آیا چین جای روسیه را در بازار تسلیحات آسیای مرکزی میگیرد؟
چین در بازار دفاعی آسیای مرکزی پیش میرود، اما کشورهای منطقه از جایگزین کردن وابستگی به مسکو با وابستگی به پکن نگراناند.
به گزارش اطلس دیپلماسی، مقالهای با عنوان «آیا چین جای روسیه را بهعنوان تأمینکننده تسلیحات آسیای مرکزی میگیرد؟» نوشته آرجون سینگ (Arjun Singh) در نشنال اینترست (National Interest) منتشر شده است و روند افزایش حضور چین در بازار دفاعی آسیای مرکزی و کاهش نقش سنتی روسیه را بررسی میکند و نشان میدهد کشورهای منطقه، ضمن بهرهگیری از مزیتهای تسلیحات چینی، در پی تنوعبخشی به تأمینکنندگان و تقویت ظرفیت تولید داخلی هستند. در ادامه، چکیده مطلب آمده است.
آسیای مرکزی در حال فاصلهگرفتن از وابستگی سنتی خود به روسیه در حوزه تسلیحات است و چین بهسرعت در این بازار پیش میرود؛ با این حال، کشورهای منطقه نمیخواهند وابستگی به مسکو را با وابستگی مشابه به پکن جایگزین کنند. خرید تسلیحات صرفاً یک معامله تجاری نیست، بلکه میتواند همسویی راهبردی با فروشنده و روابط بلندمدت برای نگهداری، تعمیر و خرید تجهیزات سازگار با سامانههای موجود را رقم بزند.
کشورهای آسیای مرکزی، بهعنوان جمهوریهای سابق شوروی، در ساختار امنیتی روسیه قرار داشتهاند. بیشتر آنها عضو سازمان پیمان امنیت جمعی هستند و تانکها، توپخانه، هواپیماها و سلاحهای سبک روسی بخش عمده زرادخانههایشان را تشکیل میدهند. با این حال، جنگ اوکراین ظرفیت صنعت دفاعی روسیه را تحت فشار گذاشته، زنجیره تأمین قطعات و تجهیزات را مختل کرده و صادرات تسلیحات این کشور را کاهش داده است. عملکرد ضعیف برخی موشکها، تانکها و خودروهای زرهی روسی در میدان نبرد نیز اعتماد به قابلیت و قابلیت اطمینان آنها را کاهش داده است. تحریمهای غرب و خطر تحریمهای ثانویه آمریکا نیز قراردادهای جدید با روسیه را برای کشورهای آسیای مرکزی پرریسک کرده است.
در این شرایط، چین به تأمینکننده مهمی برای جنوب جهانی و از جمله آسیای مرکزی تبدیل شده است. ادغام عمیق چین در اقتصاد منطقه، تجارت گسترده، زیرساختهای مرتبط با ابتکار کمربند و جاده و مجاورت جغرافیایی، زمینه مناسبی برای فروش تجهیزات دفاعی ایجاد کرده است. تسلیحات چینی معمولاً ارزانتر از نمونههای اروپایی، آمریکایی، اسرائیلی و حتی روسی هستند و شرایط پرداخت انعطافپذیرتری دارند. سهم چین از بازار تسلیحات آسیای مرکزی پیش از جنگ اوکراین تقریباً ده برابر شد. قزاقستان در سال ۲۰۲۲ پنج میلیون دلار پهپاد نظامی از چین سفارش داد و ازبکستان و ترکمنستان سامانههای پدافند هوایی FM-90، KS-1C و HQ-9 را خریداری کردند. تاجیکستان نیز سامانه HQ-17AE را وارد کرد.
با این حال، کشورهای منطقه نسبت به ایجاد وابستگی تازه به چین محتاطاند. وابستگی به روسیه میراث دوران شوروی بود و آنها نمیخواهند تجربه مشابهی تکرار شود. افزون بر این، کیفیت و قابلیت اطمینان تسلیحات چینی هنوز در میدان نبرد بهطور گسترده آزموده نشده و احتمال بیثباتی چین در صورت درگیری بر سر تایوان میتواند مشکلات تأمین مشابه روسیه ایجاد کند.
همزمان، آسیای مرکزی به بازار جذابی برای فروشندگان دیگر تبدیل شده است. نقش آمریکا محدود باقی مانده، اما برنامه تأمین مالی نظامی خارجی آن در دولت دوم ترامپ نزدیک به ۸۰ میلیون دلار فروش ایجاد کرده و پیشتر نیز معامله ۱۲۸ میلیون دلاری با قزاقستان انجام شده است. کره جنوبی و ترکیه نیز در حال گسترش حضور خود هستند و ترکیه در ترکمنستان جای روسیه را بهعنوان تأمینکننده اصلی گرفته است. در بلندمدت، کشورهای منطقه به تولید داخلی نیز روی آوردهاند. قزاقستان با پروژهای یک میلیارد دلاری برای چهار کارخانه مهمات استاندارد ناتو و ایجاد کارخانه تولید پهپاد رزمی، پیشگام این مسیر است؛ مسیری که در شرایط کمبود و افزایش هزینه واردات میتواند بیشترین منافع دفاعی بلندمدت را برای آسیای مرکزی ایجاد کند./ منبع
