گسترش بندر حیفا توسط چین: تهدیدی برای امنیت اسرائیل و آمریکا

گدیر کمال-مریح، نماینده پیشین کنست اسرائیل، در مقاله‌ای اظهار داشت که اسرائیل باید گسترش بندر حیفا توسط شرکت دولتی چینی گروه بین‌المللی بندر شانگهای (SIPG) را متوقف کند، قرارداد این بندر را بازنگری نماید و بار دیگر خود را با ارزش‌ها و منافع مشترک با آمریکا همسو سازد. او تأکید کرد که هرگونه کوتاهی در این زمینه، خیانت به امنیت مشترک و اعتماد آمریکا به اسرائیل است. در ماه مارس، دولت بنیامین نتانیاهو به شرکت چینی SIPG اجازه داد تا ظرفیت بندر خلیج حیفا را دوبرابر کند. این تصمیم بحث‌برانگیز، حضور چین را در یکی از نقاط راهبردی اسرائیل تقویت می‌کند و نشان‌دهنده رویکرد دوگانه برخی کشورها نسبت به حزب کمونیست چین است.

در سال ۲۰۱۵، زمانی که شرکت بنادر اسرائیل بدون بررسی کافی بین‌سازمانی، مدیریت بندر حیفا را برای ۲۵ سال به شرکت چینی SIPG واگذار کرد، کارشناسان امنیتی اسرائیل هشدار دادند. بندر خلیج حیفا در نزدیکی فرودگاه حیفا و تنها ۱.۸ کیلومتر دورتر از پایگاه اصلی نیروی دریایی اسرائیل قرار دارد. این بندر در شمال اسرائیل، بزرگ‌ترین بندر این کشور است. شائول چورف، دریادار بازنشسته نیروی دریایی اسرائیل و مدیر مؤسسه سیاست و راهبرد دریایی در حیفا، به نشریه نیوزویک گفت که بنادر اسرائیل زیرساخت‌های راهبردی حیاتی هستند و بندر خلیج حیفا یکی از مهم‌ترین دارایی‌های راهبردی این کشور محسوب می‌شود.

گزارشی از کنسرسیوم دانشگاه حیفا و مؤسسه هادسون در ماه سپتامبر سال ۲۰۱۹ اعلام کرد که برای مدیریت بندر، شرکت چینی SIPG باید به سیستم‌های اینترنتی بندر و وزارت حمل‌ونقل اسرائیل متصل شود. این اتصال می‌تواند خطر دستکاری، جمع‌آوری داده‌ها و جنگ سایبری را در راستای منافع دولت چین ایجاد کند. این گزارش، که شائول چورف یکی از رؤسای آن بود، هشدار داد که با توجه به روابط نظامی و اطلاعاتی چین با روسیه و ایران، حضور چین در بندر حیفا ممکن است اطلاعات حساس نیروی دریایی، کشتیرانی تجاری و زیرساخت‌های دریایی اسرائیل را در اختیار ایران قرار دهد.

این گزارش همچنین اشاره کرد که ایران از طریق حضور گسترده‌تر چین در حیفا، پایگاه شنود قوی‌تری در این بندر خواهد داشت. شرکت SIPG می‌تواند محموله‌های ورودی و خروجی، به‌ویژه محموله‌های عمومی را نظارت کند. در زمان جنگ، این شرکت چینی می‌تواند جرثقیل‌های بندر را غیرفعال کند یا حتی اقدام به خرابکاری نماید و به کشتی‌ها آسیب برساند یا آن‌ها را از کار بیندازد.

