تغییر رویکرد روبیو در مذاکرات اوکراین ترامپ پس از هفته‌ای از آشفتگی

در هفته گذشته، دان دریستکول، وزیر ارتش که انتخابی غیرمعمول برای ایفای نقش دیپلماتیک بود، دو روز را به انتقال پیامی سخت به اوکراین و متحدان اروپایی آن اختصاص داد: قبول کردن پیشنهاد صلح ۲۸ ماده‌ای تا روز شکرگزاری، یا پیامدهای آن. سپس، وزیر امور خارجه مارکو روبیو به ژنو رسید. ورود روبیو به ژنو در روز یکشنبه و حضور وی در ادامه مذاکرات با مقامات ارشد اوکراینی، روند گفت‌وگوها را تغییر داد. تیم دولت ترامپ از موعد نهایی روز پنج‌شنبه فاصله گرفت و به‌نظر می‌رسید که نظرات اروپایی‌ها و اوکراینی‌ها بیشتر در نظر گرفته می‌شود.

این تغییر در لحن مذاکرات توسط چهار نفر که با جزئیات این گفت‌وگوها آشنا بودند، تایید شده است. به گفته یک مقام رسمی از یک کشور عضو ناتو، مشارکت روبیو در ادامه مذاکرات اهمیت زیادی داشت و تاثیر آن در کاهش سرعت مذاکرات مشاهده شد که به گفته وی، این روند مثبت بود. در جریان هفته‌ای پر از تحولات پیچیده در دیپلماسی آمریکا، دو حقیقت روشن از نقش روبیو در دولت آشکار شد. اولاً، مقامات خارجی و کنگره روبیو را به‌عنوان فردی برای «ترمیم اوضاع» در پرونده روسیه-اوکراین می‌شناسند که می‌آید تا نظم را برقرار کرده و واشنگتن را دوباره با متحدان و شرکای خود هماهنگ کند. دوماً، ترجیح ترامپ برای کنار گذاشتن هماهنگی‌های سنتی در سیاست‌گذاری خارجی باعث شده است که سیاست خارجی ایالات متحده دچار آشفتگی شده و مقامات ارشد هر کدام مسیر خود را دنبال کنند. روبیو که به‌طور غیررسمی وظایف مشاور امنیت ملی را برعهده دارد، تا این لحظه، نتواسته بود نقش هماهنگ‌کننده را به‌طور معمول ایفا کند.

با این حال، به‌نظر می‌رسید روبیو توانسته بود در ژنو، دیگر مقامات دولت را به هماهنگی بیشتر فراخواند. به گفته یکی از مقامات آشنا با گفت‌وگوها، روبیو از روز یکشنبه کنترل بیشتری بر روند مذاکرات داشت. پیش از ورود روبیو به سوئیس، این‌طور به‌نظر می‌رسید که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، از طریق دوست نزدیک خود دریستکول، فرآیند مذاکرات را هدایت می‌کرد، اما در پایان هفته، روبیو رهبری مذاکرات را بر عهده گرفت و گفت‌وگوها انعطاف‌پذیرتر شد. با این حال، روبیو در ژنو تنها نبود و همراه با معاون مشاور امنیت ملی، اندی بیکر (که دستیار نزدیک ونس است)، نماینده ویژه استیو ویتکاف و داماد ترامپ، جارد کوشنر در این مذاکرات حضور داشتند. به گفته مقامات اروپایی، این افراد تا حدی استقلال خود را نشان داده‌اند. اگرچه روبیو رهبری را در دست گرفته بود، اما همچنان آن‌ها مواضعی را مطرح می‌کردند که به‌نظر مقامات اروپایی و اوکراینی با رویکرد روبیو هم‌راستا نبود.

در این بین، سخنگوی کاخ سفید، آنا کلی، اظهار داشت که نمایندگان ترامپ تحت هدایت وی در حال کار کردن به‌طور هماهنگ هستند. او افزود که تیم امنیت ملی کاخ سفید با هدف مشترک پایان دادن به جنگی که جان میلیون‌ها نفر را گرفته و جلوگیری از ادامه آن، در تلاش هستند تا به یک صلح پایدار و قابل‌اجرا دست یابند. مقامات وزارت خارجه حاضر به اظهارنظر نشدند، اما یکی از آن‌ها گفت که تیم ترامپ از مدت‌ها قبل در حال کار هماهنگ برای پایان دادن به جنگ روسیه و اوکراین هستند. در همین حال، ونس انتقادهای سناتور میچ مکانل از این که پوتین ترامپ را فریب می‌دهد، رد کرد و آن را حمله‌ای بی‌مورد به تیم ترامپ دانست که در تلاش بوده‌اند تا اوضاع اوکراین را سامان دهند.

لیزلی شِد، مشاور سابق مایکل مک‌کاول، رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا، گفت که ترامپ به سیاست خارجی غیررسمی و به‌کارگیری افراد مختلف در مسائل گوناگون علاقه‌مند است. به گفته او، ترامپ می‌خواهد که همه افراد برجسته خود را به میدان آورده و هرکدام از دیدگاه‌های مختلف به حل مشکلات بپردازند تا بهترین نتیجه را بگیرند. مشارکت روبیو در مذاکرات باعث انعطاف‌پذیری بیشتر آمریکا شد. وی شب یکشنبه به خبرنگاران گفت که هدف از مذاکرات «اتمام سریع‌تر» آن‌ها است، نه رسیدن به توافق تا روز شکرگزاری. ایالات متحده همچنین دیگر به‌شدت به طرح ۲۸ ماده‌ای اولیه که متحدان را نگران کرده بود، متعهد نیست. این طرح ابتدا به‌عنوان نقطه آغاز مطرح شد و ترامپ شنبه گفته بود که این «پیشنهاد نهایی او» نیست، اما مقامات آشنا با مذاکرات گفتند که در ابتدا دولت تمایلی به بررسی پیشنهادات دیگر نداشت. روبیو روز یکشنبه این طرح را «یک سند زنده و در حال تغییر» توصیف کرد.

آمریکا و اوکراین اکنون طرح جدید ۱۹ ماده‌ای را تهیه کرده‌اند که هیچ‌گونه واگذاری اراضی را شامل نمی‌شود و قرار است این سند توسط روسای‌جمهور آمریکا و اوکراین بررسی شود. این سند توسط مقامات ارشد اروپایی و افرادی آشنا با مذاکرات تأیید شده است. به گفته مقامات اروپایی، روبیو بهتر از دیگر مقامات دولت ترامپ که متخصص در مسائل اوکراین نیستند، درک کرده است که حتی در این شرایط سخت، دولت اوکراین نمی‌تواند تسلیم شود. با وجود این، هنوز در مورد منشأ اولیه طرح ۲۸ ماده‌ای ابهاماتی وجود دارد. در حالی که مقامات آمریکایی ابتدا گفته بودند که این طرح با دخالت روس‌ها تنظیم شده است، سناتور مایک رانز گفت که روبیو به او و برخی دیگر از قانون‌گذاران گفته بود که این طرح ابتدا از سوی روس‌ها ارائه شده بود. با این حال، روبیو پس از چند ساعت اعلام کرد که «پیشنهاد صلح از سوی ایالات متحده ارائه شده است.» هرچند همچنان ابهاماتی پیرامون نقش روس‌ها در تهیه این سند وجود دارد، اما برخی از مقامات مطلع تاکید کردند که این احتمال وجود دارد که طرح اولیه، توسط روس‌ها طراحی شده باشد./ منبع