پهپادهای مجهز به هوش مصنوعی در راهاند؛ ما آماده نیستیم
گسترش پهپادهای هوش مصنوعی، قواعد جنگ آینده را دگرگون میکند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، یادداشتی با عنوان «پهپادهای مجهز به هوش مصنوعی در راهاند؛ ما آماده نیستیم» نوشته دبلیو. جی. هنیگان (W.J. Hennigan) در نیویورک تایمز (New York Times)، روند توسعه پهپادهای رزمی خودمختار در ارتش آمریکا را بررسی کرده و پیامدهای راهبردی و امنیتی ورود هوش مصنوعی به میدان نبرد را بهعنوان یکی از مهمترین تحولات آینده جنگها ارزیابی میکند. در ادامه، چکیده این یادداشت را میخوانید.
تحولات اخیر در فناوریهای نظامی نشان میدهد هوش مصنوعی بهتدریج در حال تبدیل شدن به یکی از ارکان اصلی جنگهای آینده است. آزمایش نسل جدیدی از پهپادهای رزمی خودمختار در آمریکا بیانگر آن است که نقش انسان در بسیاری از مراحل عملیات نظامی در حال کاهش بوده و سامانههای هوشمند میتوانند بخش عمدهای از تصمیمهای تاکتیکی را بهصورت مستقل انجام دهند. این روند، نقطه عطفی در تحول شیوههای نبرد به شمار میرود.
برخلاف پهپادهای متداول که هدایت آنها بهصورت مستقیم توسط اپراتورهای انسانی انجام میشود، نسل جدید پهپادها قادرند با استفاده از الگوریتمهای هوش مصنوعی، محیط عملیاتی را تحلیل کرده، مسیر حرکت خود را تغییر دهند، از تهدیدها اجتناب کنند و اهداف را شناسایی کنند. در این سامانهها، نقش انسان عمدتاً به تعیین مأموریت، آغاز و پایان عملیات و صدور مجوز نهایی برای شلیک محدود میشود، در حالی که بخش اعظم فرآیندهای عملیاتی به سامانههای نرمافزاری واگذار شده است.
توسعه این فناوری بخشی از برنامه گسترده ارتش آمریکا برای تغییر ساختار نیروهای مسلح و حرکت به سوی جنگافزارهای هوشمند است. راهبرد جدید وزارت دفاع آمریکا بر استفاده گسترده از هوش مصنوعی در تمامی حوزههای عملیاتی، از زمین و دریا تا هوا و فضا، استوار شده و سرمایهگذاریهای قابلتوجهی برای توسعه سامانههای خودمختار نظامی در نظر گرفته شده است. هدف اصلی این برنامه، افزایش سرعت تصمیمگیری، کاهش وابستگی به نیروی انسانی و ارتقای توان رزمی در محیطهای پیچیده عنوان میشود.
در همین حال، تجربه جنگهای اخیر در اوکراین، ایران و سودان نشان داده است که پهپادها به یکی از مؤثرترین ابزارهای نظامی تبدیل شدهاند. با این حال، در اغلب این درگیریها هنوز تصمیمهای اصلی توسط انسان اتخاذ میشود. ورود پهپادهای کاملاً خودمختار میتواند این معادله را تغییر داده و سطح جدیدی از خودکارسازی را وارد میدان نبرد کند؛ تغییری که پیامدهای عملیاتی، حقوقی و اخلاقی گستردهای به همراه خواهد داشت.
افزایش سرعت تصمیمگیری توسط سامانههای هوش مصنوعی، اگرچه میتواند برتری نظامی ایجاد کند، اما همزمان خطر بروز خطاهای محاسباتی، تصمیمهای غیرقابل پیشبینی و تشدید ناخواسته درگیریها را نیز افزایش میدهد. هرچه نقش انسان در فرآیندهای رزمی محدودتر شود، مدیریت مسئولیت حقوقی و کنترل سیاسی بر استفاده از زور با پیچیدگی بیشتری روبهرو خواهد شد.
رقابت قدرتهای بزرگ برای توسعه این فناوری نیز نشان میدهد هوش مصنوعی به یکی از عرصههای اصلی رقابت نظامی و ژئوپلیتیکی تبدیل شده است. دستیابی به سامانههای خودمختار پیشرفته میتواند موازنه قدرت را تغییر داده و مسابقه تسلیحاتی جدیدی را در حوزه جنگافزارهای هوشمند رقم بزند؛ رقابتی که پیامدهای آن فراتر از میدان نبرد خواهد بود.
در مجموع، گسترش پهپادهای مجهز به هوش مصنوعی بیانگر آغاز مرحلهای تازه در تحول جنگهای مدرن است؛ مرحلهای که در آن سرعت، خودکارسازی و تصمیمگیری مبتنی بر داده اهمیت بیشتری پیدا میکند، اما همزمان ضرورت تدوین قواعد حقوقی، نظارت انسانی و چارچوبهای بینالمللی برای کنترل این فناوری بیش از گذشته احساس میشود./منبع
