دیگر هیچ دلیلی برای حضور آمریکا در غرب‌آسیا باقی نمانده است

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، بدون دستیابی به توافق آتش‌بس از واشنگتن بازگشت؛ اتفاقی که نشانه‌ای از شکست‌های مکرر دیپلماتیک ایالات متحده در منطقه است. آمریکا بیش از اندازه درگیر مسائل غرب آسیا شده و همواره امیدوار به نتیجه‌ای مثبت بوده، درحالی‌که منافع حیاتی‌اش در منطقه به‌شدت کاهش یافته‌اند.

در دهه ۱۹۸۰، آمریکا تنها دو پایگاه دائمی در غرب آسیا داشت و عمدتاً از دور و از طریق ناوهای دریایی، حضور خود را اعمال می‌کرد. با حمله عراق به کویت در سال ۱۹۹۰ و نگرانی از سلطه یک قدرت منطقه‌ای بر منابع نفتی، آمریکا وارد صحنه شد و نیروهایش را به‌صورت دائمی در منطقه مستقر کرد. در دهه ۹۰، حدود ۲۵ هزار نیروی نظامی آمریکایی در کشورهای حوزه خلیج فارس حضور داشتند.

پس از حملات ۱۱ سپتامبر، جنگ‌های عراق و افغانستان، و ظهور داعش در سال ۲۰۱۴، ایالات متحده مجدداً سطح حضور نظامی‌اش را افزایش داد و پایگاه‌هایی در عراق، سوریه، اردن و دیگر کشورها تأسیس کرد. تعداد نیروهای آمریکایی در اوج خود به بیش از دویست هزار نفر رسید.

اما اکنون، بسیاری از دلایل اصلی حضور آمریکا دیگر وجود ندارند. آمریکا از سال ۲۰۱۹ صادرکننده خالص نفت است و دیگر وابستگی انرژی به غرب آسیا ندارد. عراق به یک شریک راهبردی تبدیل شده و ایران با مشکلات اقتصادی، کاهش نفوذ منطقه‌ای و زیرساخت دفاعی آسیب‌دیده، ضعیف‌تر از هر زمان دیگری است. حتی در صورت دست‌یابی به سلاح هسته‌ای، ایران توان اعمال هژمونی منطقه‌ای را نخواهد داشت.

حمله اخیر ایالات متحده به تأسیسات هسته‌ای ایران، بدون اتکا به پایگاه‌های منطقه‌ای، از طریق پرواز بمب‌افکن‌هایی از ایالت میسوری انجام شد. این موضوع نشان می‌دهد که تهدیدهای منطقه‌ای را می‌توان بدون حضور نظامی گسترده مدیریت کرد.

در مورد تهدید تروریسم نیز، این خطر تا حد زیادی مهار شده است. داعش در سال ۲۰۱۹ شکست خورد و القاعده عملا به گروه‌های محلی با ظرفیت کم برای حمله به ایالات متحده تبدیل شده‌ است. به‌علاوه، کشورهای منطقه اکنون آمادگی بیشتری برای مدیریت تهدیدهای امنیتی داخلی دارند.

دلایل دیگری مانند حفاظت از اسرائیل، مقابله با نفوذ چین یا حفظ نوعی «بیمه‌نامه» در منطقه نیز، توجیه‌پذیر نیستند. اسرائیل با وجود رویدادهای ۷ اکتبر ۲۰۲۳، امروز از هر زمان دیگری امن‌تر است، چرا که دشمنان اصلی‌اش مانند حماس، حزب‌الله و ایران ضعیف شده‌اند. درمورد چین، شواهدی وجود ندارد که نشان دهد این کشور قصد یا ظرفیت ایفای نقش رهبری در غرب آسیا را دارد. باقی ماندن نیروهای آمریکایی تنها آن‌ها را به اهداف بالقوه تبدیل می‌کند -در دو سال گذشته، صدها حمله علیه نیروهای آمریکایی در منطقه انجام شده است.

خروج نیروهای آمریکایی از سوریه، به یکپارچگی بیشتر دولت پس از اسد کمک کرد. همچنین خودداری آمریکا از تلافی‌جویی علیه حمله ایران به تأسیسات نفتی عربستان در سال ۲۰۱۹، در کاهش تنش میان ریاض و تهران نقش داشت.

کنارکشیدن ایالات متحده از صحنه ممکن است به پایداری بیشتر منطقه منجر شود -حتی شاید به صلحی پایدار در غزه کمک کند. آغاز سریع روند خروج نیروهای آمریکایی از منطقه باید زودتر در دستورکار قرار گیرد می‌شود و هرچه زودتر محقق شود، بهتر./ منبع