خطرناکترین رقابت جهان حالا بُعدی راهبردی پیدا کرده است
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «خطرناکترین رقابت جهان حالا بُعدی راهبردی پیدا کرده است» که به قلم لادیسلاو زمانک (Ladislav Zemánek) در راشاتودی (RT) منتشر شده است، به بررسی بهبود تدریجی روابط چین و هند پس از سفر سابرامانیام جایشانکار، وزیر امور خارجه هند، به چین در جولای ۲۰۲۵ میپردازد. نویسنده استدلال میکند که این تعاملات نشاندهنده تلاش برای عادیسازی روابط بین دو قدرت آسیایی است که با وجود رقابت راهبردی، بهدلیل وابستگی اقتصادی و فشارهای خارجی از سوی آمریکا، بهسمت همکاری حرکت میکنند. در ادامه بهره سخن این مقاله را میخوانید.
سفر سابرامانیام جایشانکار، وزیر امور خارجه هند، به چین در جولای ۲۰۲۵ بهعنوان اولین سفر در نزدیک به ۶ سال، میپردازد. سفری که نشانهای از بازتنظیم محتاطانه اما مهم روابط چین و هند است. جایشانکار با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، وانگ یی، وزیر امور خارجه و هان ژنگ، معاون رئیسجمهور، دیدار کرد. این دیدار، در هفتادوپنجمین سالگرد روابط دیپلماتیک دو کشور، گامی بهسوی عادیسازی و تقویت تعاملات سطح بالا بود؛ هر چند پیشرفت چشمگیری حاصل نشد. این تلاشها ترکیبی از نزدیکی تدریجی و رقابت راهبردی پایدار را نشان میدهد. جایشانکار، نماینده جناح میانهرو و عملگرای سیاست خارجی هند، از همکاری با چین و مشارکت در نهادهایی مانند سازمان همکاری شانگهای و بریکس حمایت میکند.
روابط چین و هند فراتر از مسائل دوجانبه، برای نظم منطقهای و جهانی اهمیت دارد. این دو کشور پرجمعیتترین و سریعترین اقتصادهای در حال رشد جهان و بازیگران کلیدی جنوب جهانی هستند. بهتازگی، گفتوگوهای سیاسی و تعاملات سطح بالا از سر گرفته شده و ثبات مرزی از طریق اقدامات جدید بهبود یافته است. تبادلات در بخشهای مختلف و ابتکارات اتصال منطقهای افزایش یافته و هماهنگی در سکوهای چندجانبه مانند سازمان همکاری شانگهای و سازمان ملل قویتر شده است. دیدار اکتبر ۲۰۲۴ بین شی جینپینگ و نارندرا مودی، نخستوزیر هند، در کازان نقطه عطفی بود که نشاندهنده اراده سیاسی برای تعمیق روابط، حتی با وجود درگیری هند و پاکستان در ماه می است.
از نظر اقتصادی، چین در سال ۲۰۲۴ با تجارت دوجانبه ۱۱۸.۴ میلیارد دلاری، چهار درصد بیشتر از ۲۰۲۳، دوباره شریک تجاری برتر هند شد و از آمریکا پیشی گرفت. این وابستگی متقابل انگیزهای برای گفتوگوی پایدار ایجاد کرده است. چین که کاهش روابط در سالهای اخیر را غیرعادی میداند، هند را بهعنوان تمدنی شرقی و شریک توسعه میبیند و روابط را به «تانگوی اژدها و فیل» تشبیه میکند. هر دو کشور از جهانی چندقطبی، چندجانبهگرایی و جهانیسازی اقتصادی حمایت میکنند و دیدگاههای شی («جامعهای با آینده مشترک برای بشریت») و مودی («جهان یک خانواده است») همراستا هستند.
جایشانکار در پکن بر استقلال راهبردی هند تأکید کرد و روابط با چین را بهعنوان شراکت توسعهای، نه رقابت، توصیف نمود؛ برخلاف روایتهای غربی که این روابط را تهدیدآمیز میدانند. فشارهای آمریکا، از جمله تهدید تحریمهای ثانویه علیه کشورهای بریکس به دلیل روابط با روسیه، چین و هند را به هم نزدیکتر کرده است. با این حال، چالشهای مهمی مانند مناقشه مرزی حلنشده است؛ بهویژه پس از درگیری مرگبار دره گالوان در سال ۲۰۲۰. بازدید راجنات سینگ، وزیر دفاع هند، از چین در ژوئن ۲۰۲۵ نشاندهنده تمایل به حل دائمی این مسئله است.
تنشهای تجاری نیز ادامه دارد. محدودیتهای چین بر صادرات آهنرباهای خاکی کمیاب و محدودیتهای هند بر سرمایهگذاری چینی به دلایل امنیتی، موانعی ایجاد کردهاند. رقابت ژئوپلیتیکی در جنوب آسیا و اقیانوس هند، بهویژه مخالفت هند با کریدور اقتصادی چین-پاکستان (CPEC) و پروژههای زیرساختی مانند سد یارلونگ زانگبو، روابط را پیچیده میکند. برای غلبه بر این موانع، ایجاد سازوکار اعتماد مرزی، احیای گفتوگوهای راهبردی، و همکاری نظامی، مانند ازسرگیری رزمایشهای نظامی متوقفشده از سال ۲۰۱۹، ضروری است. پیشنهاد کریدور اقتصادی چین-نپال-هند (CNIEC) و همکاری در حوزه رودخانههای مرزی نیز میتواند منافع مشترک را تقویت کند. در جهانی پر از عدم قطعیت، نزدیکی محتاطانه چین و هند از طریق احترام متقابل و تعامل عملگرایانه میتواند به ثبات منطقهای کمک کند./ منبع
