بازاندیشی‌های آمریکا و اسرائیل در دومین سالگرد هفتم اکتبر

دو سال پس از حمله‌ ۷ اکتبر سال ۲۰۲۳، کارشناسان و مقام‌های پیشین آمریکایی و اسرائیلی تحولات جنگ و چشم‌انداز آینده منطقه را بررسی می‌کنند. به‌نظر می‌رسد وضعیت کنونی اسرائیل دوگانه است: از یک‌سو گشایش مسیر برای عادی‌سازی روابط با عربستان و توافق‌های عدم‌خصومت با سوریه و لبنان و از سوی دیگر، ناکامی در تحقق اهداف جنگ غزه و پایان‌دادن به درگیری. هرچند حماس از نظر نظامی شکست خورده، اما همچنان قدرت و گروگان‌هایی در اختیار دارد. طولانی‌شدن جنگ و هزینه‌های انسانی و مادی، مشروعیت جهانی اسرائیل را کاهش داده و جامعه داخلی را دچار شکاف کرده است. تنها ایالات متحده می‌تواند میان نیاز اسرائیل به امنیت و ضرورت یافتن راه‌حل سیاسی تعادل برقرار کند.

ادامه جنگ غزه هم‌زمان با تحولات بزرگ منطقه‌ای، از جمله سقوط دولت بشار اسد، تضعیف حزب‌الله و حملات گسترده آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران، نظم منطقه را دگرگون کرده است. نداشتن راهبرد سیاسی برای دوره پس از جنگ غزه مانع بهره‌برداری از این پیروزی‌ها شده است. در صورت اجرای طرح ترامپ، امکان همکاری جدید میان اسرائیل و دولت‌های عرب در اداره غزه و احیای روند عادی‌سازی فراهم می‌شود، هرچند دشمنی عمومی با اسرائیل در جوامع عرب هزینه‌های سیاسی را بالا برده است.

روابط نظامی آمریکا و اسرائیل از زمان حمله حماس به اوج تاریخی خود رسیده است. ایالات متحده با اعزام ناوهای هواپیمابر، سامانه‌های دفاعی و اجرای حملات علیه نیروهای متحد ایران در عراق، سوریه و یمن، نقش فعالی در حمایت از اسرائیل ایفا کرده است. این همکاری باعث شکل‌گیری ائتلاف‌های چندملیتی برای مقابله با حملات موشکی ایران شد و دکترین «دفاع از خود به‌تنهایی» اسرائیل را دگرگون کرد. با این‌ حال، تل‌آویو دوبار فرصت تبدیل موفقیت‌های نظامی به دستاورد سیاسی را از دست داده و اکنون طرح بیست‌ماده‌ای ترامپ می‌تواند آخرین فرصت آن برای پایان جنگ غزه و آغاز روندی جدید باشد.

در پایان، این جنگ طولانی‌ترین و پرهزینه‌ترین در تاریخ اسرائیل و ویرانگرترین برای فلسطینیان بوده است. حماس به جنبشی چریکی بدل شده و مردم غزه با تلفات گسترده و آوارگی روبه‌رو هستند. در کرانه باختری نیز خشونت و بی‌ثباتی افزایش یافته و اقتدار تشکیلات خودگردان تضعیف شده است. طرح جدید آمریکا می‌تواند چارچوبی برای پایان بحران باشد، به‌شرط آنکه اسرائیل و حماس هر دو در مواضع خود انعطاف نشان دهند و کشورهای عربی در مسیر آینده غزه نقش‌پذیر شوند؛ طرحی که شاید سرآغاز بازآرایی تازه‌ای در غرب آسیا باشد. / منبع