چرخش روسیه علیه ترامپ؛ پایان رابطه با پوتین

در هفته‌های اخیر، روابط میان روسیه و دونالد ترامپ به‌سرعت تغییر کرده است. رئیس‌جمهور آمریکا که زمانی از سوی نخبگان و فضای مجازی روسیه به‌عنوان رهبری قاطع و همسو با کرملین ستوده می‌شد، حالا با موجی از تمسخر و بی‌اعتنایی در رسانه‌های روسی مواجه شده است. این چرخش به دنبال ضرب‌الاجل جدید ترامپ برای پایان‌دادن به جنگ اوکراین اتفاق افتاد. او اعلام کرده که ولادیمیر پوتین تنها ۱۰ تا ۱۲ روز فرصت دارد تا در مسیر صلح گام بردارد، وگرنه باید با پیامدهای جدی مواجه شود.

در حالی‌که کرملین به بمباران‌های شبانه علیه اوکراین ادامه می‌دهد و نشانه‌ای از عقب‌نشینی در سیاست نظامی خود بروز نداده است، ترامپ تلاش کرده با تهدید به افزایش حمایت نظامی آمریکا از اوکراین و اعمال تحریم‌های بیش‌تر علیه روسیه، کرملین را به پای میز مذاکره بکشاند. اما برخلاف گذشته، این موضع‌گیری با استقبال حلقه‌های طرفدار روسیه در آمریکا مواجه نشده است. حتی حامیان سرسخت ترامپ، مانند سناتور لیندسی گراهام، نیز تأکید کرده‌اند که رئیس‌جمهور این‌بار جدی است و نباید هشدارهای او را نادیده گرفت.

با این حال، ارزیابی فضای دیپلماسی رسمی و رسانه‌های اجتماعی روسیه نشان می‌دهد که این تهدیدها چندان جدی گرفته نشده‌اند. شبکه اینترنتی روسی‌زبان موسوم به «رونت» که بستر اصلی بازتاب دیدگاه‌های ملی‌گرایانه و حکومتی است، پر شده از مطالب طنز و تحقیرآمیز درباره ترامپ. در این فضا، او به‌عنوان شخصیتی سردرگم، بی‌ثبات و فاقد قدرت واقعی تصویر می‌شود؛ مشابه همان نگاهی که نسبت به جو بایدن یا باراک اوباما در رسانه‌های روسی شکل گرفته است.

تحول نگاه روسیه به ترامپ به‌طرز چشمگیری سریع بوده است. در دوره اول ریاست‌جمهوری او، مسکو از عدم همدلی واقعی ترامپ با کرملین ناامید شده بود، اما بازگشت او به قدرت، با وعده‌هایی چون قطع حمایت از اوکراین و احیای روابط واشنگتن ـ مسکو، باعث امیدواری دوباره سیاست‌مداران روس شد. آن‌ها برای مدتی کوتاه، ترامپ را رهبر قابل اعتمادی می‌دانستند که می‌توان با او درباره آینده اوکراین و بازگشت روسیه به صحنه جهانی مذاکره کرد.

در همین راستا، تماس‌های متعددی میان دو رهبر برقرار شد و پوتین، ترامپ را «مردی مبارز» و ضدلیبرال خواند که ارزش‌های مشترکی با نظام روسیه دارد. تصویر آنان به‌عنوان دو رهبر قدرتمند و همفکر، به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی طرفدار ترامپ و روسیه، بارها منتشر شد. این فضا حتی پس از اقدام ترامپ در به‌حاشیه‌راندن ولودیمیر زلنسکی در دیدار رسمی‌شان نیز تشدید شد و نشانه‌ای از تسلط ترامپ بر معادله اوکراین تلقی شد.

با این‌حال، ضرب‌الاجل «۱۰ تا ۱۲ روزه» ترامپ ورق را برگرداند. رونت اکنون پر است از پست‌هایی که او را مسخره می‌کنند. از شعرهای طعنه‌آمیز تا تصویرسازی‌های هوش مصنوعی که ترامپ را در مطب روان‌درمانی به تصویر می‌کشد، همه حاکی از آن است که او دیگر چهره‌ای الهام‌بخش یا قابل اتکا در میان محافل روسی نیست. او حالا به‌عنوان فردی بی‌ثبات، مضحک و بی‌تأثیر معرفی می‌شود که تهدیدهایش اهمیتی ندارد و به‌راحتی می‌توان نادیده‌اش گرفت.

در زیر این پست‌ها، کاربران با لحن‌هایی طنزآمیز و تحقیرکننده، به سخره‌گرفتن ترامپ را ادامه می‌دهند. عباراتی چون «ترامپ خودش این ضرب‌الاجل را ساخته و حالا باید در آن بجوشد» یا «پوتین به او گفته برو پی کارت، ولی ترامپ دارد پنهانش می‌کند» فراوان دیده می‌شود. وجهه مردانه و قاطعانه‌ای که پیش‌تر برای ترامپ ساخته شده بود، حالا جای خود را به چهره‌ای بی‌تأثیر و شکست‌خورده داده است.

با وجود آن‌که رسانه‌های اجتماعی روسیه لزوماً سیاست خارجی این کشور را تعیین نمی‌کنند، اما در نظامی که مشروعیت تهدیدهای بین‌المللی به باورپذیری آن وابسته است، بی‌اعتباری چنین پیام‌هایی می‌تواند به زیان فرستنده تمام شود. در شرایطی که ترامپ میان تهدید و عقب‌نشینی در نوسان است و هیچ اقدام مشخصی برای اعمال فشار واقعی بر روسیه انجام نداده، احتمال آن‌که پوتین تهدیدهای او را جدی بگیرد، کاهش یافته است.

این وضعیت حاکی از آن است که در آغاز دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش، ترامپ هنوز نتوانسته موقعیت مقتدرانه‌ای در برابر کرملین تثبیت کند. هرچه مواضع او بیشتر دچار تغییر شود، احتمال نادیده‌گرفتنش از سوی مسکو نیز بیشتر خواهد شد. این در حالی است که بخشی از سیاست‌مداران و افکار عمومی روسیه، ترامپ را دیگر فاقد اراده و اقتدار می‌دانند و باور دارند که او نیز مانند دیگر رؤسای‌جمهور آمریکا، در برابر پوتین شکست خورده است./ منبع