آیا استونی واقعاً برای جنگ با روسیه آماده می‌شود؟
استونی برای جنگ آماده می‌شود، اما بازارها هنوز نشانه‌ای از هراس گسترده نشان نمی‌دهند.
به گزارش اطلس دیپلماسی یادداشتی با عنوان «آیا استونی واقعاً برای جنگ با روسیه آماده می‌شود؟» به قلم اسکات دیل (Scott Diel) در نشریه اسپکتیتور (The Spectator) منتشر شده است. این مطلب شکاف میان آمادگی رسمی استونی در برابر تهدید روسیه و رفتار نسبتاً عادی شهروندان و فعالان مالی را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که افزایش هزینه‌های دفاعی و اقدامات احتیاطی لزوماً به معنای شکل‌گیری هراس اقتصادی یا خروج گسترده سرمایه از کشور نیست. در ادامه، چکیده این مطلب آمده است.
استونی در سال‌های اخیر رویکردی جدی و صریح در قبال احتمال تشدید تهدید روسیه اتخاذ کرده است. دولت این کشور برای سال ۲۰۲۶ هزینه‌های دفاعی را به ۵.۴ درصد تولید ناخالص داخلی رسانده و در کنار تقویت ظرفیت نظامی، از شهروندان خواسته است برای شرایط اضطراری نیز آمادگی داشته باشند. توصیه به ذخیره دائمی آب آشامیدنی، مواد غذایی پرانرژی، دارو، پول نقد و تجهیزات ارتباطی بخشی از این سیاست آمادگی عمومی است. این اقدامات در شرایطی انجام می‌شود که استونی به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در مرز روسیه، از کشورهای آسیب‌پذیر ناتو در برابر هرگونه تشدید تنش در اروپای شرقی محسوب می‌شود.
با وجود این فضای رسمی، رفتار بخش مهمی از جامعه استونی در حوزه مالی نشانه‌ای از هراس فراگیر ندارد. سرمایه‌گذاری شهروندان استونیایی از طریق پلتفرم‌های بین‌المللی طی دو سال حدود پنج برابر شده و به نزدیک ۵۰۰ میلیون یورو رسیده است؛ رقمی که در نگاه نخست می‌تواند به معنای انتقال سرمایه به خارج از کشور تلقی شود. با این حال، این مبلغ در مقایسه با بیش از ۱۴ میلیارد یورو سپرده خانوارها در داخل کشور همچنان سهم محدودی دارد. بنابراین، داده‌های مالی به‌تنهایی از شکل‌گیری موج گسترده فرار سرمایه حکایت نمی‌کنند.
بخشی از این تغییر نیز به تحول ساختار مالی و رفتار نسل جوان مربوط است. استفاده از پلتفرم‌های دیجیتال برای دریافت درآمد، سرمایه‌گذاری و مدیریت دارایی برای جوانان و کارکنان مستقل جذاب‌تر و گاه ارزان‌تر است. از همین رو، افزایش دارایی‌های نگهداری‌شده در خارج از نظام بانکی سنتی استونی را نمی‌توان صرفاً واکنشی امنیتی به روسیه دانست. هم‌زمان، رشد سپرده‌های بانکی و افزایش بیش از ۱۰ درصدی وام‌های مسکن نشان می‌دهد فعالیت اقتصادی داخلی همچنان ادامه دارد و اعتماد مالی به‌طور کامل مختل نشده است.
با این حال، نشانه‌هایی از احتیاط نیز وجود دارد. برخی افراد ثروتمند بخشی از دارایی‌های خود را به خارج منتقل کرده‌اند، در حالی که همچنان سرمایه قابل‌توجهی را در بازار داخلی نگه داشته‌اند. جذابیت اقتصادی املاک تجاری در تالین نیز مانع از خروج کامل سرمایه شده است. در مقابل، بازار املاک اسپانیا نشانه متفاوتی ارائه می‌دهد؛ افزایش خرید ملک توسط شهروندان کشورهای شرقی اروپا، از جمله استونی، تا حدی با هدف متنوع‌سازی دارایی و افزایش امنیت مالی در صورت وخامت شرایط منطقه‌ای صورت گرفته است.
این دوگانگی را می‌توان با تجربه تاریخی و موقعیت جغرافیایی استونی توضیح داد. جامعه‌ای که خاطره اشغال شوروی و جنگ را در حافظه تاریخی خود حفظ کرده، تهدید را نادیده نمی‌گیرد؛ اما در عین حال، زندگی روزمره را نیز بر اساس فرض وقوع فوری جنگ متوقف نمی‌کند. رویکرد غالب، نوعی عمل‌گرایی است: تا زمانی که تهدید مستقیم و فوری وجود ندارد، خانواده‌ها، کسب‌وکارها و سرمایه‌گذاری‌ها به فعالیت عادی خود ادامه می‌دهند. از این منظر، آمادگی نظامی و تداوم فعالیت اقتصادی الزاماً متناقض نیستند، بلکه می‌توانند دو واکنش هم‌زمان به یک محیط امنیتی پرریسک باشند.
در نهایت، رفتار استونیایی‌ها بیش از آنکه نشان‌دهنده بی‌اعتنایی به خطر روسیه باشد، بیانگر سازگاری با زندگی در کنار یک قدرت بالقوه تهدیدکننده است. دولت برای بدترین سناریو آماده می‌شود، اما جامعه هنوز آن سناریو را قطعی یا قریب‌الوقوع نمی‌داند. همین فاصله میان آمادگی رسمی و عادی‌بودن رفتار اقتصادی، تصویر پیچیده‌ای از ادراک تهدید در استونی ایجاد می‌کند؛ تصویری که در آن احتیاط، عادت به بحران و امید به تداوم ثبات هم‌زمان حضور دارند./ منبع