چرا سوریه، کلید طرح صلح غرب‌آسیای دونالد ترامپ است

گزارش‌ها حاکی از حرکت اسرائیل و سوریه، رقبای دیرینه، به‌سوی عادی‌سازی روابط و امضای توافق امنیتی تحت نظارت ایالات متحده پس از هشت دهه خصومت است. این تحول می‌تواند معماری امنیتی غرب‌آسیا جنگ‌زده را بازآفرینی کند. دولت ترامپ و اسرائیل، فرصت سوریه را اولین گام برای نظم جدید منطقه‌ای می‌دانند. در ماه می، دونالد ترامپ در ریاض، احمد الشرع، رئیس‌جمهور سوریه و عضو سابق گروه تروریستی هیئت تحریرالشام، را به پیوستن به پیمان ابراهیم و عادی‌سازی روابط با اسرائیل تشویق کرد. در اواخر ماه آگوست، بنیامین نتانیاهو با فرستادگان آمریکا یعنی توماس بَرَک و مورگان اورتاگوس مذاکره کرد و رون درمر، وزیر امور راهبردی اسرائیل، با اسعد الشیبانی، وزیر خارجه سوریه، در پاریس دیدار داشت. الشرع مذاکرات صلح را تأیید کرد و گفت هر گامی که سوریه را در اولویت قرار دهد، خواهد برداشت. گذار احمد الشرع از یک تروریست به یک دولتمرد، بحث‌برانگیز اما روشنگر قواعد جدید تعامل برای جاه‌طلبی‌های آمریکا در منطقه است. رهبران عمل‌گرا در غرب‌آسیا، ایدئولوژی را برای ثبات یا قدرت داخلی امری ثانویه می‌دانند.

الشرع پس از برکناری بشار اسد، بر رهبری بلامنازع تمرکز دارد، ارتش ملی از شورشیان تشکیل می‌دهد و با سفر به پایتخت‌های اروپایی و عربی، مشروعیت جهانی کسب می‌کند. او در ماه دسامبر گفت: «وضعیت خسته از جنگ سوریه اجازه رویارویی جدید نمی‌دهد»، اما رفتار زیردستانش با اقلیت دروزی، خلاف این گفته را نشان می‌دهد. با وجود تعهد الشرع به دفاع از دروزی‌ها، حملات مکرر، مانند یورش جرمانا در ماه آوریل با ۲۱ کشته یا درگیری‌های سویدا در ماه جولای با ۱۱۰۰ کشته، تنش‌زاست. ویدیوهای آنلاین، تحقیر دروزی‌ها توسط سربازان الشرع را نشان می‌دهد. سازمان ملل از اعدام، ربایش و خشونت جنسی ابراز نگرانی کرد. اسرائیل با ارسال کمک و حمله به سایت‌های نظامی و کاخ الشرع، متعهد به حمایت از دروزی‌ها شد. نتانیاهو با استناد به «پیمان خونی» با دروزی‌ها، هشدار داد.

اسرائیل خواستار «دالان بشردوستانه» برای دروزی‌هاست تا نفوذ خود را تا عراق گسترش دهد و جایگزین «هلال شیعی» ایران شود. اسرائیل به‌رسمیت‌شناختن بلندی‌های جولان را «غیرقابل مذاکره» می‌داند، اما سوریه مدیریت مشترک آن را براساس خطوط سال ۱۹۷۴ پیشنهاد کرد. یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، آن را برای دفاع از مرزها حیاتی خواند. پیش از حمله ۷ اکتبر حماس، عربستان مدعی اصلی پیمان ابراهیم بود، اما حملات گروه‌های متحد ایران، ریاض را عقب راند. عربستان، به‌عنوان نگهبان اماکن مقدس، برای عادی‌سازی منتظر آرامش غزه است و پشت صحنه از حذف حماس حمایت می‌کند. عمل‌گرایی و همسویی محمد بن سلمان با ترامپ ممکن است سوریه را به‌سمت عادی‌سازی روابط با اسرائیل سوق دهد. نزدیکی اسرائیل-سوریه، منافع ملی حاکمان جدید، قدرت‌نمایی اسرائیل پس از ۷ اکتبر و دیپلماسی واقع‌گرایانه ترامپ را بازتاب می‌دهد. ترامپ تحریم‌ها را برای درخشش سوریه و سرمایه‌گذاری در عربستان لغو کرد تا از گرایش به چین جلوگیری کند. او با جایگزینی نفوذ ایران با ائتلاف آمریکایی-اسرائیلی-عربی، غرب‌آسیا را به‌سوی عمل‌گرایی هدایت می‌کند./ منبع