انفجار جمعیتی در ساحل آفریقا و تداوم چرخه سربازگیری گروه‌های مسلح
رشد سریع جمعیت جوان، فروپاشی نظام آموزشی و رویکردهای صرفاً نظامی دولت‌های ساحل، شبکه جذب نیرو توسط گروه‌های مسلح را بازتولید می‌کند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، تحلیلی با عنوان «انفجار جمعیتی در ساحل آفریقا و تداوم چرخه سربازگیری گروه‌های مسلح» در استراتفور (Stratfor) منتشر شده است. این تحلیل نشان می‌دهد که گروه‌های مسلح در منطقه ساحل با بهره‌گیری از رشد شتابان جمعیت جوان، تعطیلی گسترده مدارس، بحران معیشتی و خشونت‌های نیروهای دولتی و متحدان خارجی آن‌ها، شبکه‌های بومی خود را تثبیت کرده‌اند و دستاوردهای نظامی دولت‌های منطقه را شکننده ساخته‌اند. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
گروه‌های مسلح فعال در منطقه ساحل آفریقا، به‌ویژه «جماعت نصرت‌الاسلام والمسلمین» وابسته به القاعده که در مارس ۲۰۱۷ از ادغام چهار گروه مسلح در مالی شکل گرفت و همچنین «شاخه ساحل داعش» که در می ۲۰۱۵ تأسیس شد، طی ۱۵ سال گذشته خود را در بافت جوامع محلی مالی، بورکینافاسو، نیجر و بخش‌هایی از سواحل غرب آفریقا جای داده‌اند. این نفوذ محلی به آن‌ها امکان داده است از خلاءهای حکمرانی بهره‌برداری کرده و در برابر فشارهای نظامی انعطاف‌پذیری بالایی نشان دهند.
روندهای جمعیتی و اقتصادی منطقه، بستر گسترده‌ای برای تداوم این بحران فراهم کرده است. بر اساس برآوردهای مورد حمایت سازمان ملل، جمعیت مالی از ۲۴.۷ میلیون نفر در سال ۲۰۲۵ به ۵۱.۷ میلیون نفر تا سال ۲۰۵۰ خواهد رسید و در فاصله سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۵۴ نیز جمعیت بورکینافاسو از ۲۳.۳ میلیون به ۳۷.۳ میلیون نفر و جمعیت نیجر از ۲۶.۶ میلیون به ۵۶.۱ میلیون نفر افزایش می‌یابد. هرچند آمارهای رسمی بانک جهانی و سازمان بین‌المللی کار در سال ۲۰۲۵ نرخ بیکاری جوانان را در مالی ۳.۹ درصد، در بورکینافاسو ۶.۴ درصد و در نیجر ۰.۴۶ درصد ثبت کرده‌اند، ارزیابی سال ۲۰۲۶ سازمان بین‌المللی کار نشان می‌دهد این ارقام واقعیت اشتغال غیررسمی و کشاورزی کم‌بازده را پنهان می‌کنند؛ چنان‌که طبق مطالعه برنامه عمران ملل متحد بر پایه نزدیک به ۲ هزار و ۲۰۰ مصاحبه، ۳۱ درصد از داوطلبان پیوستن به گروه‌های مسلح، نیاز فوری معیشتی را انگیزه اصلی خود اعلام کرده‌اند.
در کنار فقر اقتصادی و تعطیلی گسترده مدارس که به جذب سیستماتیک کودکان توسط گروه‌های مسلح در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ انجامیده، جماعت نصرت‌الاسلام والمسلمین با ایجاد شبکه‌های مالیات‌گیری، کنترل مسیرهای تجاری و دریافت باج‌های کلان، از جمله باج ۵۰ میلیون دلاری پرداخت‌شده در سال ۲۰۲۵ پس از ربودن یک شهروند اماراتی و دو خارجی دیگر در مالی، توان لجستیکی خود را گسترش داده است. این گروه از سپتامبر ۲۰۲۵ کاروان‌های سوخت ورودی به باماکو را هدف قرار داده است؛ پایتختی که حدود ۹۵ درصد واردات سوخت آن به مسیرهای سنگال و ساحل عاج وابسته است. انهدام بیش از ۱۳۰ تانکر سوخت تا دسامبر ۲۰۲۵ و سرگردانی حدود ۴ هزار کانتینر خالی در باماکو تا فوریه ۲۰۲۶، ارتش مالی را ناچار کرد در اواخر ژوئن ۲۰۲۶ کاروانی متشکل از ۹۴۰ کامیون تدارکاتی را از منطقه کایس به سوی پایتخت اسکورت کند.
در مقابل، دولت‌های نظامی عضو «ائتلاف دولت‌های ساحل» با تکیه بر «سپاه آفریقا»ی وابسته به وزارت دفاع روسیه که در ژوئن ۲۰۲۵ جایگزین گروه واگنر شد و بین ۲ هزار تا ۲ هزار و ۵۰۰ نیرو در مالی دارد، همچنان بر عملیات‌های صرفاً نظامی تمرکز دارند. این در حالی است که از ۲۱۵ میلیون دلار بودجه بشردوستانه مورد نیاز سازمان ملل برای ۷.۶ میلیون نفر در سال ۲۰۲۶، تا ۲۹ آوریل تنها ۲۸ درصد تامین شده است. مجازات‌های جمعی و بازداشت‌های خودسرانه علیه جوامع فولانی توسط نیروهای دولتی و روسی، چرخه‌ای خودتقویت‌شونده از نارضایتی ایجاد کرده که بدون احیای آموزش، معیشت و امنیت محلی، مانع از پایداری هرگونه پیروزی نظامی خواهد شد./ منبع