طرح مشترک آمریکا و اسرائیل برای تجزیه غرب سوریه

سناتور جیمز ریش، رئیس کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، در ماه فوریه در جلسه‌ای در کنگره سخنانی درباره ضرورت تمرکز بر غرب سوریه ایراد کرد. او تأکید داشت که بدون کنترل این منطقه، امکان مدیریت کل کشور وجود ندارد. این دیدگاه با اظهارات مایکل سینگ از مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک همراه شد که بر ضرورت تمرکز بر غرب سوریه و تسهیل روند همگرایی گروه‌های داخلی تأکید کرد. این سخنان آغازگر طرحی شد که اکنون به‌عنوان پروژه «غرب سوریه» شناخته می‌شود؛ طرحی چندلایه با محوریت اسرائیل که هدف آن ایجاد تغییرات ساختاری در سوریه و لبنان است.

بر اساس این طرح، لبنان نیز درگیر می‌شود. بخشی از برنامه به تضعیف و خلع سلاح حزب‌الله اختصاص دارد و در کنار آن، گروه‌های مسلح سوری از لبنان به نوار ساحلی سوریه منتقل می‌شوند. اسرائیل به‌عنوان طراح اصلی، این پروژه را از طریق دو هماهنگ‌کننده نظامی هدایت می‌کند. در ظاهر، مأموریت «حفاظت از اقلیت‌ها» معرفی می‌شود، اما در عمل، حملات به کلیساها و اماکن مذهبی طراحی شده تا بهانه مداخله خارجی فراهم شود. نمونه‌ای از آن در طرطوس رخ داد؛ جایی که نیروهای امنیتی از دستگیری یک هسته مرتبط با حمله به کلیسای مار الیاس خبر دادند. هرچند این خبر به‌عنوان اقدامی امنیتی اعلام شد، بسیاری آن را اقدامی هدفمند برای برانگیختن نگرانی‌های مسیحیان دانستند.

در همین فضا، بیانیه‌ای مشکوک درباره تشکیل «شورای نظامی مسیحیان» منتشر شد که مدعی سازماندهی مبارزان مناطق مختلف برای دفاع از جامعه مسیحی بود. اگرچه این بیانیه بر حفظ سوریه یکپارچه تأکید داشت، اصالت آن به‌طور مستقل تأیید نشد و گمان می‌رود ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به دخالت خارجی باشد.

در سطح بین‌المللی، شرکت لابی‌گری «تایگر هیل پارتنرز» در واشنگتن به نمایندگی از نهادی موسوم به «بنیاد توسعه غرب سوریه» قرارداد بست تا از حقوق اقلیت‌ها در سیاست آمریکا نسبت به سوریه دفاع کند. این قرارداد یک‌ساله به ارزش یک میلیون دلار تنظیم شد. در همین بازه زمانی، گروهی به نام «مردان نور-گردان‌های جواد» ظاهر شد که مواضعی عجیب علیه رهبران قطر و ترکیه گرفت و هم‌زمان از مصر، برخی شخصیت‌های علوی، دروزی و مسیحی و حتی روزنامه‌نگار اسرائیلی ادی کوهن تشکر کرد.

هم‌زمان، نشست‌هایی محرمانه در تل‌آویو میان مقامات اسرائیلی و برخی شخصیت‌های علوی و دروزی تبعیدی سوری برگزار شد. اندکی بعد، ادی کوهن از تشکیل یک ائتلاف علوی–دروزی در آمریکا خبر داد. گزارش‌ها و یک فایل صوتی فاش‌شده حاکی از هماهنگی شبکه‌های سکولار تبعیدی سوری با واسطه‌های اسرائیلی بود که حتی از مشارکت در سهام تایگر هیل و طرح استقرار مخفیانه ۲۵۰۰ جنگجوی خارجی در مناطق حمص و ساحل سخن می‌گفت.

با وجود پیشرفت‌های این پروژه، برخی بازیگران داخلی و خارجی اقدامات متقابل از جمله خنثی‌سازی حمله به کلیسای صفیتا و جلوگیری از انفجار بزرگ در دمشق انجام داده‌اند. با این حال، منابع امنیتی منطقه‌ای هشدار داده‌اند که اسرائیل قصد دارد با بهره‌گیری از تنوع قومی و مذهبی سوریه، نقشه‌ای برای تجزیه کشور ترسیم کند و دو کریدور راهبردی ایجاد نماید: یکی شرقی از سویدا تا حسکه و دیگری غربی از سواحل سوریه تا عفرین. این کریدورها نفوذ چندجانبه اسرائیل را تضمین کرده و حلقه‌ای برای مهار محور ترکیه خواهند بود.

در نهایت، پروژه «غرب سوریه» به‌عنوان طرحی برای برهم‌زدن انسجام ارضی سوریه معرفی می‌شود که با شعار حمایت از اقلیت‌ها و از طریق شبه‌نظامیان و جبهه‌های سیاسی مورد حمایت خارجی پیش می‌رود. این روند نه یک تهدید احتمالی، بلکه واقعیتی در حال شکل‌گیری است که تأثیراتش بر دمشق، بیروت و کل منطقه آشکار خواهد شد./ منبع