ضربه اطلاعاتی چین در جنگ هوش مصنوعی
چین با نفوذ اطلاعاتی به حلقه مدیران فناوری آمریکا، در پی دستیابی به برتری هوش مصنوعی است.
به گزارش اطلس دیپلماسی یادداشتی با عنوان «ضربه اطلاعاتی چین در رقابت هوش مصنوعی» به قلم شین هریس (Shane Harris) در نشریه آتلانتیک (The Atlantic) منتشر شده است که با بررسی پرونده جنسن هوانگ و احتمال نفوذ اطلاعاتی چین به حلقه مدیران انویدیا، ابعاد راهبرد پکن برای دستیابی به فناوری‌های پیشرفته، محدودیت‌های حفاظتی آمریکا و تأثیر رقابت اطلاعاتی بر موازنه قدرت در حوزه هوش مصنوعی را تشریح می‌کند. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
رقابت آمریکا و چین در حوزه هوش مصنوعی، از سطح توسعه فناوری و تولید تراشه‌های پیشرفته فراتر رفته و به عرصه جاسوسی، نفوذ اطلاعاتی و دستیابی پنهانی به دانش راهبردی گسترش یافته است. پرونده جنسن هوانگ، مدیرعامل سابق انویدیا، نمونه‌ای از اهمیت فزاینده عملیات اطلاعات انسانی در این رقابت محسوب می‌شود؛ عملیاتی که نشان می‌دهد چگونه روابط شخصی و عاطفی افراد بانفوذ می‌تواند به فرصتی برای دسترسی به اطلاعات حساس شرکت‌ها و سیاست‌های فناوری یک کشور تبدیل شود.
بر اساس ارزیابی مقام‌های اطلاعاتی آمریکایی، احتمال دارد آلیس هوانگ، زنی که با جنسن هوانگ رابطه خارج از ازدواج داشته، با وزارت امنیت دولتی چین ارتباط اطلاعاتی برقرار کرده باشد. هرچند پکن این اتهامات را رد کرده و مقام‌های آمریکایی نیز شواهد علنی و قطعی درباره وابستگی او به دستگاه اطلاعاتی چین ارائه نکرده‌اند، کارشناسان احتمال می‌دهند که او ابتدا به‌عنوان یک منبع بالقوه شناسایی شده و سپس از طریق فشار یا تطمیع به همکاری وادار شده باشد. قوانین اطلاعات ملی چین نیز شهروندان را ملزم می‌کند در صورت درخواست با نهادهای اطلاعاتی همکاری کنند. تهدید به مصادره دارایی‌ها و اعمال فشار بر اعضای خانواده از جمله ابزارهایی است که دستگاه اطلاعاتی این کشور برای جذب منابع انسانی به کار می‌گیرد.
چین طی بیش از چهار دهه گذشته، سرقت اطلاعات و فناوری‌های آمریکایی را به یکی از مؤلفه‌های راهبرد توسعه اقتصادی و تقویت امنیت ملی خود تبدیل کرده است. اگرچه حملات سایبری این کشور، به دلیل نفوذ گسترده به شبکه‌های دولتی و تجاری آمریکا، بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند، پکن هم‌زمان شبکه‌ای گسترده از منابع انسانی را نیز توسعه داده است. مدیران شرکت‌ها، استادان دانشگاه، دانشجویان و حتی شهروندان عادی می‌توانند در این ساختار به منابع جمع‌آوری اطلاعات تبدیل شوند.
پس از به قدرت رسیدن شی جین‌پینگ در سال ۲۰۱۳، دستگاه اطلاعاتی چین بیش از گذشته در خدمت اهداف راهبردی بلندمدت کشور قرار گرفت. بررسی موارد علنی جاسوسی میان سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ نشان می‌دهد فعالیت‌های اطلاعاتی چین پس از این دوره افزایش قابل‌توجهی داشته است. پکن در کنار عملیات سایبری، از روش موسوم به «جمع‌آوری‌کنندگان غیرسنتی» استفاده می‌کند؛ روشی که در آن افراد دارای دسترسی به محیط‌های تجاری، دانشگاهی و فناوری، بدون آنکه لزوماً مأمور حرفه‌ای اطلاعاتی باشند، به جمع‌آوری اطلاعات کمک می‌کنند.
