سقوط اعتبار جهانی آمریکا با ترامپ

سیاست‌های تعرفه‌ای دونالد ترامپ اعتماد جهانی به آمریکا را تضعیف کرده و خطر سوق‌دادن متحدان به سمت همکاری نزدیک‌تر با چین را به دنبال دارد. این تعرفه‌ها با نقض توافق‌نامه‌های تجاری مبتنی بر معاهدات بین‌المللی، ارزش تعهدات تجاری و حتی دفاعی آمریکا را زیر سؤال برده است. این امر کشورهای متحد، از استرالیا و ژاپن گرفته تا کانادا، را وادار کرده تا میزان وابستگی خود به آمریکا را بازنگری کنند. برای کشورهایی که با فشارهای اقتصادی و ادعاهای ارضی چین مواجه‌اند، کاهش اعتماد به تعهدات اقتصادی و دفاعی آمریکا، تمایل آن‌ها به همکاری با آمریکا در رقابت با چین را محدود می‌کند.

معاهدات آمریکا توسط رییس‌جمهور امضا و پس از تأیید سنا به تعهدات قانونی بین‌المللی تبدیل می‌شوند. در تاریخ ۲ آوریل، ترامپ تعرفه‌ای ۱۰ درصدی بر تمام کالاهای وارداتی اعمال کرد که شامل انگلیس و استرالیا نیز می‌شود. این اقدام با تعهدات آمریکا در سازمان تجارت جهانی و توافق تجارت آزاد با استرالیا مغایرت دارد. انگلیس و استرالیا از نزدیک‌ترین شرکای دفاعی آمریکا هستند و آمریکا با هر دو کشور معاهده دفاع جمعی دارد. به گفته وزارت امور خارجه آمریکا، استرالیا و آمریکا در تمام درگیری‌های نظامی عمده قرن گذشته، از جمله جنگ‌های جهانی اول و دوم، کره، ویتنام، افغانستان و عراق، در کنار یکدیگر جنگیده‌اند. درباره انگلیس نیز وزارت امور خارجه اعلام کرده که آمریکا هیچ متحد نزدیک‌تری از انگلیس ندارد. در سال ۲۰۲۱، آمریکا، انگلیس و استرالیا پیمان امنیتی سه‌جانبه AUKUS را راه‌اندازی کردند که شامل توسعه مشترک زیردریایی‌های هسته‌ای برای استرالیا با هدف مقابله با تهدیدات فزاینده چین است.

ترامپ همچنین تعرفه‌های اضافی ۲۴ درصدی بر ژاپن و ۲۵ درصدی بر کره‌جنوبی پیشنهاد کرده است. آمریکا با کره‌جنوبی توافق تجاری دارد که در دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ به‌روزرسانی شد و با هر دو کشور معاهده دفاعی دارد. علاوه بر این، تعرفه‌هایی بر محتوای غیرآمریکایی خودروهای وارداتی از کانادا و مکزیک، نزدیک‌ترین همسایگان و بزرگ‌ترین شرکای تجاری آمریکا، اعمال شده است. این تعرفه‌ها با توافق آمریکا-مکزیک-کانادا (USMCA) که توسط خود ترامپ مذاکره شده و به‌عنوان بزرگ‌ترین، عادلانه‌ترین و مدرن‌ترین توافق تجاری توصیف شده، مغایرت دارد. در اروپا نیز، اتحادیه اروپا با تعرفه‌های بیست درصدی و عدم اطمینان درباره تعهد آمریکا به دفاع جمعی در چارچوب ناتو مواجه است.

آمریکا به‌طور سنتی با همکاری با متحدان، اقتصاد و توانایی‌های دفاعی آن‌ها را تقویت کرده است. متحدان قوی از نظر اقتصادی، بازارهای صادراتی آمریکا را گسترش می‌دهند و شرکای توانمندی در حوزه دفاع ملی ایجاد می‌کنند. همکاری با متحدان در رقابت با چین نیز حیاتی است. هدف ترامپ از این تعرفه‌ها ظاهراً مذاکره برای توافق‌های تجاری بهتر است، اما از منظر ژئوپلیتیکی، هزینه‌های این سیاست برای آمریکا سنگین خواهد بود. اعمال تعرفه بر متحدان و نقض توافق‌های تجاری، اعتماد را که عنصر کلیدی در برنامه‌ریزی اقتصادی و دفاعی بسیاری از کشورها بوده، تضعیف کرده است.

نتیجه این اقدامات، کاهش ارزش تعهدات تجاری موجود و جدید آمریکا است، به‌گونه‌ای که دولت‌ها و کسب‌وکارها دیگر نمی‌توانند به این توافق‌ها به‌عنوان پایه‌ای پایدار برای سرمایه‌گذاری در آمریکا اعتماد کنند. برای مثال، با وجود توافق تجاری آمریکا-انگلیس در روز ۸ می، تعرفه ۱۰ درصدی بر واردات از انگلیس همچنان پابرجاست و ترامپ تهدید کرده که تعرفه‌های صد درصدی بر واردات فیلم اعمال خواهد کرد، بدون اشاره به معافیت انگلیس. کاهش اعتماد همچنین بر تعهدات دفاعی مبتنی بر معاهدات تأثیر می‌گذارد. در مسائل امنیت ملی، که حساسیت بیش‌تری دارند، تغییرات کوچک در اعتماد به آمریکا پیامدهای بزرگی برای برنامه‌ریزی دفاعی و موضع ژئوپلیتیکی دارد.

در چند ماه گذشته، نتایج این سیاست‌ها آشکار شده است. در روز ۳۰ مارس، چین، ژاپن و کره‌جنوبی اولین گفت‌وگوی اقتصادی سه‌جانبه خود در پنج سال گذشته را برگزار کردند و اعلام کردند که به‌طور مشترک به تعرفه‌های آمریکا پاسخ خواهند داد. در اروپا، اورزولا فون در لاین، رییس اتحادیه اروپا که حامی آمریکا بوده، اظهار داشت که «غرب آن‌گونه که می‌شناختیم دیگر وجود ندارد». او پس از گفت‌وگو با نخست‌وزیر چین در روز ۷ آوریل، بیانیه‌ای منتشر کرد که بر مسئولیت اروپا و چین در حمایت از نظام تجاری اصلاح‌شده تأکید داشت. این تحولات نشان‌دهنده تضعیف همکاری‌هایی است که آمریکا با شرکای خود در اروپا و آسیا برای پاسخ متحد به چین ایجاد کرده بود.

بازسازی اعتماد به آمریکا، دشوار اما ضروری است. لغو تعرفه‌هایی که تعهدات تجاری را نقض می‌کنند، گام مهمی در این مسیر خواهد بود. عدم بازسازی اعتماد، خطر تخریب ساختارهای اقتصادی و امنیتی را که آمریکا طی هشتاد سال گذشته ساخته، افزایش می‌دهد و به بازآرایی ژئوپلیتیکی به نفع چین منجر خواهد شد./ منبع