پیامدهای سیاست تجاری اخیر ایالات متحده برای هند و جنوب آسیا

پس از بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید، روابط تجاری آمریکا و هند وارد مرحله‌ای پیچیده و پرتنش شد که می‌تواند تأثیرات عمده‌ای بر روابط دوجانبه و اوضاع ژئوپولیتیک منطقه جنوب آسیا داشته باشد. در حالی که در ابتدای بازگشت ترامپ به قدرت، روابط دو کشور تحت تأثیر تعاملات مثبت پیشین قرار داشت، اختلافات جدید میان واشنگتن و دهلی‌نو در موضوعاتی همچون روسیه، پاکستان و مسائل ژئوپولیتیکی دیگر، سایه بر نگرش مشترک نسبت به چین و همکاری‌های اقتصادی و دفاعی انداخته است. این وضعیت در کنار بهبود روابط واشنگتن با پاکستان و رویکرد ثابت و عملی آن در قبال بنگلادش، موجب شده است که روابط هند و آمریکا وارد فاز دشواری شود.

در تاریخ ۶ آگوست ۲۰۲۵، ترامپ تهدید خود را عملی کرد و تعرفه‌های تجاری بر واردات از هند را دو برابر کرد. این تصمیم پس از ماه‌ها تنش در روابط دوجانبه، به‌ویژه با توجه به ادعای ترامپ مبنی بر نقش آمریکا در میانجی‌گری آتش‌بس بین هند و پاکستان در ماه می، که دهلی‌نو آن را رد کرده بود، اتخاذ شد. در این میان، چالش‌های پیش‌روی روابط تجاری هند و آمریکا، که به‌دلیل اختلافات دیرینه در زمینه‌هایی مانند کشاورزی به نتیجه نرسیده است، اکنون بیشتر از گذشته مورد توجه قرار گرفته‌اند. این تحولات موجب واکنش‌های تند در داخل هند شده است؛ رسانه‌ها افزایش تعرفه‌ها را به‌عنوان حمله به حاکمیت کشور و منافع ملی تلقی کرده و برخی مخالفان سیاسی مانند رهبر کنگره، راهول گاندی، از این موضوع برای حمله به حزب حاکم بهره برده‌اند.

تحلیلگران در هند از مدت‌ها پیش نگران این بودند که بخش‌های دفاعی و راهبردی روابط با آمریکا بر بخش اقتصادی غلبه کند. هدف از توافق تجاری اخیر اصلاح این نقیصه بود، اما اختلافات بر سر مسائل مختلف همچنان مانع پیشرفت آن بوده است. به‌ویژه، اظهارات ترامپ درباره میانجی‌گری آمریکا در بحران هند و پاکستان، این امر را به یک چالش عمده تبدیل کرده است. باوجود فشارهای داخلی و خارجی برای مقابله با تصمیمات ترامپ، مقامات هند همچنان در تلاش برای دستیابی به توافق تجاری با آمریکا هستند و گزارش‌ها از اقدامات پنهانی برخی وزارتخانه‌ها برای بررسی امتیازدهی‌های جدید در مذاکرات حکایت دارد.

این تحولات نشانه‌ای از تغییر اولویت‌های سیاست خارجی آمریکا در دوره دوم ترامپ است. در دوره‌های پیشین، رقابت استراتژیک با چین موجب همکاری‌های گسترده‌تر در زمینه‌های دفاعی و فناوری میان هند و آمریکا شده بود. با این حال، در دولت ترامپ، مسائل مختلفی چون سیاست‌های مهاجرتی، دسترسی به بازارهای تجاری، خرید انرژی از روسیه و تعاملات چندجانبه با چین، به موضوعات مناقشه‌آمیز تبدیل شده‌اند. این تحولات نشان‌دهنده تغییر در جهت‌گیری سیاست‌های آمریکا در قبال هند است که بیشتر بر اساس اولویت‌های داخلی و سیاسی ترامپ تنظیم می‌شود.

در این میان، پاکستان و بنگلادش به‌طور مجزا در مذاکرات تجاری با آمریکا وارد شده‌اند. پاکستان که پیشتر از مذاکرات محتاطانه برخوردار بود، اکنون توانسته است تعرفه‌های خود را کاهش دهد و از حمایت‌های تجاری بیشتری بهره‌مند شود. بنگلادش نیز پس از مواجهه با تعرفه‌های سنگین، با پیشنهادهایی برای تسهیل دسترسی به بازارهای آمریکایی موفق به کاهش تعرفه‌ها شد. این اقدامات نشان‌دهنده تغییرات عمده در سیاست تجاری آمریکا در قبال کشورهای جنوب آسیا است، جایی که هر کشور به‌طور جداگانه و بر اساس منافع تجاری خود با ایالات متحده تعامل می‌کند.

روابط هند و آمریکا که در مدت چند دهه با فراز و فرودهایی همراه بوده، اکنون در دورانی حساس قرار دارد. در حالی که برخی امیدوارند این بحران تجاری تنها یک انحراف موقتی باشد و دو کشور به همکاری‌های خود ادامه دهند، نشانه‌هایی از یک تغییر بنیادی در روابط آن‌ها به‌ویژه در دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ به چشم می‌خورد./ منبع