بازی ایران با مذاکره‌کنندگان ترامپ
به‌گزارش اطلس دیپلماسی، مقاله‌ای با عنوان «ایران نمایندگان ترامپ را به بازی گرفته است» که به‌قلم رئول مارک گرشت (Reuel Marc Gerecht)، و ری تِیکی (Ray Takeyh)، در نشریه وال استریت ژورنال (Wall Street Journal) منتشر شده است، به بررسی مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا در دولت دوم دونالد ترامپ پرداخته و استدلال می‌کند که ایران با مانورهای دیپلماتیک و پیشرفت برنامه هسته‌ای خود، در حال بهره‌برداری از ابهامات استراتژیک آمریکا و کاهش ترس از تهدیدات نظامی این کشور است؛ در حالی که گزینه‌های نظامی و تحریم‌ها با چالش‌های فزاینده‌ای مواجه‌اند. در ادامه چکیده این مقاله را می‌خوانید.
مذاکرات هسته‌ای بین ایران و ایالات متحده در دولت دوم دونالد ترامپ به بن‌بست رسیده است. احتمال دارد رئیس‌جمهور آمریکا به حفظ وضع موجود، که در آن ایران از آزمایش سلاح هسته‌ای خودداری می‌کند، رضایت دهد. این رویکرد ممکن است از سؤالی نشات بگیرد که در دولت بایدن مطرح بود: چرا ایران با وجود پیشرفت‌های هسته‌ای، هنوز سلاح هسته‌ای آزمایش نکرده است؟ تیم مذاکره‌کننده آمریکا، شامل استیو ویتکاف و مارکو روبیو، در ابتدا بدون مواضع مشخص وارد مذاکرات شد که این امر باعث خوشحالی اولیه ایران گردید. اما اعلام بعدی این تیم مبنی بر غیرقابل‌قبول بودن غنی‌سازی اورانیوم در ایران، این خوشحالی را کم‌رنگ کرد. با این حال، آیت‌الله خامنه‌ای -رهبر انقلاب ایران- مذاکرات را قطع نکرده و به‌نظر می‌رسد امیدوار است که ترامپ یا نظر خود را تغییر دهد یا به توافقی موقت رضایت دهد که به ایران اجازه غنی‌سازی در داخل کشور را بدهد.
ایران با مانورهای دیپلماتیک و تأخیرهای مداوم، در حال خرید زمان است. اگر ترامپ از این روند خسته شود، ممکن است به اسرائیل اجازه دهد تا زیرساخت‌های هسته‌ای و موشک‌های بالستیک ایران را هدف قرار دهد، اما این گزینه به دلیل نیاز به حمایت نظامی آمریکا برای او جذاب نیست. در عوض، او ترجیح می‌دهد مذاکرات را ادامه دهد، از اقدام نظامی اسرائیل جلوگیری کند و به سیاست «فشار حداکثری» بازگردد. این رویکرد ممکن است مسائل پیچیده را به آینده موکول کند، با این امید که تحریم‌ها و سایر اقدامات در نهایت ایران را به تسلیم وادارد. با این حال، این سیاست بار دیگر این سؤال را مطرح می‌کند که چرا حکومت ایران هنوز به سمت آزمایش سلاح هسته‌ای نرفته است.
ایران از نظر مهندسی هسته‌ای در سطح بالایی قرار ندارد و تولیدات صنعتی آن چندان پیشرفته نیست، اما شبکه پیچیده‌ای برای واردات تجهیزات دوکاربردی دارد و استعدادهای علمی آن با پاکستان در زمان دستیابی به سلاح هسته‌ای در سال ۱۹۹۸ قابل‌مقایسه است. از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران به شدت افزایش یافته، اما آیت‌الله خامنه‌ای در دوره دولت بایدن از آزمایش سلاح هسته‌ای خودداری کرده است. احتمالاً رئیس‌جمهور آمریکا آگاه است که دور دوم سیاست فشار حداکثری شانس کمی برای توقف پیشرفت هسته‌ای ایران دارد. تحریم‌ها همیشه گزینه مورد علاقه هر دو حزب در واشنگتن بوده‌اند و در دوره اول دولت ترامپ، تصور می‌شد فشار اقتصادی می‌تواند رژیم ایران را پیش از دستیابی به سلاح هسته‌ای وادار به عقب‌نشینی کند. اما اکنون اعمال تحریم‌های مؤثر دشوارتر شده، زیرا چین به طور کامل از ایران حمایت می‌کند. تحریم‌ها راه حلی سریع نیستند و برای تأثیرگذاری به زمان نیاز دارند، در حالی که برنامه تسلیحات هسته‌ای ایران پیشرفته‌تر از هر زمان دیگری است.
ایران به وضعیت کشوری در آستانه هسته‌ای شدن راضی نخواهد ماند. در گذشته، ایران از طریق جنگ نیابتی و تهدید موشک‌های بالستیک دوربرد قدرت خود را نشان می‌داد، اما اکنون، به دلیل اقدامات اسرائیل، حتی توانایی دفاع از خاک خود را به طور کامل از دست داده است. آیت‌الله خامنه‌ای در ۸۶ سالگی قرار دارد و مشخص نیست آیا جانشین او یا فرماندهان سپاه پاسداران که بر برنامه هسته‌ای نظارت دارند، نیز از آزمایش سلاح هسته‌ای خودداری خواهند کرد. با کاهش حضور جهانی آمریکا، هم متحدان و هم دشمنان این کشور به دنبال امنیت ناشی از داشتن سلاح هسته‌ای هستند. در خاورمیانه، جایی که سیاست داخلی و خارجی حول قدرت سخت می‌چرخد، ترس از دشمنان خارجی به سرعت محو می‌شود و بازیگران تهاجمی به کاوش گزینه‌های خود ادامه می‌دهند.
پنج ماه پس از آغاز دور دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، ایران دیگر از رئیس‌جمهور آمریکا که در سال ۲۰۲۰ قاسم سلیمانی را ترور کرد، ترسی ندارد. نورنیوز -رسانه نزدیک به شورای عالی امنیت ملی ایران- ارزیابی کرده که ترامپ در موضوعاتی مانند خرید غزه و گرینلند، اعمال تعرفه‌های جدید و حتی مذاکرات مربوط به جنگ اوکراین، ابتدا فشار حداکثری را اعمال کرده اما در نهایت فضایی برای عقب‌نشینی باقی گذاشته است. ایران معتقد است که رئیس‌جمهور آمریکا تمایلی به درگیری جدید در منطقه ندارد و تهدیدات او به سبک خاورمیانه‌ای، یعنی جایگزینی کلمات به جای اقدامات، نزدیک‌تر شده است.
با توجه به سانتریفیوژهای پیشرفته و سایت‌های غنی‌سازی زیرزمینی مقاوم در برابر حملات، گزینه نظامی برای آمریکا و اسرائیل روزبه‌روز کمتر قابل اجرا می‌شود. برای اسرائیل اکنون زمان اقدام است، زیرا آمریکا رویکرد محتاطانه‌تر و صبورانه‌تری نسبت به تهدیداتی دارد که برای متحدانش حیاتی هستند. آیت‌الله خامنه‌ای در حال ارزیابی مهم‌ترین تصمیم دوره رهبری خود است: آیا سرانجام باید از آستانه هسته‌ای عبور کند؟ پاسخ به این سؤال به میزان ترسی که او از آمریکا تحت رهبری ترامپ احساس می‌کند، بستگی دارد. همه چیز به این ادراک وابسته است. منبع