چالش‌های داخلی ایران پس از جنگ و تحولات اعتراضات

ایران پس از جنگ با اسرائیل همچنان با چالش‌های داخلی قابل توجهی مواجه است، از جمله بحران اقتصادی عمیق، مشکلات محیط‌زیستی، کمبود آب و برق و فاصله فزاینده میان نظام و مردم به‌ویژه نسل جوان. حدود سه ماه پس از پایان جنگ دوازده‌روزه، شواهد نشان می‌دهد که این درگیری بنیان‌های نظام ایران را تضعیف نکرده است. در واقع، حملات اسرائیل تا حدی اثر معکوس داشته و حتی میان منتقدان و مخالفان نظام انتقاد شدید از اسرائیل ایجاد کرده است که نوعی اثر همبستگی ملی حول پرچم ایران به‌وجود آورده است. مخالفان نظام فرصت چندانی برای پیشبرد تغییرات سیاسی نیافتند و امکان اعتراض گسترده مردم در زمان حملات اسرائیل محدود بود. اعتراضات پراکنده‌ای که پیش از جنگ عمدتاً بر مسائل اقتصادی مانند اعتراض رانندگان کامیون تمرکز داشت، تقریباً ناپدید شدند و نظام تلاش کرد با بهره‌گیری از این شرایط، مردم را حول نمادهای ملی‌گرایی و انسجام سرزمینی بسیج کند.

با این حال، ابراز همبستگی ملی مردم در طول جنگ دیدگاه‌های بنیادی خصمانه آنان نسبت به نظام را تغییر نداد و بحران مشروعیت نظام همچنان عمیق‌تر می‌شود. جنگ بار دیگر نشان داد که مقامات قادر به ارائه راه‌حل برای مشکلات مردم نیستند. مخالفان تاکنون نتوانسته‌اند جمعیت قابل توجهی از معترضان را به خیابان‌ها بکشانند و بیشتر اعتراض‌ها محدود و محلی باقی مانده است. هیچ اپوزیسیون سازمان‌یافته و رهبری‌شده‌ای شکل نگرفته و ائتلاف اجتماعی سراسری برای پیشبرد تغییرات سیاسی ایجاد نشده است که پیش‌نیاز اساسی برای تحولات سیاسی محسوب می‌شود. با این حال، در سال‌های اخیر، موج‌های اعتراض مردمی شدت بیشتری یافته و از نظر اندازه، فراوانی و خشونت نسبت به گذشته برجسته‌تر شده‌اند و با شعارهایی که موجودیت نظام را به چالش می‌کشند، نمایان شده‌اند. حتی اگر در آینده نزدیک قیام مردمی فوری به‌نظر نرسد، بدون تغییرات سیاسی معنادار، ایران به‌طور احتمالاً با مشکلات داخلی بزرگ و رو به وخامت مواجه خواهد بود. نقشه تعاملی ارائه‌شده توسط مرکز تحلیل داده‌های مؤسسه مطالعات امنیت ملی روندهای اصلی اعتراض‌ها و هم‌زمان حمایت از نظام در ایران به‌ویژه در نیمه اول سال ۲۰۲۵ را نمایش می‌دهد و هدف آن فراهم‌کردن مبنایی برای پایش مداوم انواع مختلف اعتراض‌ها و ویژگی‌های آن‌ها است، که ممکن است با گذر زمان بر ثبات نظام تأثیر بگذارد. این نقشه و تحلیل‌ها کمک می‌کنند تا تغییرات اجتماعی و سیاسی در ایران در چارچوبی سیستماتیک و دقیق رصد شوند و به تصمیم‌گیرندگان و تحلیل‌گران تصویری روشن از وضعیت داخلی کشور ارائه دهند. در مجموع، یادداشت نشان می‌دهد که فشارهای داخلی، محدودیت‌های اقتصادی و بحران مشروعیت نظام ایران همچنان ادامه دارد و جامعه ایرانی بدون ایجاد ائتلاف و سازماندهی گسترده قادر به پیشبرد تغییرات سیاسی فوری نیست، هرچند اعتراضات مردمی در سطح محلی و موضوعی استمرار دارد و امکان بروز بحران‌های اجتماعی آینده را پنهان نمی‌کند./ منبع