ایران خواهان ازسرگیری گفت‌وگو با ترامپ است

با وجود مواضع رسمی، ایران آشکارا در پی ازسرگیری مذاکرات با آمریکا درباره برنامه هسته‌ای خود است. ماه گذشته، در حالی که ایران و آمریکا سرگرم گفت‌وگوهایی در این زمینه بودند، اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران حمله کرد و آمریکا نیز به فاصله کوتاهی به این حملات پیوست. اکنون که درگیری‌ها به‌طور موقت متوقف شده، امکان بازگشت به مذاکرات قوت گرفته است.

گمان می‌رود دور جدید مذاکرات میان ایران و آمریکا، با هدایت عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا در امور غرب‌آسیا، در اسلو برگزار شود. پیش از حملات اخیر، قرار بود دور ششم گفت‌وگوها در مسقط برگزار گردد و اجماع جهانی بر این بود که دونالد ترامپ به ‌دنبال راه‌حل دیپلماتیک برای حل مسئله هسته‌ای ایران است. اما پس از حملات، بسیاری از ایرانیان نسبت به بازگشت به مذاکرات مرددند و خواهان تضمینی برای جلوگیری از حملات نظامی همزمان با گفت‌وگوها هستند.

ایران بلافاصله پس از حملات از مذاکرات خارج شد و عباس عراقچی و دیگر مقام‌های ایرانی احتمال بازگشت به دیپلماسی را رد کردند. اما در عین حال، برای پرهیز از جنگی دیگر، تهران به ‌دنبال راهی برای بازگشت به میز مذاکره است. در همین حال، ترامپ با اعمال تحریم‌های جدید نفتی، نشان داد که همچنان آماده اعمال فشار بیش‌تر است.

میان دو طرف جنگ روایت به ‌راه افتاده که کدام یک خواهان مذاکرات است. دونالد ترامپ، پس از صرف شام با بنیامین نتانیاهو در کاخ سفید، مدعی شد که ایران به‌دنبال گفت‌وگوست و «می‌خواهد راه‌حلی پیدا کند». اما اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، این ادعا را رد کرد و گفت که هیچ درخواستی برای مذاکره به آمریکا داده نشده است. هم‌زمان، خبرگزاری مهر به نقل از «منابع مطلع» گزارش داد که این آمریکا بوده که خواستار بازگشت به مذاکرات شده و ایران در حال بررسی پاسخ خود است.

تهران از آن می‌هراسد که تأیید روایت ترامپ مبنی بر ضعف ایران پس از جنگ، به وجهه‌اش لطمه بزند. اما نشانه‌ها حاکی از تمایل ایران به بازگشت به تعامل است. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در مصاحبه‌ای با تاکر کارلسن، روزنامه‌نگار محبوب ترامپ، تأکید کرد که تهران با ازسرگیری روند دیپلماتیک «هیچ مشکلی» ندارد. او همچنین با متهم‌کردن نتانیاهو به کشاندن آمریکا به جنگ، کوشید میان ترامپ و نخست‌وزیر اسرائیل شکاف بیندازد. این موضع، با انتقاد تندروهای داخلی [در ایران] مواجه شد، اما گروهی از مردم و نخبگان از او حمایت کردند.

عباس عراقچی نیز در مقاله‌ای در فایننشال‌تایمز، اسرائیل را به «خرابکاری» در روند مذاکرات متهم کرد و در حالی که به نیت آمریکا تردید داشت، از آمادگی برای ادامه گفت‌وگوها خبر داد. او در این مقاله با نکوهش دولت پیشین آمریکا و تمجید از تعاملاتش با استیو ویتکاف تلاش کرد با موضوعات محبوب ترامپ هم‌نوایی نشان دهد و نظر او را جلب کند.

از سوی دیگر، ترامپ بار دیگر وعده برداشتن تحریم‌ها را مطرح کرده و در یک سخنرانی گفت که «دوست دارد در زمان مناسب تحریم‌ها را لغو کند». او همچنین در شبکه تروث سوشال نوشت که در حال بررسی لغو برخی تحریم‌ها بوده، اما به ‌دنبال سخنان آیت‌الله خامنه‌ای درباره «پیروزی» در جنگ با اسرائیل، تصمیمش را تغییر داده است. ایران نیز با مشاهده اقدام سریع ترامپ در لغو تحریم‌های سوریه، احتمال جدی‌بودن او را در نظر می‌گیرد.

ران درمر، وزیر امور راهبردی اسرائیل، هفته گذشته در واشنگتن بود تا حمایت آمریکا از حملات دوباره به ایران را جلب کند. در همین حال، ایران همکاری خود با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را متوقف کرده و با خروج بازرسان، وارد مرحله‌ای از «ابهام هسته‌ای» شده که می‌تواند به درگیری جدیدی با آمریکا و اسرائیل منجر شود. عباس عراقچی درخواست بازدید رافائل گروسی، مدیرکل آژانس انرژی اتمی از سایت‌های بمباران‌شده را «بی‌معنا و احتمالاً مغرضانه» توصیف کرده است.

هرچند ایران و آمریکا هر دو انگیزه‌هایی جدی برای موفقیت دیپلماسی دارند، اما دستیابی به توافقی که برای دو طرف و نیز اسرائیل قابل‌ قبول باشد، هنوز نامعلوم است. از دید ایران، مذاکرات با آمریکا به آستانه توافق تاریخی رسیده بود تا آنکه اسرائیل آن را برهم زد. اما از منظر اسرائیل، موانع اساسی در مذاکرات وجود داشت که اقدام نظامی را توجیه می‌کرد، به‌ویژه اصرار ایران بر ادامه غنی‌سازی در خاک خود که آمریکا همواره آن را خط قرمز دانسته است.

با این همه، دیپلمات‌های ایرانی در گفت‌وگوهای احتمالی آینده خواهند کوشید با ارائه مشوق‌هایی، توافقی را با ترامپ ممکن کنند. آنان نیز همچون دیگران در جهان، در پی درک شیوه تفکر رئیس‌جمهور آمریکا و یافتن راهی برای پاسخ متناسب به آن هستند./ منبع