اهمیت پرونده هوانگ از آن جهت است که او به یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های صنعت هوش مصنوعی و نیمه‌رساناها دسترسی داشت. موقعیت مدیریتی وی، آگاهی از برنامه‌های توسعه انویدیا و شناخت نیازهای فناوری و اهداف سیاست‌گذاری آمریکا، او را به هدفی ارزشمند برای دستگاه‌های اطلاعاتی خارجی تبدیل می‌کرد. دسترسی به چنین فردی می‌توانست اطلاعاتی فراتر از مشخصات فنی تراشه‌ها، از جمله مناسبات تجاری، تصمیمات راهبردی شرکت‌ها و جهت‌گیری‌های دولت آمریکا، فراهم کند.
این مسئله در شرایطی اهمیت بیشتری دارد که چین هنوز در تولید تراشه‌های پیشرفته از آمریکا عقب‌تر است. دستیابی به این فناوری از طریق جاسوسی یا قاچاق می‌تواند بخشی از این شکاف را جبران کند. بااین‌حال، برتری در رقابت هوش مصنوعی الزاماً به معنای ساخت نخستین ابرهوش مصنوعی یا توسعه پیشرفته‌ترین مدل‌ها نیست؛ بلکه توانایی استفاده مؤثرتر از این فناوری در اقتصاد، صنعت و به‌ویژه ساختار نظامی اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد. استفاده از هوش مصنوعی برای تسریع تصمیم‌گیری‌های نظامی می‌تواند یکی از حوزه‌هایی باشد که چین برای جبران ضعف‌های سنتی خود در برابر آمریکا دنبال می‌کند.
در این میان، عملکرد دولت ترامپ نیز پرسش‌های جدی ایجاد کرده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که رئیس‌جمهور آمریکا دست‌کم دو بار، از جمله در سال ۲۰۲۵، درباره رابطه هوانگ با فردی مظنون به ارتباط با دستگاه اطلاعاتی چین هشدار دریافت کرده، اما اقدام آشکاری برای اطلاع‌رسانی به مدیر انویدیا یا مختل کردن عملیات احتمالی انجام نداده است. احتمال دارد نهادهای اطلاعاتی برای شناسایی شبکه ارتباطی آلیس هوانگ، نظارت بر فعالیت‌های او را ادامه داده باشند؛ بااین‌حال، چنین رویکردی می‌توانسته امنیت فناوری‌های حساس آمریکا را به خطر بیندازد.
تناقض مهم دیگر، موافقت دولت ترامپ با فروش برخی تراشه‌های انویدیا به چین در ازای دریافت تعرفه ۲۵ درصدی از معاملات بود؛ تصمیمی که با سیاست پیشین محدودسازی دسترسی چین به تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی تفاوت داشت. دولت این اقدام را راهی برای وابسته نگه داشتن چین به فناوری آمریکایی معرفی کرد، اما منتقدان آن را فرصتی برای تقویت رقیب راهبردی واشنگتن دانستند. اکنون مسئله اصلی، میزان آگاهی دولت از ابعاد احتمالی نفوذ اطلاعاتی و تناقض میان سیاست‌های امنیتی و تصمیمات تجاری آن است. با در اختیار گرفتن اکثریت کنگره توسط دموکرات‌ها، انتظار می‌رود این پرونده به موضوعی مهم در تحقیقات نظارتی تبدیل شود. در نهایت، این ماجرا نشان می‌دهد که حفاظت از برتری فناوری آمریکا صرفاً به محدودیت صادرات و رقابت صنعتی وابسته نیست، بلکه مستلزم مقابله مؤثر با نفوذ اطلاعاتی و هماهنگی میان سیاست خارجی، امنیت ملی و منافع تجاری است./ منبع