چین و برنامه تسلط بر تولید جهانی

چین بیش از ۳۰ درصد تولید جهانی را در اختیار دارد و این سهم از مجموع آمریکا، آلمان، ژاپن و کره جنوبی بیشتر است. کالاهای چینی به‌طور قابل‌‌توجهی ارزان هستند و به دلیل کارآمدی شرکت‌ها و رقابت شدید داخلی، قیمت‌ها همچنان در حال کاهش‌اند. پس از نزدیک به سه سال کاهش مداوم قیمت کارخانه‌ای، بسیاری از شرکت‌ها متضرر شده و به‌دنبال فروش در بازارهای خارجی با حاشیه سود بالاتر هستند. رشد صادرات چین از نظر ارزش چشمگیر است و از نظر حجم بسیار بالاست؛ پیش از همه‌گیری بیماری کرونا، یک‌سوم کانتینرهای صادراتی جهانی شامل کالاهای چینی بود و امروز این سهم بیش از ۳۶ درصد شده، در حالی که سهم چین از تولید ناخالص داخلی جهان حدود یک‌پنجم است. با وجود کاهش صادرات به آمریکا به دلیل تعرفه‌های متغیر، مازاد تجاری چین امسال به یک تریلیون دلار می‌رسد و صادرات به آفریقا، آسیا، اروپا و آمریکای لاتین رکورد می‌زند. در عین حال، بازارهای مهم داخلی محدود شده‌اند و قوانین جدید واردات تراشه‌ها، تجهیزات پزشکی و دیگر محصولات را محدود می‌کنند تا امنیت ملی و سیاست اقتصادی بر رشد کوتاه‌مدت ارجحیت داشته باشد.

چین با تعداد زیادی کارخانه زیان‌ده مواجه است و دولت محلی موظف شده از حمایت از شرکت‌های ناکارآمد خودداری کند. طرح‌هایی برای تقویت تقاضای داخلی اجرا شده و مصرف افزایش یافته است، اما تولید صنعتی سریع‌تر رشد کرده و صادرات کسری تولید را جبران می‌کند. رهبران کشور همچنان تولید را منبع قدرت اقتصادی و ژئوپلیتیکی می‌دانند و باور دارند سهم چین از تولید جهانی مناسب است و ممکن است افزایش یابد. پیش‌نویس برنامه پنج‌ساله ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ نشان می‌دهد تمرکز بر تبدیل شدن به قدرت علمی و فناوری و نوآوری‌های «مخرب» برای مقابله با محدودیت‌ها و سرکوب غرب به رهبری آمریکا خواهد بود. مذاکره‌کنندگان خارجی در سفر به پکن با هم‌زمانی ابراز همدردی و تهدید برای تداوم جریان کالاهای چینی مواجه می‌شوند و از توقف صادرات قطعات پهپاد به روسیه برای استفاده در جنگ اوکراین خودداری می‌شود. رهبران چین از اقدامات خود اطمینان دارند و این سیاست‌ها را در مبارزه با ترامپ موفق می‌دانند، حتی اگر کل جنگ تجاری را برنده نشده باشند.

آمریکا و چین هر دو در جنگ تجاری خود اعتماد به نفس بالایی دارند و چین از وضعیت فعلی رضایت دارد. مذاکرات آمریکا به جای اصلاح ساختار اقتصادی چین، بر صادرات کالاهایی مانند سویا و هواپیماهای بوئینگ و ایجاد نسخه آمریکایی اپلیکیشن‌های چینی تمرکز دارد. محدودیت صادرات مواد معدنی کمیاب و آهنرباهای دائم چین موفقیت‌آمیز بوده و تولیدکنندگان جهانی را به وحشت انداخته است، هرچند این اقدام می‌تواند کشورهای دیگر را به دنبال منابع متنوع سوق دهد. چین از نفوذ خود بر آمریکا اطمینان دارد و این اعتماد به‌طور قابل ‌توجهی برای شرکای تجاری قابل تحمل نیست، اما حکمرانان کشور به برنامه خود برای تسلط بر تولید جهانی پایبندند و تغییر نمی‌دهند.

اقتصاددانان اصلاح‌طلب چین نگرانی‌های خارجی را درباره پایداری تولید صنعتی دارند، اما رهبران حزب دیدگاه خود را تأیید شده می‌دانند و سیاست‌های صنعتی ترامپ را به‌عنوان تأیید رویکرد خود می‌دانند. بی‌اعتمادی به آمریکا پس از تلاش‌های ترامپ برای محدود کردن دسترسی چین به فناوری‌های آمریکایی به‌طور کامل شکل گرفته و معتقدند آمریکا اشتباه بزرگی مرتکب شده و چین را بیدار کرده اما مانع توسعه صنایع برتر جهان نشده است. چین با ترکیبی از رقابت داخلی، سیاست صادراتی و تمرکز بر خودکفایی، جایگاه خود در تولید جهانی و نفوذ اقتصادی و ژئوپلیتیکی را تقویت می‌کند./ منبع