اجلاس سه‌جانبه: نشانه‌ای از روند نوین توسعه جنوب جهانی

اجلاس سه‌جانبه آسه‌آن-چین-شورای همکاری خلیج ‌فارس که به دعوت انور ابراهیم، نخست‌وزیر مالزی و رییس دوره‌ای آسه‌آن، در کوالالامپور برگزار شد، رویدادی بی‌سابقه و نشانه‌ای از روند جدید توسعه جنوب جهانی است. این اجلاس با حضور لی کیانگ، نخست‌وزیر چین، از دوشنبه تا چهارشنبه برگزار می‌شود. آسه‌آن، چین و کشورهای شورای همکاری خلیج ‌فارس، به‌عنوان اقتصادهای نوظهور آسیا و اعضای کلیدی جنوب جهانی، شرکای مهم ابتکار کمربند و جاده هستند. این اجلاس که شرق آسیا، جنوب شرق آسیا و غرب آسیا را در بر می‌گیرد، تمایل پیشرفته‌ای به یکپارچگی منطقه‌ای را نشان می‌دهد.

چین به‌عنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان، آسه‌آن به‌عنوان پنجمین اقتصاد جهانی پس از آمریکا، چین، اتحادیه اروپا و ژاپن و کشورهای شورای همکاری خلیج ‌فارس با بزرگ‌ترین ذخایر نفت و گاز جهان و تولید ناخالص داخلی سرانه سه برابر میانگین جهانی، نقش مهمی در اقتصاد جهانی دارند. این کشورها حدود یک‌چهارم تولید ناخالص داخلی جهان و بازاری با بیش از ۲.۱ میلیارد نفر جمعیت را نمایندگی می‌کنند. صندوق‌های ثروت ملی شورای همکاری خلیج‌ فارس نیز یک‌سوم دارایی‌های صد صندوق برتر جهان را مدیریت می‌کنند. سازوکار همکاری سه‌جانبه این اقتصادها ظرفیت وافری را آزاد کرده و به ثبات اقتصاد جهانی کمک می‌کند.

این اجلاس نتیجه پیوندهای عمیق تاریخی و معاصر است. جاده ابریشم باستان، این مناطق را از طریق تجارت و تبادلات تمدنی متصل کرده بود. کشورهای آسه‌آن مانند مالزی و اندونزی و کشورهای شورای همکاری خلیج ‌فارس، به‌عنوان کشورهای اسلامی، روابط اقتصادی و فرهنگی دیرینه‌ای دارند. چین با سیاست همسایگی دوستانه و ابتکار کمربند و جاده به انسجام منطقه‌ای کمک کرده است. چین بزرگ‌ترین شریک تجاری شورای همکاری خلیج ‌فارس و آسه‌آن است. مذاکرات نسخه ۳.۰ منطقه تجارت آزاد چین-آسه‌آن در روز ۲۰ می به پایان رسید و مذاکرات توافق تجارت آزاد چین-شورای همکاری خلیج‌ فارس از سال ۲۰۰۴ تاکنون یازده دور ادامه یافته است. دهه‌ها همکاری، اعتماد متقابل را تقویت کرده است.

هر سه طرف سازوکارهای همکاری دوجانبه یا چندجانبه دارند و نیاز به تعمیق همکاری احساس می‌شود. چین با ظرفیت تولید صنعتی و نوآوری فناوری، آسه‌آن با منابع طبیعی و جمعیت جوان و شورای همکاری خلیج‌ فارس با تنوع‌بخشی اقتصادی و سرمایه‌گذاری خارجی، مکمل یکدیگرند. این اجلاس هم‌افزایی راهبردی میان ابتکار کمربند و جاده، طرح اتصال آسه‌آن سال ۲۰۲۵ و چشم‌انداز تا سال ۲۰۳۰ شورای همکاری خلیج ‌فارس را پیش می‌برد و الگوی جدیدی از اتصال زمینی و دریایی ایجاد می‌کند. این اجلاس نشان‌دهنده یکپارچگی منطقه‌ای و همکاری عمیق‌تر آسیایی است.

در جهانی تحت تأثیر یک‌جانبه‌گرایی و حمایت‌گرایی، با خطر «جدایی» زنجیره‌های تأمین، کشورهای آسیایی به‌ویژه متأثرند. چین، آسه‌آن و شورای همکاری خلیج‌ فارس اهمیت همکاری‌های متنوع اقتصادی و کاهش وابستگی به یک بازار را درک کرده‌اند. این اجلاس از تجارت آزاد و همکاری باز حمایت کرده و به تثبیت زنجیره‌های تأمین جهانی کمک می‌کند.

این اجلاس بستری راهبردی برای یکپارچگی آسیایی و آزمونی برای همکاری بین‌منطقه‌ای است. سه طرف اجماع گسترده‌ای در حفظ امنیت، حل مسالمت‌آمیز مناقشات و مخالفت با هژمونیسم دارند. از منظر همکاری جنوب-جنوب، این مدل همکاری مکمل و توسعه‌محور اهمیت مرجعی دارد. در عصر «کاهش ریسک» و خستگی هژمونی یک‌جانبه، این اجلاس خِرَد شرقی و بازی با حاصل جمع غیرصفر را ارائه می‌دهد. جنوب جهانی دیگر دریافت‌کننده منفعل نظم بین‌المللی نیست، بلکه سازنده و اصلاح‌کننده فعال آن است، نظمی مبتنی بر توسعه مشترک و همکاری متقابل./ منبع