برتری سپر موشکی چین بر گنبد طلایی ترامپ

چین با ساخت و استقرار نمونه‌ اولیه سامانه پدافند موشکی جهانی موسوم به «گنبد طلایی» پیش از آن‌که آمریکا طراحی خود را نهایی کند، نشان داده که از رقیب آمریکایی در حوزه دفاع راهبردی پیش افتاده است. به گزارش «ساوت چاینا مورنینگ پست»، ارتش آزادی‌بخش خلق به رهبری لی شودونگ از مؤسسه تحقیقات الکترونیک نانجینگ، سامانه‌ای داده‌محور با قابلیت ردیابی هم‌زمان هزار پرتاب موشک در سراسر جهان ایجاد کرده است. این سامانه با بهره‌گیری از حسگرهای فضایی، هوایی، دریایی و زمینی، داده‌های پراکنده را ادغام و بین کلاهک‌های واقعی و فریب‌دهنده تمایز ایجاد می‌کند و اطلاعات را از طریق پروتکل‌های پیشرفته مانند QUIC (یک پروتکل لایه انتقال است که در سال ۲۰۱۲ توسط جیم روسکایند در گوگل پیاده‌سازی و در سال ۲۰۱۳ منتشر شد. این پروتکل، برای بیش از نیمی از اتصالات گوگل کروم به سرورهای گوگل استفاده می‌شود.) در شبکه‌های نظامی محدود، اما امن منتقل می‌سازد. این شبکه، به گفته پژوهشگران، آگاهی موقعیتی یکپارچه جهانی را برای فرماندهی چین فراهم می‌کند.

در مقابل، سامانه «گنبد طلایی» آمریکا که دونالد ترامپ در ماه می گذشته معرفی کرد، هنوز فاقد ساختار نهایی است و مقام‌های دفاعی آمریکا مشکل اصلی آن را مدیریت جریان داده‌ها می‌دانند. سرعت عمل چین در استقرار نمونه عملیاتی، نشانه تمایل پکن برای گسترش دفاع فضایی و تثبیت برابری فناورانه است، هرچند برخی کارشناسان معتقدند چین در حال تکرار سرمایه‌گذاری پرهزینه و آزمایش‌نشده‌ای است که آمریکا را نیز به چالش کشیده است.

جیکوب مزی از شورای آتلانتیک در گزارشی در ماه آگوست ۲۰۲۴ تأکید دارد که توسعه سامانه پدافند موشکی چین اهداف امنیتی، فناورانه و سیاسی درهم‌تنیده‌ای دارد. به گفته او، این برنامه ضمن تقویت مشروعیت برنامه ضدماهواره‌ای چین، توان حفاظت از فرماندهی، زیرساخت‌های حیاتی و نیروهای هسته‌ای این کشور را در برابر حمله پیش‌دستانه آمریکا افزایش می‌دهد و هم‌زمان بازدارندگی در برابر موشک‌های هند را نیز تقویت می‌کند. همچنین ایجاد شبکه‌های حسگری گسترده، امکان اتخاذ دکترین «پرتاب هنگام هشدار» را برای چین فراهم کرده است که به ثبات راهبردی و دشوارتر شدن برنامه‌ریزی دشمن می‌انجامد.

در تحلیلی دیگر، هسیائو-هوانگ شو از مؤسسه پژوهش‌های دفاعی و امنیت ملی تایوان (INDSR) یادآور می‌شود که چین فناوری «اصابت مستقیم برای انهدام» را به دست آورده و رادارهای دوربردی تا ۴۰۰۰ کیلومتر را مستقر کرده است. با این حال، پوشش دفاعی چین هنوز به مناطق کلیدی مانند پکن، شانگهای، منطقه اقتصادی بوهائی و سد سه‌دره محدود است.

در مقابل، گزارش مجله تایم در ماه آگوست ۲۰۲۵ از معماری چهارلایه گنبد طلایی آمریکا خبر می‌دهد که شامل حسگرها و رهگیرهای فضایی، سامانه‌های زمینی مانند NGI، تاد (THAAD) و ایجیس، و نیز رده‌ای محدودتر شامل موشک‌های پاتریوت و رادارهای پیشرفته است. اما تردیدها درباره کارآمدی آن فراوان است. رامی اسکبا در Scientific American  ( ماه سپتامبر ۲۰۲۵) این طرح را به‌دلیل هزینه سرسام‌آور، ابهام فنی و بی‌ثباتی راهبردی مورد انتقاد قرار می‌دهد. دیوید رایت هشدار می‌دهد که فقدان آزمایش‌های کافی و نظارت مؤثر، میلیاردها دلار را صرف فناوری‌های اثبات‌نشده می‌کند و موفقیت رهگیری موشک‌های قاره‌پیما را ناممکن می‌سازد. اسکبا نیز از قول لورا گرگو یادآور می‌شود که مشکل اصلی اقتصادی است؛ زیرا ساخت موشک‌های تهاجمی به‌مراتب ارزان‌تر از ایجاد سپر دفاعی است. انجمن فیزیک آمریکا در فوریه ۲۰۲۵ برآورد کرده است که انهدام تنها ۱۰ موشک قاره‌پیما نیازمند ۱۶ هزار رهگیر است.

با وجود این، هر دو کشور با چالش مشابهی مواجه‌اند؛ چین و آمریکا هرکدام حدود ۴۰۰ موشک قاره‌پیما دارند و حفظ هزاران ماهواره در مدار پایین زمین هزینه‌ای بیش از یک تریلیون دلار خواهد داشت. افزون بر محدودیت‌های فنی، پیامدهای سیاسی نیز نگران‌کننده است. تونگ ژائو در کتاب خود در سال ۲۰۲۰ می‌گوید برداشت‌های متقابل آمریکا و چین از سامانه‌های پدافند موشکی بر پایه سوءظن متقابل شکل گرفته است. آمریکا مدعی است هدف سامانه‌اش مهار کشورهایی چون کره‌شمالی و ایران است، اما چین آن را تلاشی برای بی‌اثر کردن بازدارندگی هسته‌ای خود می‌بیند؛ در حالی‌که واشنگتن نیز پکن را به بزرگ‌نمایی تهدید برای توجیه نوسازی زرادخانه هسته‌ای‌اش متهم می‌کند. در نهایت، رقابت بر سر گنبدهای طلایی بیش از آن‌که به تقویت امنیت بینجامد، به چرخه‌ای خطرناک از بی‌اعتمادی و تهدید هسته‌ای دامن می‌زند./ منبع