سؤال مطرح‌شده این است که چرا دولت نتانیاهو اجازه گسترش بندر حیفا را داده است؟ در سراسر جهان، به‌ویژه در آمریکا، خطر رژیم چین به‌طور کامل شناخته نشده است. حتی با وجود شواهد روشنی مبنی بر استفاده چین از سرمایه‌گذاری‌ها و روابط تجاری برای اهداف زیان‌بار، کشورها همچنان پول چینی را می‌پذیرند. راه‌حل پیشنهادی برای اسرائیل، لغو قرارداد واگذاری بندر به شرکت SIPG است. کمال-مریح به نیوزویک گفت که لغو این قرارداد حرکتی پیچیده و حساس خواهد بود و نیازمند اجماع سیاسی قوی در اسرائیل است.

از نظر حقوقی، موانع کمی برای لغو قرارداد وجود دارد. بند ۹(ب) قرارداد ماه می سال ۲۰۱۵، که امتیاز بندر به شرکت SIPG واگذار شده بود، به وزیر حمل‌ونقل اسرائیل اجازه می‌دهد با موافقت وزیر دارایی و پس از مشورت با شرکت SIPG، در صورت لزوم برای منافع عمومی یا نیازهای اقتصادی، قرارداد را لغو یا محدود کند. حمایت چین از حملات به اسرائیل می‌تواند به‌عنوان دلیلی برای منافع عمومی تلقی شود. چین از نظر اقتصادی، دیپلماتیک، تبلیغاتی و تسلیحاتی از حمله ایران به اسرائیل در تاریخ ۷ اکتبر حمایت کرده و پس از آن، از آرمان فلسطین به‌طور کامل پشتیبانی کرده است. سه گروه نیابتی اصلی ایران، یعنی حماس، حزب‌الله و شبه‌نظامیان حوثی، مقادیر زیادی تسلیحات چینی در اختیار دارند. چین همچنین قطعات حیاتی مانند تراشه‌های کامپیوتری را برای تسلیحات ایران تأمین می‌کند.

نگرانی بزرگ‌تر این است که چین بخش عمده‌ای از نیازهای برنامه تسلیحات هسته‌ای ایران را تأمین کرده است. برای مدت طولانی، جامعه بین‌المللی چشم خود را بر کمک‌های مستقیم و غیرمستقیم چین، از جمله از طریق شبکه بازار سیاه هسته‌ای دکتر عبدالقادرخان از پاکستان، به غنی‌سازی اورانیوم و دیگر مراحل لازم برای ساخت بمب هسته‌ای توسط ایران بسته بود.

آیا لغو قرارداد امکان‌پذیر است؟ کمال-مریح، که اکنون مدیرعامل شرکت مشاوره‌ای GKM Global در واشنگتن دی‌سی است، اظهار داشت که امکان‌پذیری این اقدام به شرایط امنیتی منطقه‌ای و سطح حمایت از متحدان کلیدی، به‌ویژه آمریکا، بستگی دارد. نگرانی‌های فزاینده درباره امنیت ملی و تاب‌آوری زیرساخت‌های حیاتی، به‌ویژه با توجه به تغییرات در اتحادهای جهانی، می‌تواند این موضوع را در اولویت راهبردی اسرائیل قرار دهد.

چین در صورت اخراج شرکت SIPG از بندر حیفا ناراحت خواهد شد. پکن به‌تازگی به دلیل توافق اولیه شرکت هنگ‌کنگی CK Hutchison برای فروش ۱۹۹ اسکله در ۴۳ بندر در ۲۳ کشور به شرکت بلک‌راک، واکنش تندی نشان داده است. دو مورد از این بنادر در منطقه کانال پاناما قرار دارند. مداخله پکن در این معامله نشان می‌دهد که چین بنادر را دارایی‌های راهبردی می‌داند. این موضوع باید دیگر کشورها را ترغیب کند که این زیرساخت‌ها را به همین شکل در نظر بگیرند. در پاناما، مقامات در حال تلاش برای لغو امتیازات CK Hutchison در دو بندر منطقه کانال پاناما هستند. اسرائیل نیز باید اقدام مشابهی را در خصوص شرکت SIPG در بندر حیفا انجام دهد./ منبع