکند. زمینه این تنش به تفاوت نرخ تعرفههای دو کشور پیش از دوره ترامپ بازمیگردد؛ بهطوریکه در سال ۲۰۲۴، تعرفه برزیل بر محصولات غیرکشاورزی آمریکایی حدود ۱۵ درصد و تعرفه آمریکا بر همان کالاهای برزیلی کمتر از ۵ درصد بود. با این حال، تعرفههای ترامپ ممکن است نتیجه معکوس داده و برزیل را بهسمت بازارهای چین یا روسیه سوق دهد.
برزیل همواره کوشیده خود را بازیگری میانهرو نشان دهد که هویت آن براساس نزدیکی به چین یا آمریکا تعریف نمیشود. نمونه این رویکرد، رد درخواست چین برای عضویت رسمی در ابتکار کمربند-جاده بوده است. با وجود این، آمریکا ممکن است روابط نزدیک چین و برزیل را بهنفع خود نبیند؛ زیرا چین بزرگترین شریک تجاری برزیل است و دو کشور در حال اجرای پروژه ریلی بزرگی هستند که اقیانوس اطلس را به اقیانوس آرام متصل میکند. در این چارچوب، واشنگتن میتواند برزیل را بازیگری در خدمت گسترش نفوذ چین در نیمکره غربی بداند و در نتیجه سیاستی سختگیرانهتر درپیشگیرد. اقدامات پیشین آمریکا علیه کشورهای نزدیک به چین، از جمله فشار نظامی بر پاناما برای خروج از ابتکار کمربند-جاده و اعزام نیرو به نزدیکی ونزوئلا، نمونهای از چنین رویکردی است. بنابراین، سیاست متوازن میان قدرتها برای برزیل در این دوره دشوارتر خواهد بود.
در کنار مسائل تعرفهای، پرونده ژائیر بولسونارو، رئیسجمهور پیشین برزیل نیز به مناقشهها دامن زده است. ترامپ یکی از دلایل افزایش تعرفهها را محکومیت بولسونارو به اتهام برنامهریزی برای کودتا عنوان کرده و از «آزادی بیان» و عدم پیگرد قضایی مخالفان سیاسی در برزیل حمایت کرده است. این موضعگیری میتواند مانند تجربه تعرفههای ترامپ علیه کانادا، نتیجهای برعکس هدف اولیه داشته باشد و با تضعیف جناح راست، سبب تقویت جریانهای چپگرا و تعمیق اختلافات تعرفهای شود.
مجموعه سیاستهای ترامپ در قبال برزیل با هدف بهبود موازنه تجاری بهسود آمریکا، دورکردن برزیل از چین و تقویت جناح راست این کشور طراحی شده است. با این حال، ابزارهای محدود آمریکا برای تغییر معادلات آمریکای لاتین، یا نبود تمایل به استفاده از ابزارهای نرم، باعث شده واشنگتن بیشتر به اقدامات سختافزاری مانند تعرفههای تجاری روی آورد. این رویکرد، خطر نزدیکی بیشتر برزیل به روسیه و چین را افزایش میدهد و جایگاه آمریکا در منطقه را با چالشهای جدی روبهرو میکند./ منبع
