ارزیابی همکاری دفاعی ایران و چین پس از جنگ دوازده‌روزه

پس از جنگ دوازده‌روزه بین ایران و اسرائیل، آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران، با انتشار پستی به زبان چینی در حساب ایکس خود، ایران و چین را تمدن‌های باستانی شرق و غرب آسیا خواند که می‌توانند چشم‌انداز منطقه‌ای و جهانی را تغییر دهند. این پیام نشانه‌ای از تمایل ایران به تقویت روابط دوجانبه با چین است. گزارش‌های اخیر، براساس ارزیابی‌های اطلاعاتی غرب، حاکی از مذاکرات ایران برای دریافت تجهیزات جنگی از چین، شامل موشک‌های بالستیک، هواپیماهای جنگنده پیشرفته و سامانه‌های پدافند هوایی راهبردی است. چین که بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ بیش از 60 درصد صادرات تسلیحاتی خود را به پاکستان اختصاص داده و کمتر از 6 درصد بازار جهانی تسلیحات را در اختیار دارد، به‌دنبال گسترش صادرات دفاعی خود است. کاهش فروش تسلیحات روسیه به‌دلیل جنگ اوکراین، فرصتی برای چین فراهم کرده تا جای خالی مسکو را در بازار تسلیحات غرب آسیا پر کند. ایران چین را به‌عنوان جایگزینی برای کاهش اثرات تحریم‌های ایالات متحده می‌بیند و چین نیز ایران را منبع کلیدی انرژی می‌داند. در سال ۲۰۱۵، چین به ایران دسترسی به تجهیزات موقعیت‌یابی ماهواره‌ای بیدو را داد و در سال ۲۰۲۱، توافق همکاری راهبردی 25ساله به ارزش چهارصد میلیارد دلار امضا شد. با این حال، احتمال بازگشت تحریم‌ها بر اثر مکانیزم ماشه ممکن است چین را از گسترش همکاری نظامی با ایران بازدارد.

ایران به‌دنبال خرید هواپیمای جنگی جی-10سی است که رادار پیشرفته و موشک‌های دوربرد دارد و در درگیری هند و پاکستان در می ۲۰۲۵ عملکرد موفقی داشته است. این هواپیما اگرچه با اف-۳۵ اسرائیل قابل مقایسه نیست، می‌تواند توان هوایی ایران را تقویت کند. ایران همچنین به سامانه‌های موشکی اچ‌کیو-۹ و اچ‌کیو-۱۶ چین و رادارهای ضدشناساگریزی مانند وای‌ال‌سی-۸بی علاقه‌مند است که می‌توانند پدافند هوایی ایران را بهبود بخشند. موشک ضدکشتی وای‌جی-۱۲ نیز می‌تواند توان دریایی ایران و نیروهای متحدش مانند حزب‌الله و حوثی‌ها را تقویت کند. چین پیش‌تر در فوریه ۲۰۲۵ یک‌هزار تن ماده سوخت موشک سدیم پرکلرات به ایران فروخته که برای ساخت دویست تا سیصد موشک حاج قاسم و خیبرشکن کافی است. شرکت چینی چانگ گوانگ نیز با ارائه اطلاعات ماهواره‌ای به حوثی‌ها، به عملیات آن‌ها علیه کشتی‌های تجاری و نیروی دریایی آمریکا کمک کرده است. این همکاری در ازای معافیت کشتی‌های چینی از حملات حوثی‌ها و ارائه داده‌های عملیاتی به ارتش چین انجام شده است.

چین در غرب آسیا تلاش دارد تعادل را حفظ کند، اما افزایش همکاری با ایران می‌تواند روابطش با اسرائیل و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس را تیره کند. ایران با وجود شکست‌هایی در جنگ، توانسته نفوذ خود را حفظ کند و به تأمین‌کننده اصلی پهپاد و موشک برای روسیه و کره شمالی تبدیل شود. ناتو این همکاری‌ها را تهدیدی به‌هم‌پیوسته می‌داند و ایالات متحده باید روابط چین و ایران را به‌دقت رصد کند تا از تقویت توان نظامی ایران جلوگیری شود./ منبع