قدرت دونالد ترامپ رو به افول است؛ پیامدهای آن برای روسیه، اسرائیل و دیگر کشورها چه خواهد بود؟
تضعیف ترامپ می‌تواند تنش‌های جهانی را تشدید کند و بحران‌های تازه‌ای به وجود آورد.
به گزارش اطلس دیپلماسی یادداشتی با عنوان «افول قدرت ترامپ و پیامدهای آن برای جهان» به قلم سایمون تیسدال (Simon Tisdall) در روزنامه گاردین (The Guardian) منتشر شده است که با بررسی پیامدهای شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان و کاهش قدرت داخلی و بین‌المللی ترامپ، خطر تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی و تغییر محاسبات بازیگران بین‌المللی در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری او را تحلیل می‌کند. در ادامه، چکیده این یادداشت را می‌خوانید.
شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، نقطه عطفی در موقعیت سیاسی دونالد ترامپ و بازتابی از کاهش نفوذ جریان راست اقتدارگرا در سطح بین‌المللی محسوب می‌شود. نتایج انتخابات نشان داد که بخش قابل‌توجهی از جامعه آمریکا با سیاست‌های داخلی و خارجی دولت ترامپ مخالفت دارد. این تحول در بسیاری از کشورهای جهان نیز با استقبال مواجه شد؛ به‌ویژه کشورهایی که طی دو سال گذشته از سیاست‌های تقابلی، فشارهای اقتصادی و رویکردهای مداخله‌جویانه واشنگتن آسیب دیده‌اند. تضعیف موقعیت ترامپ نه‌تنها اعتبار سیاسی او را در داخل آمریکا کاهش داده، بلکه تصویر شکست‌ناپذیری وی را در میان متحدان و رقبای بین‌المللی نیز مخدوش کرده است.
در ایران، تضعیف موقعیت انتخاباتی ترامپ امیدهایی را برای پایان جنگ آمریکا علیه تهران ایجاد کرده است؛ هرچند این خوش‌بینی ممکن است زودهنگام باشد. بنیامین نتانیاهو همچنان می‌تواند با تأثیرگذاری بر محاسبات کاخ سفید، ترامپ را به ادامه یا گسترش درگیری نظامی ترغیب کند. رئیس‌جمهور آمریکا که در برابر ناکامی‌های سیاسی معمولاً به‌جای مصالحه بر تشدید فشار و اقدامات تهاجمی تکیه می‌کند، ممکن است برای جبران شکست‌های داخلی و بازیابی اعتبار خود، بار دیگر به گزینه نظامی روی آورد. افزایش تنش‌ها در خاورمیانه و پیامدهای اقتصادی آن، به‌ویژه بحران بازار انرژی، می‌تواند چنین تصمیمی را برای دولت آمریکا پرهزینه‌تر کند.
پرونده روسیه و جنگ اوکراین نیز یکی از مهم‌ترین موضوعات در محاسبات سیاسی ترامپ باقی خواهد ماند. او تلاش کرده است با نزدیک‌شدن به ولادیمیر پوتین و اعمال فشار بر کی‌یف، زمینه توافق با مسکو و گسترش روابط اقتصادی و تجاری با روسیه را فراهم کند. این رویکرد بیش از آنکه بر حمایت از حاکمیت اوکراین و پایان عادلانه جنگ استوار باشد، از تمایل ترامپ برای ثبت دستاوردی تاریخی و ایجاد موازنه‌ای راهبردی در برابر چین ناشی می‌شود.
با وجود تضعیف ترامپ، شرایط دشوار نظامی و اقتصادی روسیه ممکن است پوتین را به دستیابی سریع‌تر به توافق آتش‌بس ترغیب کند. بااین‌حال، چنین توافقی می‌تواند به زیان اوکراین تمام شود؛ زیرا ترامپ احتمالاً برای دستیابی به توافقی سریع، فشار بر کی‌یف جهت پذیرش امتیازات ارضی و سیاسی را افزایش خواهد داد. کاهش کمک‌های تسلیحاتی و اطلاعاتی آمریکا و خودداری از ارائه تضمین‌های امنیتی معتبر نیز می‌تواند موقعیت اوکراین و امنیت اروپا را به خطر اندازد.
در عرصه داخلی آمریکا، تسلط دموکرات‌ها بر هر دو مجلس کنگره از ژانویه، امکان نظارت گسترده‌تر بر عملکرد دولت را فراهم خواهد کرد. بررسی اقدامات اجرایی رئیس‌جمهور، بودجه‌ها، اتهامات فساد و سوءاستفاده از قدرت می‌تواند دامنه اختیارات سیاسی ترامپ را محدود کند. همچنین احتمال استیضاح مجدد او و فشار برای پاسخ‌گویی مقام‌های ارشد دولت، از جمله پیت هگست، وزیر دفاع، وجود دارد. بااین‌حال، رئیس‌جمهور همچنان در حوزه سیاست خارجی و فرماندهی نیروهای مسلح اختیارات گسترده‌ای دارد و کنترل کنگره به‌تنهایی قادر به تغییر فوری جهت‌گیری‌های دولت نخواهد بود.
در قبال اسرائیل، تغییر دولت آمریکا لزوماً به تحول اساسی در سیاست‌های واشنگتن منجر نمی‌شود. حتی با تغییر احتمالی ساختار سیاسی اسرائیل، محدودیت حقوق فلسطینیان در غزه و کرانه باختری ممکن است با حمایت نسبی آمریکا ادامه یابد. در مقابل، ترامپ می‌تواند با کاهش تنش‌های تجاری با اروپا و کانادا روابط فراآتلانتیکی را ترمیم کند؛ اما احتمال عملی‌کردن تهدیدهای پیشین درباره خروج از ناتو و کنارگذاشتن تعهدات دفاعی آمریکا همچنان وجود دارد. همچنین اعمال سیاست تغییر رژیم در کوبا و تداوم اختلافات با چین، از دیگر خطرات سیاست خارجی واشنگتن خواهد بود. در همین حال، فقدان توافق‌های مؤثر برای جلوگیری از گسترش تسلیحات هسته‌ای و ادامه انکار بحران اقلیمی در کاخ سفید، چشم‌انداز همکاری‌های بین‌المللی را تیره می‌کند. بازگرداندن کامل بودجه کمک‌های خارجی آمریکا نیز می‌تواند یکی از اقدامات مهم کنگره جدید باشد.
با توجه به شخصیت سیاسی و الگوی رفتاری ترامپ، انتظار تغییر اساسی در رویکرد او در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری واقع‌بینانه نیست. تداوم مداخلات خارجی، سیاست‌ورزی مبتنی بر خودنمایی، مناقشات اقتصادی و ماجراجویی‌های نظامی می‌تواند بی‌ثباتی جهانی را افزایش دهد. بااین‌حال، پیروزی نیروهای دموکراتیک و پیشرو در کشورهایی مانند مجارستان، صربستان، برزیل و آمریکا نشان می‌دهد که موج اقتدارگرایی راست‌گرا با محدودیت‌های جدی مواجه شده است. انتخابات آینده اسپانیا و فرانسه در سال ۲۰۲۷ نیز می‌تواند به آزمونی دیگر برای سنجش افول جریان‌های ملی‌گرای افراطی تبدیل شود. در مجموع، تضعیف ترامپ فرصتی برای احیای همکاری‌های بین‌المللی و تقویت دموکراسی فراهم کرده است، اما رفتار غیرقابل‌پیش‌بینی او در دوران کاهش قدرت می‌تواند این فرصت را با بحران‌های تازه مواجه سازد./ منبع