اف-۳۵ قرار بود آسمانها را تسخیر کند؛ اما بهسختی از مشکلاتش جلو میزند
اف-۳۵ همچنان مهمترین جنگنده نسل پنجم غرب است، اما هزینههای فزاینده، مشکلات فنی، وابستگی شدید به نرمافزار و تردید درباره ارزش رزمی آن، آینده این برنامه را زیر سؤال برده است.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «اف-۳۵ قرار بود آسمانها را تسخیر کند؛ اما بهسختی از مشکلاتش جلو میزند» نوشته دیمیتری کورنف (Dmitry Kornev) در راشا تودی (Russia Today) منتشر شده است. نویسنده با بررسی عملکرد، ویژگیهای فنی، هزینههای عملیاتی و جایگاه سیاسی اف-۳۵ استدلال میکند که ادامه تولید گسترده این جنگنده بیش از آنکه صرفاً ناشی از برتری فناورانه باشد، به ملاحظات سیاسی، وابستگی متحدان به آمریکا و نیاز فوری آنها به یک جنگنده مدرن غربی مرتبط است. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
بهرغم عبور تولید اف-۳۵ از هزار فروند، همچنان درباره کارایی کلی برنامه و میزان انطباق هواپیما با معیارهای یک جنگنده نسل پنجم تردید وجود دارد. در سال ۲۰۱۵ گزارشی از یک خلبان آزمایشی آمریکایی منتشر شد که نشان میداد نمونه آزمایشی اف-۳۵ در یک نبرد شبیهسازیشده از اف-۱۶دی شکست خورده است. با این حال، آن نمونه فاقد نرمافزار عملیاتی کامل بود و محدودیت بار اضافی آن نیز ۵.۵ جی در برابر ۹ جی اف-۱۶ بود. پس از ارتقای نرمافزاری، بهویژه با بلوک ۳اف، اف-۳۵ در رزمایشهای رد فلگ بر جنگندههای نسل چهارم برتری نشان داد؛ نه از طریق مانورپذیری، بلکه با استفاده از پنهانکاری و درگیری در فاصله دور.
مهمترین مزیت اف-۳۵ همان پنهانکاری است. سطح مقطع راداری پایین هواپیما به طراحی بدنه و پوششهای ویژه آن مربوط است و راهبرد آمریکایی بر این فرض استوار است که اف-۳۵ میتواند موشکهای دوربرد را بدون شناسایی شدن از سوی جنگنده دشمن شلیک کند و اساساً از نبرد نزدیک اجتناب ورزد. مزیت دوم، توانایی جنگ شبکهمحور است؛ یعنی استفاده از سامانههای اطلاعاتی برای اشتراک داده، هدایت هواپیماهای دیگر و مدیریت پهپادها. از این منظر، اف-۳۵ میتواند اهداف را مستقیماً یا از طریق هواپیماهای همراه شناسایی و حملات را هماهنگ کند.
اما سایر ویژگیهای مورد انتظار از یک جنگنده نسل پنجم، مشکلات بیشتری دارند. جنگنده نسل پنجم باید بتواند بدون پسسوز برای مدت طولانی با سرعت مافوق صوت پرواز کند، درحالیکه اف-۳۵بی و اف-۳۵سی بهدلیل خطر آسیب حرارتی به پوشش پنهانکار و سطوح انتهایی، برای پرواز طولانی بالاتر از ماخ ۱.۲ محدودیت دارند. اف-۳۵ای نیز در کروز مافوق صوت پایدار با چالش مواجه است. همچنین مشکلات گزارششده موتور اف-۱۳۵ ساخت پرتاندویتنی وجود دارد؛ از جمله فرسایش پرههای توربین، گرمای بیش از حد و کمبود قطعات تعمیراتی اشاره میکند.
مسئله دیگر هزینه است. هزینه توسعه و چرخه عمر برنامه اف-۳۵ به حدود دو تریلیون دلار رسیده و همچنان در حال افزایش است. هزینه عملیاتی نیز بسیار بالاست؛ پرواز هر ساعت اف-۳۵ حدود ۳۵ هزار تا ۴۲ هزار دلار هزینه دارد، در حالی که این رقم برای اف-۱۶ حدود ۲۲ هزار دلار است. همچنین اف-۳۵ از نظر مانورپذیری در برابر رقبایی مانند سوخو-۵۷ و حتی برخی جنگندههای نسل چهارم آسیبپذیرتر است؛ هرچند پنهانکاری میتواند اساساً مانع ورود آن به نبرد نزدیک شود.
وابستگی اف-۳۵ به نرمافزار نیز نگرانی دیگری است. نرمافزار این جنگنده بیش از ۲۴ میلیون خط کد دارد و گزارشهایی درباره خطاهای برنامهنویسی و بیش از هشتصد نقص حلنشده منتشر شده است. همین پیچیدگی، پرسشهایی درباره امنیت چنین سامانه عظیمی ایجاد میکند.
باوجود این مشکلات، بیش از ۱۳۰۰ فروند اف-۳۵ ساخته شده و برنامه تولید حدود ۲۰۰۰ فروند دیگر نیز وجود دارد. بیش از بیست کشور قرار است طی دهه آینده از این جنگنده استفاده کنند. دلیل این استقبال عمدتاً سیاسی است. اف-۳۵ برای بسیاری از کشورها نماد همسویی نزدیک با آمریکا است و خرید آن مزایای سیاسی و نظامی بههمراه دارد. اسرائیل از دسترسی گسترده به تسلیحات آمریکایی برخوردار است و آلمان نیز بهدلیل نقش اف-۳۵ در مأموریت اشتراک هستهای ناتو، انگیزه مهمی برای خرید آن دارد.
در نهایت، کشورهایی مانند کره جنوبی، ژاپن و ترکیه ممکن است ضمن توسعه جنگندههای نسل پنجم و ششم خود، فعلاً اف-۳۵ را بهعنوان راهحل موجود انتخاب کنند. بنابراین، تداوم موفقیت این برنامه نه فقط نتیجه فناوری آن، بلکه حاصل ترکیب نیاز فوری، پیوندهای سیاسی با واشنگتن و نبود جایگزین غربی مناسب است./ منبع
