محدودیتهای محور جدید ضدغربی
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «محدودیتهای محور جدید ضدغربی» که به قلم ایلان برمن (Ilan Berman)، در نشریه نیوزویک (Newsweek)، منتشر شده است، استدلال میکند که جنگ دوازدهروزه اسرائیل علیه ایران در ژوئن ۲۰۲۵، علاوه بر اینکه برنامه هستهای ایران را تضعیف کرد و بازدارندگی منطقهای اسرائیل را تقویت نمود، نشان داد که اتحاد ضدغربی ایران، روسیه و چین محدودیتهای قابلتوجهی دارد، زیرا مسکو و پکن از حمایت عملی از تهران در این درگیری خودداری کردند. نویسنده معتقد است این امر فرصتهایی برای آمریکا و متحدانش فراهم میکند تا از این شکافها بهرهبرداری کنند. در ادامه بهره سخن این مقاله را میخوانید.
جنگ دوازدهروزه اسرائیل علیه ایران در ژوئن ۲۰۲۵، که با حمایت آمریکا انجام شد، پیامدهای عمیقی برای غرب آسیا و فراتر از آن داشته و محدودیتهای اتحاد ضدغربی ایران، روسیه و چین را آشکار کرده است. این درگیری که با هدف متوقفکردن برنامه هستهای ایران طراحی شده بود، خسارات سنگینی به تأسیسات هستهای، رهبری نظامی، و موقعیت منطقهای ایران وارد کرد. اسرائیل با حملات دقیق خود بازدارندگی منطقهایاش را که در جریان جنگ غزه تضعیف شده بود، بازسازی کرد و آمریکا با نشاندادن تعهد به جلوگیری از هستهایشدن ایران، جایگاه خود را تقویت کرد. این تحولات چشمانداز گسترش پیمان ابراهیم را بهبود بخشیده و کشورهای منطقه را به بازنگری در روابط خود با اسرائیل ترغیب کرده است.
با این حال، آنچه در این جنگ رخ نداد، به همان اندازه مهم است. برخلاف پیشبینیهای بدبینانه، نه روسیه و نه چین، برای دفاع از ایران وارد درگیری نشدند و از تبدیل آن به یک جنگ گستردهتر جلوگیری کردند. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، و وزارت خارجه این کشور حملات اسرائیل را محکوم کردند و وانگ یی، وزیر خارجه چین، از «حاکمیت» ایران دفاع کرد و حملات را «غیرقانونی» خواند، اما هیچیک اقدام عملی انجام ندادند. روسیه فناوریهای دفاعی کلیدی، مانند سامانههای دفاع هوایی، به ایران ارائه نکرد و چین نیز قابلیتهای جنگ الکترونیک خود را برای حفاظت از تهران بهکار نگرفت؛ آن هم با وجود پیمان راهبردی چهارصد میلیارد دلاری ۲۵ سالهای که در سال ۲۰۲۱ بین ایران و چین امضا شده بود.
این انفعال نشاندهنده محدودیتهای اتحاد سهجانبه ایران، روسیه، و چین است که تا پیش از این بهنظر قدرتمند میآمد. این سه کشور در سالهای اخیر همکاریهای گستردهای داشتهاند. برای مثال، ایران فناوری پهپادی و تجهیزات نظامی را برای روسیه در جنگ اوکراین تأمین کرده است و چین با حمایت از صنایع دفاعی روسیه، به «عامل تعیینکننده» در تهاجم مسکو به اوکراین تبدیل شده است. هر سه کشور در سازمان همکاری شانگهای، که برای شکلدهی به امور امنیتی اوراسیا طراحی شده است، هماهنگی داشتهاند و در جنگ اطلاعاتی، روایتهای یکدیگر را درباره موضوعاتی مانند کووید-۱۹ و امپریالیسم غرب تقویت کردهاند. رزمایشهای سهجانبه دریایی در خلیج عمان در اوایل ۲۰۲۵ نیز نشاندهنده تقویت پیوندهای نظامی آنها بود. این همکاریها نگرانیهایی را درباره شکلگیری یک محور اقتدارگرای ضدغربی برای تغییر نظم جهانی ایجاد کرده بود.
با این حال، جنگ اخیر داستان متفاوتی را روایت میکند. آنا بورشچفسکایا از مؤسسه واشنگتن معتقد است که روسیه از منحرف شدن توجه بینالمللی سود میبرد، زیرا این امر به مسکو آزادی عمل بیشتری در اوکراین میدهد. به همین ترتیب، چین، که اهداف فزایندهای در قبال تایوان دارد، از این انحراف بهرهمند میشود. زینب ریبوا از مؤسسه هادسون نیز استدلال میکند که ایران تضعیفشده، با رهبری نظامی از هم پاشیده و جایگاه منطقهای متزلزل، شریک راهبردی کمارزشی برای مسکو و پکن است. در نتیجه، هر دو کشور از ورود به درگیری که اساساً جنگ ایران بود، خودداری کردند.
برمن نتیجه میگیرد که این جنگ محدودیتهای محور اقتدارگرایان را آشکار کرده و فرصتی برای آمریکا و متحدانش فراهم آورده تا از این شکافها بهرهبرداری کنند. عدم حمایت عملی روسیه و چین از ایران نشان میدهد که این اتحاد، هرچند در ظاهر منسجم، در لحظات بحرانی فاقد تعهد عمیق است. این وضعیت به آمریکا و شرکایش امکان میدهد تا با تقویت دیپلماسی، فشار بر این محور، و گسترش توافقهایی مانند ابراهیم، نفوذ خود را در منطقه افزایش دهند. جنگ دوازدهروزه نهتنها توازن قدرت در غرب آسیا را بهنفع اسرائیل و آمریکا تغییر داد، بلکه شکنندگی اتحاد ضدغربی را برجسته کرد و این امر، فرصتی راهبردی برای غرب است تا نظم منطقهای و جهانی را به نفع خود شکل دهد./ منبع