ماموریت غیرممکن جدید کمیسیون نظارت هسته‌ای آمریکا

در ماه مه ۲۰۲۰، پیش‌نویس‌هایی از فرمان‌های اجرایی رئیس‌جمهور آمریکا لو رفت که قصد داشتند چارچوب مستقل ایمنی و امنیتی تنظیم ‌شده برای نیروگاه‌های هسته‌ای تجاری را به طور بنیادین تغییر داده و به نوعی از هم بپاشند. این تغییرات که در ۲۳ مه توسط دونالد ترامپ امضا شدند، حتی از آنچه ابتدا اعلام شده بود، سخت‌گیرانه‌تر بودند و هدفشان افزایش چهار برابری ظرفیت انرژی هسته‌ای آمریکا تا سال ۲۰۵۰ بود، ظرفیتی معادل افزودن ۳۰۰ نیروگاه هسته‌ای بزرگ به ناوگان موجود.

بر اساس این فرمان، کمیسیون نظارت هسته‌ای (NRC) ماموریت خود را تغییر می‌دهد تا به جای تمرکز صرف بر حفاظت از سلامت عمومی و ایمنی در برابر پرتوهای رادیواکتیو، به تسهیل و تسریع صدور مجوزهای نیروگاه‌های جدید بپردازد. این تغییر عملاً NRC را به نهادی تبلیغاتی تبدیل می‌کند که مشابه کمیسیون انرژی اتمی پیشین است و سابقه ۵۱ ساله استقلال این نهاد را که بر اساس قانون بازسازی انرژی ۱۹۷۴ ایجاد شده بود، از بین می‌برد.

فرمان خواستار بازنگری کامل در قوانین و دستورالعمل‌های NRC با ضرب‌الاجل‌های سخت‌گیرانه ۹ و ۱۸ ماهه برای ارائه پیش‌نویس و نسخه نهایی قوانین جدید است، موضوعی که با توجه به پیچیدگی‌های فنی و تجربیات فراوان در این حوزه از جمله حوادث تاریخی نیروگاه‌های Three Mile Island و Fukushima عملاً نا ممکن به نظر می‌رسد. علاوه بر این، معیارهای مبهمی مانند «کاهش بارهای غیرضروری» و «تمرکز بر خطرات واقعی و معتبر» به عنوان راهنما برای این بازنگری در نظر گرفته شده است که می‌تواند به سوء استفاده منجر شود.

این پروژه عظیم و بی‌ثمر، موجب حواس‌پرتی و اختلال در فعالیت‌های اصلی کمیسیون برای نظارت بر ناوگان نیروگاه‌های فعال می‌شود و احتمالاً به فلج مقرراتی و تاخیرهای گسترده منجر خواهد شد. به علاوه، این فرمان به طور مشخص برای صدور مجوزهای نیروگاه‌های جدید مهلت ۱۸ ماهه سخت و غیرقابل تغییر تعیین کرده که تنها در صورت «خطای متقاضی» قابل تعدیل است. چنین مهلتی برای راکتورهای نوین و عمدتاً آزمایشی که فاقد تجربیات عملی کافی هستند و نیازمند بررسی‌های دقیق و زمان‌برند، می‌تواند به فشار برای کاهش استانداردهای ایمنی و مشکلات عملی جدی بینجامد.

نمونه‌ای از اهمیت بررسی‌های فنی دقیق، پرونده راکتور کوچک مدولار NuScale است که در بررسی‌های NRC، مکانیزمی خطرناک شناسایی شد که در صورت بروز، می‌توانست باعث بحران و ذوب هسته‌ای شود و به همین دلیل طراحی اصلاح شد. همچنین، دستورالعمل جدید، مدل‌های علمی پذیرفته شده در مورد خطرات تشعشعات پایین را رد می‌کند و خواستار «محدودیت‌های تعیین ‌شده تشعشعات» است که بر اساس شواهد علمی مستند نیست و بیشتر به شبه‌ علم نزدیک است. این تغییر باعث تضاد با استانداردهای بین‌المللی حفاظت از پرتوها و ایجاد بی‌نظمی در مقررات خواهد شد.

علاوه بر این، دولت ترامپ دو فرمان اجرایی دیگر صادر کرده که در آن‌ها روند صدور مجوزهای نیروگاه‌های هسته‌ای را از زیر نظر NRC  خارج کرده و به وزارت دفاع و وزارت انرژی منتقل می‌کند. این موضوع می‌تواند منجر به کاهش قابل توجه سطح ایمنی شود، زیرا وزارت دفاع تخصص لازم را ندارد و وزارت انرژی نیز در تضاد منافع است و ممکن است برای منافع خود نظارت کند. یکی از این فرمان‌ها به ویژه به توسعه راکتورهای هسته‌ای برای تامین انرژی مراکز داده هوش مصنوعی در سایت‌های وزارت انرژی اشاره دارد که حتی ممکن است شامل نیروگاه‌های خصوصی نیز بشود.

یکی دیگر از اهداف فرمان‌ها، ترویج صادرات هسته‌ای آمریکاست، اما تخریب اعتبار NRC به عنوان «استاندارد طلایی» نظارت هسته‌ای، ضربه‌ای جدی به این هدف وارد خواهد کرد؛ چرا که بسیاری از کشورهایی که تازه وارد فناوری هسته‌ای می‌شوند، به اعتبار NRC در صدور مجوز اعتماد دارند. کاهش استانداردهای ایمنی و انحراف از معیارهای علمی بین‌المللی، اعتماد جهانی به محصولات هسته‌ای آمریکا را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

در نهایت، کمیسیون نظارت هسته‌ای به مأموریتی فراتر از حفظ ایمنی و سلامت عمومی ملزم شده است، مأموریتی که می‌تواند منجر به تضاد منافع و کاهش کارایی و اعتبار این نهاد شود. رئیس این کمیسیون، دیوید رایت، باید با حفظ استقلال و اصول ایمنی، این دستورهای اجرایی را رد کند. همچنین هشدار داده می‌شود که اگر NRC به یک نهاد تاییدکننده صرف تبدیل شود، خطرات ناشی از کاهش نظارت، سلامت عمومی را تهدید خواهد کرد و صنعت هسته‌ای نیز باید بدون بهانه‌های «بیش از حد مقرراتی» دلایل واقعی مشکلات خود را بازنگری کند./ منبع