برکناری معاون رئیسجمهور از طریق تروث سوشال
شکست انتخاباتی ترامپ، اختلاف با معاونش و بنبست جنگ ایران را تشدید کرده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی یادداشتی با عنوان «برکناری معاون رئیسجمهور از طریق تروث سوشال» نوشته سوزان بی. گلسر (Susan B. Glasser) در نیویورکر (The New Yorker) منتشر شده است. این یادداشت به بررسی پیامدهای شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای ۲۰۲۶، تشدید اختلاف میان دونالد ترامپ و جیدی ونس و تأثیر این شکاف بر چشمانداز پایان جنگ ایران میپردازد. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
شکست سنگین جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای ۲۰۲۶، دونالد ترامپ را با یکی از جدیترین بحرانهای سیاسی دوران ریاستجمهوریاش مواجه کرده است. با وجود گذشت چند روز از انتخابات، واکنش رئیسجمهور آمریکا همچنان با خشم، حملات لفظی و تلاش برای مقصر جلوه دادن مخالفان سیاسی همراه بوده است. او در پیامهای متعدد در شبکه اجتماعی تروث سوشال، دموکراتها را به فساد و اقدامات غیرقانونی متهم کرده، درباره مهاجرت غیرقانونی هشدار داده و خواستار پیگرد قضایی نمایندگان دموکرات شده است. این رفتارها نشان میدهد که شکست انتخاباتی نهتنها به کاهش تنشهای سیاسی منجر نشده، بلکه بر شدت تقابل کاخ سفید با مخالفان افزوده است.
ابعاد شکست جمهوریخواهان از نظر انتخاباتی نیز قابل توجه است. شمارش آرای باقیمانده نشان میدهد دموکراتها در رأی عمومی انتخابات مجلس نمایندگان به اختلافی نزدیک به چهارده واحد درصد دست یافتهاند؛ فاصلهای که در بیش از پنجاه سال گذشته برای این حزب کمسابقه بوده است. جمهوریخواهان در ایالتهایی مانند اوهایو، کانزاس، کارولینای شمالی، کارولینای جنوبی، تگزاس و حتی میسیسیپی نیز با مخالفت گسترده رأیدهندگان مواجه شدهاند. این نتیجه نشان میدهد نارضایتی از عملکرد دولت از محدوده پایگاه سنتی دموکراتها فراتر رفته و بخشهایی از حوزههای انتخاباتی جمهوریخواه را نیز دربر گرفته است.
در این میان، اختلاف ترامپ و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، به یکی از مهمترین پیامدهای سیاسی انتخابات تبدیل شده است. ترامپ اعلام کرد مسئولیت مذاکرات مربوط به توافق صلح با ایران را از ونس سلب کرده و از این پس او باید تمام توجه خود را بر بررسی آنچه فساد و جرائم گسترده در شهرها و ایالتهای تحت مدیریت دموکراتها میخواند، متمرکز کند. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که ونس پس از شکست انتخاباتی جمهوریخواهان، جنگ ایران را عامل اصلی ناکامی حزب دانسته بود. اظهارنظر او آشکارا با موضع رئیسجمهور که آغاز جنگ را اقدامی ضروری برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای معرفی میکرد، فاصله داشت.
کنار گذاشتن ونس از پرونده ایران همچنین پس از انتشار گزارشهایی درباره آمادگی او برای دیدار مستقیم با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، صورت گرفت. این همزمانی احتمال نگرانی ترامپ از رویکرد مذاکرهای معاونش یا اختلاف بر سر امتیازهای احتمالی به تهران را مطرح میکند. با این حال، تصمیم رئیسجمهور بیش از هر چیز نشان داد که ونس دیگر نماینده دیدگاه کاخ سفید در موضوع جنگ و مذاکرات ایران نیست. شکاف میان دو مقام ارشد دولت، اختلافی صرفاً اجرایی نیست، بلکه بازتاب تضاد سیاسی میان رئیسجمهوری است که با شعار پرهیز از جنگهای جدید به قدرت رسید و سپس جنگی را آغاز کرد و معاون رئیسجمهوری که از ابتدا با این تصمیم موافق نبود.
همزمان، آینده راهبرد آمریکا در قبال ایران همچنان نامشخص است. ترامپ پیش از انتخابات احتمال تشدید عملیات نظامی برای پایان دادن به بنبست را مطرح کرده بود، اما پس از شکست انتخاباتی، از مخالفت با دور جدید حملات سخن گفت. او همچنین مسیر مذاکرات تازه را عملاً مسدود کرده است. در نتیجه، سیاست واشنگتن به سمت وضعیتی میان جنگ و صلح حرکت میکند؛ وضعیتی که در آن آمریکا با محاصره دریایی و تحریمهای اقتصادی میکوشد فشار بر ایران را افزایش دهد، بدون آنکه ناچار به پذیرش توافقی مطابق خواستههای تهران یا آغاز حملات گستردهتر شود.
سه گزینه اصلی پیش روی واشنگتن شامل مذاکره، تشدید نظامی و اعمال فشار اقتصادی و دریایی است. راهبرد سوم در شرایط کنونی محتملتر به نظر میرسد، زیرا ترامپ میتواند بدون پذیرش شکست یا پرداخت هزینه سیاسی یک توافق، زمان بخرد. با این حال، چنین رویکردی تضمینی برای ثبات ندارد. برخورد چهار نفتکش با مینهای ایرانی هنگام عبور از تنگه هرمز، نشان میدهد که حتی حفظ امنیت مسیرهای حیاتی انرژی نیز با خطر جدی روبهرو است. تداوم محدودیتهای دریایی و فشار اقتصادی ممکن است قیمت انرژی را تحت تأثیر قرار دهد و هزینههای سیاسی و اقتصادی جنگ را افزایش دهد.
مشکل اساسی این است که فشار مستمر بهتنهایی مواضع بنیادین سپاه پاسداران را تغییر نمیدهد و ممکن است ایران را در بلندمدت به سمت تشدید تقابل سوق دهد. از سوی دیگر، نبود امتیازدهی معنادار از سوی دو طرف، احتمال بازگشت درگیری را همچنان بالا نگه میدارد. بنابراین، حتی اگر واشنگتن و تهران هر دو خواهان جلوگیری از جنگی تازه باشند، فقدان مسیر دیپلماتیک قابل اتکا میتواند آنها را دوباره به رویارویی بکشاند.
در نهایت، بحران جنگ ایران با بحران سیاسی داخلی آمریکا درهمتنیده شده است. اختلاف ترامپ و ونس، تضعیف موقعیت جمهوریخواهان و ناتوانی دولت در ارائه راهبردی روشن برای پایان جنگ، محدودیتهای سیاسی و راهبردی کاخ سفید را آشکار کرده است. ترامپ ممکن است با تعلیق تصمیمهای دشوار، موقتاً از پذیرش مسئولیت شکست جلوگیری کند، اما ادامه این وضعیت نه بحران داخلی را حل میکند و نه تضمینی برای جلوگیری از تشدید تنش در خاورمیانه فراهم میآورد./ منبع