جبهه افغانستان پاکستان و مسئله تروریسم

اقدامات ضدتروریستی اخیر پاکستان، که گفته می‌شود شامل هدف‌گیری مخفیگاه‌های گروه‌های مسلح در خاک افغانستان بوده، بار دیگر معادله امنیتی شکننده میان اسلام‌آباد و کابل را نمایان کرده است. دفتر امور خارجه پاکستان از تأیید رسمی حملات در کابل خودداری کرد، اما پیام روشن بود: پاکستان حق دارد خود را در برابر تروریسم فرامرزی محافظت کند، در حالی که همچنان بر گفت‌وگو، همکاری و احترام به حاکمیت افغانستان تأکید می‌کند. ماه‌هاست پاکستان از حملات مداوم تروریستی که از خاک افغانستان و به‌ویژه توسط تحریک طالبان پاکستان (TTP) انجام می‌شود، ابراز نارضایتی کرده است. با وجود مذاکرات دیپلماتیک متعدد، جلسات امنیتی سطح بالا و تضمین‌های مکرر کابل، مخفیگاه‌های TTP در افغانستان همچنان تقریباً دست‌نخورده باقی مانده‌اند. حوادث اخیر، از جمله دو انفجار در کابل که گفته می‌شود هدف آن‌ها نور ولی محسود، رهبر TTP بوده، می‌تواند نقطه‌ای حساس در صبر اسلام‌آباد محسوب شود.

شفق علی خان، سخنگوی وزارت خارجه، در نشست هفتگی بر تعهد بی‌چون و چرای پاکستان به امنیت مردمش تأکید کرد و عملیات اخیر را اقداماتی مبتنی بر اطلاعات و دفاعی خواند، نه حملات تهاجمی. این گزاره نشان‌دهنده تلاش اسلام‌آباد برای حفظ تعادل میان امنیت ملی و جلوگیری از تشدید تنش با همسایه غربی است. ارتش نیز رویکرد مشابهی اتخاذ کرده و احمد شریف چودری، رئیس روابط عمومی ارتش، نه حملات گزارش‌شده را تأیید و نه تکذیب کرد، اما بر حق پاکستان در دفاع از خود تأکید نمود و گفت خاک افغانستان همچنان برای برنامه‌ریزی حملات علیه پاکستان استفاده می‌شود. این اظهارات بازتاب نارضایتی طولانی‌مدت از عدم مقابله طالبان افغانستان با بازگشت TTP است که هزینه انسانی از خیبر تا گوادر به دنبال داشته است.

پارادوکس شرایط کنونی آشکار است: طالبان افغانستان که زمانی به حمایت پاکستان برای شورش خود وابسته بود، اکنون به پناه دادن به گروه‌های ضدپاکستان متهم شده است. TTP که از نظر ایدئولوژیک با طالبان همسو اما از نظر عملی مستقل است، از این وضعیت برای ایجاد مخفیگاه در شرق افغانستان بهره برده است. شواهد فزاینده، از جمله اعترافات تروریست‌های دستگیر شده و اطلاعات رهگیری شده، نشان‌دهنده برنامه‌ریزی هماهنگ حملات از سوی خاک افغانستان است. پیام پاکستان روشن است: گفت‌وگو به‌تنهایی نمی‌تواند تروریسم را مهار کند.

اظهارات وزیر دفاع در مجلس ملی، «به اندازه کافی صبر کردیم، صبر پاکستان تمام شده است»، بازتاب‌دهنده روحیه سیاسی و نظامی کشور است. با این حال، پاسخ پاکستان دقیق و مبتنی بر اطلاعات عملیاتی است و برخلاف شیوه‌های نظامی غربی، نشان‌دهنده توانایی و کنترل همزمان است. تحولات اخیر در روابط افغانستان و هند، از جمله بازگشایی سفارت‌ها و دیدارها با وزیر خارجه طالبان، پیچیدگی‌های جدیدی به همراه دارد و اسلام‌آباد نگران شکل‌گیری محور احتمالی علیه منافع خود است.

درگیری‌های مرزی اخیر، شامل تیراندازی، پرتاب خمپاره و تلاش‌های نفوذ، به ویژه در نقاط تورخم و اسپین بولدک افزایش یافته است، اما پاسخ پاکستان حرفه‌ای، متناسب و مطابق با هنجارهای بین‌المللی دفاع از خود بوده است. دولت و ارتش تأکید کرده‌اند که ترجیح آن‌ها همکاری بر رویارویی است و همچنان از طریق کانال‌های دیپلماتیک، تبادل اطلاعات و مدیریت مرز با مقامات افغانستان تعامل می‌کنند. با این حال، همکاری یک‌طرفه کافی نیست و کابل باید گام‌های عملی برای نابودی زیرساخت‌های TTP بردارد.

راهبرد نوین پاکستان، ترکیبی از تعامل دیپلماتیک و اقدام قاطع است. روزهای تحمل مخفیگاه‌های فرامرزی برای شبه‌نظامیان به پایان رسیده است. خویشتن‌داری اسلام‌آباد نشانه ضعف نیست، بلکه تلاش مسئولانه‌ای برای حفظ حاکمیت و ثبات منطقه‌ای است. اگر طالبان افغانستان واقعاً می‌خواهد به‌عنوان دولت مسئول شناخته شود، باید شبکه‌های تروریستی را در خاک خود نابود کند و اکنون بار اثبات بر دوش کابل است. پاکستان خط قرمز خود را روشن کرده است: حفاظت از مردم، مرزها و منافع ملی، به‌صورت قاطع، قانونی و بدون عذرخواهی./ منبع